Vinh danh người anh nuôi sáng tạo ra bếp Hoàng Cầm

Sư đoàn 308 (Quân đoàn 12) vừa tổ chức Lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đối với Đại úy Hoàng Cầm, nguyên Tiểu đội trưởng nuôi quân thuộc Đội Phẫu thuật, Phòng Quân y, Đại đoàn 308 - Đại đoàn Quân Tiên Phong (nay là Sư đoàn 308).

Hoàng Cầm tên thật Đỗ Văn Cầm, sinh năm 1916 tại xã Trực Đại, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình). Trước khi vào quân ngũ, ông từng học nghề đầu bếp và làm việc tại một hàng cơm ở Hà Nội. Sau Cách mạng tháng Tám, ông tham gia tự vệ thành Hà Nội. Năm 1946, khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ, ông tham gia chiến đấu bảo vệ Hà Nội và bị thương.

Đầu năm 1947, ông xung phong vào An dưỡng đường của Cục Quân y trên núi Tam Đảo và từ đó nhập ngũ, làm nhiệm vụ nuôi quân. Cuối năm 1948, ông chuyển về đội phẫu thuật tiền phương; đến tháng 8/1949, khi Sư đoàn 308 được thành lập, ông về công tác tại Đội điều trị, Phòng Quân y của Sư đoàn.

Trong những năm tháng chiến tranh, công việc của người nuôi quân tưởng như đứng phía sau trận đánh nhưng lại gắn trực tiếp với sự an toàn và sức khỏe của bộ đội.

Một sự việc xảy ra vào khoảng tháng 3/1951 đã khiến Hoàng Cầm trăn trở. Khi đơn vị dừng hành quân để nấu cơm, khói bếp bị máy bay trinh sát đối phương phát hiện, sau đó bom đạn trút xuống vị trí đóng quân. Từ thực tế ấy, ông tìm cách tạo ra một kiểu bếp vừa bảo đảm cơm nước cho bộ đội, vừa hạn chế dấu hiệu có thể làm lộ vị trí.

Hoàng Cầm đã tự nghiên cứu, vẽ sơ đồ, đào và thử nghiệm hàng chục kiểu bếp. Ý tưởng quan trọng đến khi ông nhớ lại cách khói lan trong những hang chuột khi trẻ. Từ đó, ông thiết kế bếp đào sâu xuống đất, có hầm phụ chứa khói và các rãnh dẫn khói ra nhiều hướng. Các rãnh được phủ cành cây, cỏ tươi và đất. Khi đun, khói theo đường rãnh, thấm qua lớp đất và tỏa lên nhẹ như hơi sương, thay vì tạo thành cột khói cao dễ quan sát từ trên không.

Bếp mới giúp bộ đội có thể nấu ăn cả ngày lẫn đêm, đồng thời hạn chế nguy cơ bị máy bay đối phương phát hiện. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, bếp Hoàng Cầm được sử dụng rộng rãi. Khi chiến dịch bước vào đợt tấn công thứ hai, bộ đội còn đào bếp ngay gần hầm súng, sau đó tiếp tục cải tiến thành những bếp hầm sâu hơn, vừa nấu ăn vừa tăng khả năng bảo đảm an toàn trước hỏa lực địch.

Đặc biệt, ngày 18/9/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết bài “Chiến sĩ nấu bếp Hoàng Cầm”, ca ngợi người chiến sĩ nuôi quân và nhấn mạnh vai trò của công tác bảo đảm ăn uống đối với sức chiến đấu của bộ đội.

Tháng 10/1952, Đại đoàn 308 quyết định lấy tên người sáng tạo để đặt tên cho loại bếp này: bếp Hoàng Cầm. Từ đó, sáng kiến được nhân rộng trong toàn quân và trở thành một trong những dấu ấn của công tác hậu cần thời chiến.