Ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc đang chứng kiến sự tương phản rõ rệt giữa đà tăng trưởng xuất khẩu và những áp lực nội tại. Mặc dù doanh số xuất khẩu trong tháng 11 vừa qua ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng lên tới 87%, thị trường này vẫn đang đứng trước những thách thức mang tính hệ thống.
Theo dự báo, năm 2026 sẽ trở thành bước ngoặt lớn với một cuộc sàng lọc quy mô diện rộng, đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của hàng chục nhà sản xuất. Sức mua tại thị trường nội địa dự kiến sẽ giảm 5% vào năm tới trong bối cảnh các chính sách hỗ trợ từ chính phủ dần bị thắt chặt và tình trạng dư thừa năng lực sản xuất ngày càng trở nên trầm trọng.
Thị trường xe hơi Trung Quốc đang trở nên chật chội với quá nhiều cái tên từ lớn đến nhỏ, do đó rất cần có một đợt tái cấu trúc tổng thể.
Nguồn tin từ SCMP khẳng định có khoảng 50 nhà sản xuất xe điện đang trong tình trạng thua lỗ có thể buộc phải thu hẹp quy mô hoặc đóng cửa hoàn toàn vào năm 2026.
Giới chuyên gia trong chuỗi cung ứng nhận định, quỹ thời gian đang dần cạn với những hãng xe có sản phẩm không thu hút khách hàng trẻ. Trong bối cảnh đó, kết quả kinh doanh của năm tới sẽ trở thành thước đo sinh tồn quyết định dành cho các đơn vị lắp ráp xe điện đang thua lỗ hiện nay.
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng này là việc bãi bỏ dần các chương trình trợ cấp, ưu đãi thuế. Trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp xe điện Trung Quốc đã dựa vào ngân sách nhà nước để duy trì hoạt động, bù đắp chi phí. Khi lá chắn tài chính này mất đi, nhiều hãng xe nhỏ không đủ khả năng tối ưu hóa sản xuất, khó tạo ra lợi nhuận.
Bên cạnh đó, thị trường nội địa đang dần bão hòa, sức mua của người tiêu dùng sụt giảm mạnh. Lượng xe bàn giao tại Trung Quốc dự báo giảm 5% vào năm tới, đánh dấu mức thấp nhất kể từ năm 2020.
Khó khăn về nguồn vốn cũng là yếu tố then chốt đẩy các hãng xe nhỏ vào đường cùng. Thời kỳ các nhà đầu tư sẵn sàng rót vốn mạnh tay cho mọi startup xe điện đã chính thức khép lại. Hiện nay, dòng tiền chỉ tập trung vào những cái tên đã chứng minh được năng lực tài chính và khả năng sinh lời thực tế.
Các số liệu thống kê chỉ ra một thực trạng đáng ngại khi chỉ có khoảng 10% thương hiệu xe điện trên toàn thị trường Trung Quốc hiện đang hoạt động có lãi. Phần lớn các doanh nghiệp còn lại vẫn đang đốt tiền trong cuộc đua giành thị phần mà không có một lộ trình tài chính bền vững.
Những cái tên lớn đang đẩy mạnh xuất khẩu để duy trì đà tăng trưởng.
Trong khi các đơn vị yếu kém đang đứng bên bờ vực sụp đổ, những tập đoàn lớn như BYD, Geely, Seres hay Li Auto vẫn duy trì được đà tăng trưởng và lợi nhuận ổn định. Nhờ vào quy mô sản xuất khổng lồ và khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng, các ông lớn này đang tận dụng thời điểm khó khăn để củng cố vị thế dẫn đầu.
Thay vì chỉ tập trung vào nội địa, các hãng xe lớn đang đẩy mạnh chiến lược xuất khẩu để tìm kiếm không gian tăng trưởng mới. Số liệu cho thấy doanh số bán hàng tại các thị trường quốc tế của nhóm doanh nghiệp này đã tăng tới 87% trong thời gian qua.
Nhìn chung, thị trường xe điện Trung Quốc đang bước vào một chu kỳ tái cấu trúc toàn diện. Giai đoạn 2025-2026 sẽ là điểm gãy quan trọng để loại bỏ những mô hình kinh doanh thiếu hiệu quả. Việc các thương hiệu yếu kém rời khỏi thị trường sẽ giúp tập trung nguồn lực và tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn cho những doanh nghiệp có thực lực.
Kết quả cuối cùng của quá trình này là sự hình thành của một thị trường tập trung hơn, nơi chỉ những tay chơi có tiềm lực tài chính và công nghệ thực sự mới có thể tồn tại và phát triển bền vững.
