Theo báo cáo từ trang United 24 của Ukraine, nước này đã thành công trong việc vô hiệu hóa lực lượng thiết giáp của Moscow nhờ một ngành công nghiệp mà chỉ ba năm trước gần như chưa hề tồn tại.
Tại vùng Kursk của Nga, một đội hình gồm 50 xe tăng và xe bọc thép đã tiến về phía các vị trí của Ukraine. Họ đã vấp phải hỏa lực pháo binh và máy bay không người lái (drone). Cuộc tấn công thất bại, toàn bộ khí tài bị phá hủy.
Thành công này đến từ các đội chiến đấu được đào tạo bài bản, trang bị nhiều loại drone có khả năng rải mìn hoặc tấn công trực diện vào xe bọc thép. Kết quả là, xe tăng Nga trở nên cực kỳ dễ bị tổn thương. Nhiều chiếc thậm chí còn không thể tiếp cận tiền tuyến, buộc phải hoạt động từ phía sau như một loại pháo binh dã chiến, thiếu chính xác.
Theo báo cáo của Bộ Tổng tham mưu Ukraine, trong gần ba năm của cuộc xung đột toàn diện, Nga đã mất hơn 9.760 xe tăng. Các ước tính độc lập của nhóm tình báo nguồn mở Oryx tuy thấp hơn (có lẽ cũng chính xác hơn so với tuyên bố từ Ukraine) nhưng vẫn là một con số đáng kinh ngạc — 3.690 xe tăng. Không một quân đội châu Âu nào sở hữu số lượng xe tăng lớn đến vậy, và rất ít quốc gia trên thế giới có thể triển khai một lực lượng tương tự. Trong khi đó, tổn thất của Ukraine thấp hơn nhiều lần.
Đối mặt với những tổn thất nặng nề này, Nga đã phải tân trang lại các kho dự trữ cũ, thậm chí triển khai cả những chiếc xe tăng T-55 cổ lỗ sĩ được giới thiệu lần đầu vào năm 1958, và đôi khi là cả những mẫu cũ hơn.
Các kho dự trữ khổng lồ ở Siberia đã trở thành một nguồn cung cấp chắp vá, nơi các thợ cơ khí lắp ráp một chiếc xe tăng hoạt động được từ nhiều chiếc đã hỏng. Kết hợp với nỗ lực tăng cường sản xuất, Nga đã cố gắng đưa khoảng 100 xe tăng mỗi tháng ra mặt trận. Tuy nhiên, ngay cả tốc độ này cũng không đủ để tạo ra một lợi thế quyết định.
Lý do là gì? Máy bay không người lái.
Một ngành công nghiệp chưa từng tồn tại
Trước khi Nga tiến hành chiến dịch, Ukraine chỉ có chưa đến 10 công ty sản xuất drone, chủ yếu phục vụ mục đích trinh sát. Cuộc chiến đã thay đổi tất cả. Quân đội Ukraine cần khẩn cấp các công cụ được sản xuất hàng loạt để chống lại một đối thủ có ưu thế vượt trội về quân số.
Giải pháp đầu tiên được sử dụng rộng rãi là drone Mavic: một thiết bị thương mại, dễ vận hành, phù hợp cho nhiệm vụ trinh sát và có giá chỉ từ 1.000–2.000 — chỉ bằng một phần rất nhỏ so với các khí tài quân sự chuyên dụng. Binh sĩ Ukraine đã nhanh chóng học cách vũ khí hóa chúng bằng cách gắn thêm cơ cấu để thả lựu đạn. Sáng kiến này đã định hình lại cục diện chiến trường.
Thực tế cho thấy một chiếc drone đơn giản có thể phá hủy khối khí tài quân sự trị giá hơn một triệu đô la — một tỷ lệ hiệu quả trên chi phí vô cùng ấn tượng. Sự ra đời của drone FPV (điều khiển qua góc nhìn thứ nhất) càng khiến chúng trở nên sát thương hơn. Loại drone này khó điều khiển hơn, đòi hỏi phải xây dựng một hạ tầng đào tạo toàn diện, bao gồm các trường lớp và trung tâm huấn luyện phi công.
Để đưa drone FPV tràn ngập thị trường, Ukraine đã ban hành các luật lệ đơn giản hóa việc nhập khẩu linh kiện cần thiết và tạo ra một môi trường cạnh tranh. Chỉ trong hai năm, những chiếc drone FPV tự chế đã phát triển thành một ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ đô la, với hàng trăm công ty tham gia, từ các xưởng cơ khí nhỏ trong garage cho đến các nhà máy quy mô lớn có khả năng sản xuất hàng chục nghìn chiếc mỗi tháng.
Trong năm 2024, Ukraine đã sản xuất 1,4 triệu drone các loại — từ FPV, trinh sát, đến drone tấn công. Năng lực sản xuất của nước này có thể đạt 4 triệu chiếc mỗi năm, nếu có đủ nguồn tài chính.
Để tối ưu hóa hoạt động, Ukraine đã trở thành quốc gia đầu tiên thành lập Lực lượng Hệ thống Không người lái, một quân chủng mới trong quân đội, bao gồm các đơn vị drone trên không, trên biển và robot.
Drone đã cho phép Ukraine vô hiệu hóa lợi thế về xe thiết giáp của Nga, đặc biệt là xe tăng. Với một chiếc drone trị giá 500–700 đô, một người lính Ukraine có thể tiêu diệt một chiếc xe tăng trị giá 2,5 triệu đô la và giữ vững vị trí của mình. Ngay cả khi cần từ ba đến năm chiếc drone, cán cân chi phí vẫn hoàn toàn có lợi — đặc biệt trong bối cảnh Ukraine còn hạn chế về khí tài.
Khi cuộc chiến bắt đầu, số lượng phương tiện của Ukraine ở hầu hết các chủng loại đều ít hơn Nga gấp 10 lần, và ngay cả viện trợ quốc tế cũng chưa thể san bằng cách biệt này. Dù drone có thể không phải là yếu tố "thay đổi cuộc chơi", chúng đã chứng tỏ là một công cụ răn đe cực kỳ hiệu quả.
Mở rộng ngành công nghiệp
Ngành công nghiệp drone của Ukraine vẫn đang tiếp tục mở rộng và nhắm đến nhiều mục tiêu cùng lúc. Chẳng hạn, các kỹ sư Ukraine đã phát triển loại drone có khả năng bắn hạ các UAV trinh sát của Nga, qua đó lấy đi "đôi mắt" của đối phương trên chiến trường và cản trở khả năng thu thập thông tin tình báo theo thời gian thực.
Một bước đột phá khác là drone FPV được trang bị hệ thống dẫn đường bằng cáp quang. Miễn nhiễm với các biện pháp tác chiến điện tử của Nga, những chiếc drone này có thể tấn công mục tiêu cách xa nhiều cây số. Cáp quang có giá thành rẻ, đảm bảo hiệu quả kinh tế trong việc tiêu diệt xe tăng đối phương vẫn ở mức cao.
Các nỗ lực cũng đang được thực hiện để nâng cao hiệu quả của các đơn vị yểm trợ hỏa lực sử dụng drone. Một hệ thống mới được áp dụng để thưởng điểm cho binh sĩ khi tiêu diệt lính hoặc khí tài của Nga. Số điểm này có thể được quy đổi để nhận thêm drone. Sáng kiến này nhằm mục đích nâng cao hiệu suất của các đơn vị tấn công, đồng thời giảm thiểu tổn thất về nhân lực trên chiến trường.
Chỉ trong ba năm, Ukraine đã xây dựng nên cả một ngành công nghiệp có khả năng bào mòn kho dự trữ xe tăng khổng lồ của Nga. Toàn bộ các kho chứa — từng được huyền thoại hóa là chứa đựng những hàng dài vô tận các phương tiện đủ sức thống trị toàn cầu — nay đã bị xóa sổ. Theo các cộng đồng tình báo nguồn mở (OSINT), nhiều kho trong số này hiện đã trống rỗng hoặc chỉ còn lại những khí tài hư hỏng nặng không thể sửa chữa.
Hàng nghìn chiếc xe tăng, từng là biểu tượng cho sức mạnh quân sự của Điện Kremlin, đã bị phá hủy bởi những chiếc drone FPV giá chỉ 500 đô.
Thêm SOHA trên Google
