AI phác họa diện mạo loài người sau 1 triệu năm
Những hình ảnh AI mô phỏng loài người của tương lai xa đang gây chú ý vì phác ra một viễn cảnh vừa hấp dẫn vừa khó tin: mắt lớn hơn, hộp sọ khác biệt, cơ thể thích nghi với môi trường khắc nghiệt và thậm chí hòa trộn sâu hơn với máy móc. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý đây chưa phải "bức ảnh chụp trước" của tương lai, mà chỉ là cách trực quan hóa những kịch bản có thể xảy ra nếu xu hướng tiến hóa và can thiệp công nghệ tiếp tục kéo dài qua hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu năm.
Nếu nhìn thấy hậu duệ của mình sau 1 triệu năm nữa, con người có thể sẽ không còn nhận ra chính mình. (Ảnh: BBC Earth)
Một trong những điểm gây tò mò nhất trong các mô phỏng AI là phần mắt của con người tương lai thường được làm to hơn đáng kể. Đây không hẳn là một ý tưởng hoàn toàn xa rời khoa học. BBC Earth cho rằng nếu con người sống trong những môi trường ánh sáng khác hiện nay, hoặc dành phần lớn thời gian trong không gian kín, ngoài Trái Đất hay dưới những điều kiện sinh tồn mới, thị giác có thể là một trong những bộ phận chịu áp lực thích nghi mạnh nhất. Cũng từ đó, đôi mắt lớn hơn thường được xem như một biểu tượng của khả năng thích ứng trong các mô hình tương lai học.
Phần hộp sọ cũng là chi tiết dễ khiến người xem giật mình. Một số giả thuyết cho rằng nếu trí tuệ nhân tạo, cấy ghép thần kinh và công nghệ hỗ trợ não bộ phát triển cực mạnh, con người tương lai có thể không còn tiến hóa theo cách thuần sinh học như trước. Hộp sọ trong các mô phỏng AI vì thế thường được làm lớn hơn hoặc có tỷ lệ khác hiện nay để gợi nhắc đến một bộ não thích nghi với thời đại công nghệ cao. Dù vậy, Australian Museum lưu ý rằng trong quá trình tiến hóa đã qua, loài người thực tế từng ghi nhận xu hướng giảm cả kích thước cơ thể lẫn kích thước não, đồng thời hàm và răng cũng nhỏ lại. Điều này cho thấy tương lai tiến hóa của con người không hề đi theo một đường thẳng đơn giản.
Những hình ảnh AI mô phỏng con người của tương lai xa với mắt lớn hơn, hộp sọ khác biệt, cơ thể thích nghi với môi trường khắc nghiệt và thậm chí hòa trộn sâu hơn với máy móc. (Ảnh: IF)
Nói cách khác, việc AI dựng ra một chiếc hộp sọ lớn hay một khuôn mặt khác lạ chủ yếu mang tính hình dung. Nhưng chính lịch sử tiến hóa cũng cho thấy gương mặt con người chưa bao giờ bất biến. Trong hàng chục nghìn năm qua, cấu trúc hàm, răng và tỷ lệ khuôn mặt đã thay đổi đáng kể theo chế độ ăn, lối sống và môi trường. Nếu thêm vào đó là những cú hích từ công nghệ trong tương lai, chuyện ngoại hình con người tiếp tục đổi khác là điều không khó hình dung.
Cơ thể tương lai có thể không còn giống con người hôm nay
Phần gây ngạc nhiên không kém nằm ở cơ thể. BBC Earth đặt ra khả năng loài người trong tương lai có thể tiến dần tới dạng lai sinh học - công nghệ, nơi cơ quan nhân tạo, chi giả siêu việt hoặc cấy ghép thần kinh trở nên phổ biến hơn hiện nay rất nhiều. Khi ấy, khái niệm "cơ thể tự nhiên" có thể sẽ được định nghĩa lại, bởi con người không chỉ tiến hóa nhờ chọn lọc tự nhiên mà còn nhờ chủ động nâng cấp chính mình.
Nhiều mô phỏng AI thường cho thấy con người tương lai cao hơn, mảnh hơn, xương nhẹ hơn hoặc có những đặc điểm sinh học khác biệt. (Ảnh: IF)
Kịch bản này càng được bàn luận nhiều hơn khi nhân loại nuôi tham vọng sống ngoài Trái Đất. NASA cho biết trong môi trường vi trọng lực, những xương chịu lực như cột sống và hông không còn phải gánh cơ thể như trên Trái Đất, khiến mật độ xương có thể giảm trung bình từ 1% đến 1,5% mỗi tháng trong các sứ mệnh kéo dài từ 4 đến 6 tháng. Đây là một trong những bằng chứng rõ nhất cho thấy cơ thể người hiện tại chưa phù hợp với cuộc sống lâu dài ngoài không gian, và nếu một ngày con người sinh sống qua nhiều thế hệ ở những nơi như Sao Hỏa, cấu trúc cơ thể có thể sẽ phải thích nghi rất mạnh.
Điều khiến viễn cảnh 1 triệu năm tới trở nên khác biệt nhất có lẽ là con người sẽ không còn chỉ chờ tự nhiên quyết định. (Ảnh: IF)
Từ góc nhìn đó, nhiều mô phỏng AI thường cho thấy con người tương lai cao hơn, mảnh hơn, xương nhẹ hơn hoặc có những đặc điểm sinh học khác biệt để đối phó với bức xạ, trọng lực thấp và môi trường sống hoàn toàn mới. Đây vẫn là giả thuyết, nhưng nó được xây dựng trên một nền tảng khoa học có thật: cơ thể người đang phản ứng rất rõ trước những thay đổi của môi trường sống ngoài Trái Đất.
Không chỉ tiến hóa, con người còn có thể tự viết lại chính mình
Điều khiến viễn cảnh 1 triệu năm tới trở nên khác biệt nhất có lẽ là con người sẽ không còn chỉ chờ tự nhiên quyết định. Công nghệ chỉnh sửa gene từ lâu đã đặt ra câu hỏi liệu loài người có thể chủ động chọn lựa những đặc điểm sinh học cho thế hệ sau hay không. Viện Nghiên cứu Bộ gene Người quốc gia Mỹ cho biết phần lớn tranh luận đạo đức hiện nay xoay quanh chỉnh sửa dòng mầm, bởi những thay đổi này có thể truyền sang các thế hệ tiếp theo. Điều đó cho thấy việc con người "tự thiết kế" tương lai sinh học của mình không còn là chuyện chỉ có trong tiểu thuyết khoa học viễn tưởng, dù ranh giới ứng dụng thực tế vẫn còn rất chặt chẽ.
Việc con người "tự thiết kế" tương lai sinh học của mình không còn là chuyện chỉ có trong tiểu thuyết khoa học viễn tưởng, dù ranh giới ứng dụng thực tế vẫn còn rất chặt chẽ. (Ảnh: IF)
Bởi vậy, chân dung loài người sau 1 triệu năm qua AI có thể rất khác lạ, nhưng sức hút của nó nằm ở chỗ khác: nó buộc con người hôm nay nghĩ nghiêm túc hơn về chính tương lai của mình. Đôi mắt lớn hơn, hộp sọ khác đi hay cơ thể nửa người nửa máy có thể chưa chắc trở thành hiện thực. Nhưng điều gần như chắc chắn là nhân loại của tương lai sẽ không chỉ là bản sao kéo dài của con người hiện tại, mà là một loài biết thích nghi, biết can thiệp vào chính sinh học của mình và có thể sống theo những cách mà hôm nay chúng ta vẫn còn thấy rất khó tin.
Theo BBC Earth, NASA, IF
