Thêm SOHA trên Google
Nhắc đến Trị An, nhiều người thường nghĩ ngay tới nhà máy thủy điện cùng tên. Tuy nhiên, phía sau công trình năng lượng này là một không gian mặt nước có quy mô đặc biệt lớn.
Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Đồng Nai, hồ Trị An có diện tích khoảng 323-324 km2, tương đương hơn 32.000 ha, với dung tích chứa trên 2,7 tỷ m3 nước. Quy mô này đưa Trị An vào nhóm những hồ chứa nhân tạo có diện tích mặt nước lớn nhất Việt Nam.
Nhìn từ trên cao, mặt hồ rộng mênh mông, xen giữa là hàng chục mảng xanh. Theo thông tin được UBND phường Trị An công bố đầu năm 2026, hiện lòng hồ có tới 74 đảo lớn nhỏ. Không gian ấy thực chất là kết quả của một đại công trình được bắt đầu từ gần 4 thập kỷ trước.
Ảnh Cục Du lịch Quốc gia
Từ công trình thủy điện đến “bình điều hòa” nước khổng lồ
Nhà máy Thủy điện Trị An được xây dựng trên sông Đồng Nai trong những năm 1980 với sự hỗ trợ của Liên Xô. Tổ máy đầu tiên phát điện ngày 30/4/1988 và đến năm 1991, cả 4 tổ máy hoàn thành phát điện, đưa tổng công suất thiết kế của nhà máy lên 400 MW.
Theo EVN, ngoài nhiệm vụ sản xuất điện, Thủy điện Trị An còn đảm bảo nước cho sinh hoạt, nông nghiệp, hỗ trợ đẩy mặn và tham gia điều tiết lũ cho vùng hạ du.
Có thể hình dung hồ Trị An như một “bình điều hòa” khổng lồ đặt trên sông Đồng Nai. Vào mùa khô, nguồn nước trong hồ được điều tiết xuống hạ du để phục vụ sinh hoạt và sản xuất; trong mùa mưa, việc vận hành hồ lại gắn với nhiệm vụ kiểm soát, điều tiết lượng nước về.
Cổng thông tin tỉnh Đồng Nai từng cho biết ngay trong những mùa khô căng thẳng, hồ vẫn phải đảm bảo nguồn nước cho hạ du, trong đó có nhu cầu cấp nước sinh hoạt cho khu vực Đồng Nai, TP.HCM và Bình Dương.
Ảnh Tạp chí điện tử Thương hiệu và Công luận
Vai trò về điện năng cũng chưa dừng lại sau gần 40 năm. Tháng 8/2025, EVN khởi công Nhà máy Thủy điện Trị An mở rộng, tổng mức đầu tư khoảng 3.965 tỷ đồng, gồm 2 tổ máy với tổng công suất 200 MW. Khi dự án hoàn thành dự kiến vào cuối năm 2027, tổng công suất cụm thủy điện có thể tăng từ 400 MW lên 600 MW. Riêng năm 2025, 4 tổ máy hiện hữu của Trị An đã sản xuất khoảng 1,922 tỷ kWh điện, theo EVN.
74 hòn đảo giữa “biển hồ nước ngọt”
Điều khiến Trị An khác biệt với nhiều hồ chứa thông thường là cảnh quan được tạo nên bởi 74 hòn đảo lớn nhỏ nằm rải rác giữa mặt nước.
Sau nhiều thập kỷ, những hòn đảo và vùng ven hồ không chỉ trở thành nơi sinh sống, canh tác của một bộ phận người dân mà còn hình thành nguồn tài nguyên lớn cho du lịch sinh thái.
Theo Đề án Phát triển du lịch, nghỉ dưỡng, giải trí của Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai giai đoạn 2021-2030, khu vực ven hồ và các đảo được định hướng phát triển 17 điểm du lịch, trên tổng diện tích hơn 4.600 ha. Các loại hình được tính tới gồm khám phá thiên nhiên, nghỉ dưỡng, hoạt động vui chơi trên mặt nước và du lịch cộng đồng gắn với sản phẩm địa phương.
Tuy nhiên, Trị An không phải một mặt hồ có thể khai thác tự do. Khoảng 32.520 ha hồ Trị An nằm trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai và là một phần vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Đồng Nai được UNESCO công nhận.
Ảnh Cục Du lịch Quốc gia
Chính yếu tố này khiến bài toán phát triển du lịch tại Trị An phải song hành với bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái.
Hồ gần 40 năm tuổi đang chuẩn bị được “định nghĩa lại”
Một bước ngoặt đáng chú ý xuất hiện cuối năm 2025.
Ngày 24/12, lãnh đạo tỉnh Đồng Nai trực tiếp khảo sát khu vực hồ Trị An. Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Út cho biết địa phương sẽ định hướng lại việc sử dụng hồ theo hướng “đa chức năng, đa mục tiêu”.
Bên cạnh cung cấp nước ngọt và phát điện, các lĩnh vực được đề cập gồm du lịch sinh thái, phát triển khu và điểm du lịch trên các đảo, khai thác điện năng xanh như điện mặt trời, đồng thời tổ chức lại hoạt động nuôi cá lồng bè. Nguyên tắc được lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh là các quy hoạch phải đảm bảo nguồn nước sạch phục vụ người dân.
Đến ngày 21/1/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai lần đầu tổ chức một cuộc khảo sát tổng thể phục vụ điều chỉnh quy hoạch phát triển hồ Trị An. Hàng loạt vấn đề được đưa ra cùng lúc, từ du lịch, bảo vệ nguồn nước, hành lang hồ chứa đến thủy sản và tình trạng dân cư sinh sống, canh tác trên các đảo.
Ảnh Sài Gòn Camp
Như vậy, gần 40 năm sau ngày dòng điện đầu tiên được tạo ra từ Trị An, “biển hồ” hơn 32.000 ha đang bước vào một giai đoạn mới. Điện, nước và điều tiết dòng chảy vẫn là những nhiệm vụ cốt lõi, nhưng 74 hòn đảo cùng mặt nước rộng hàng trăm km2 đang mở ra thêm những khả năng về du lịch, năng lượng xanh và kinh tế sinh thái.
