DẦN HỤT HƠI SAU CHỨC VÔ ĐỊCH ĐỈNH CAO
Mùa hè năm 2014, tuyển Đức bước lên đỉnh thế giới sau chiến thắng 1-0 trước Argentina tại Maracana. Đó được xem là “trái ngọt” của cuộc cải tổ kéo dài hơn một thập kỷ, với thế hệ vàng gồm Manuel Neuer, Philipp Lahm, Bastian Schweinsteiger, Toni Kroos, Thomas Muller, Mesut Ozil và Mario Gotze.
Trước đó, đội bóng này cũng đã vào đến bán kế World Cup 2006 và 2010, bán kết Euro 2012 và chung kết Euro 2008.
Nhiều người tin rằng, chức vô địch World Cup 2014 sẽ giúp bóng đá Đức mở ra một kỷ nguyên thống trị mới. Thế nhưng thực tế lại diễn ra theo hướng hoàn toàn ngược lại.
Chức vô địch World Cup 2014 là đỉnh cao của thế hệ vàng tuyển Đức.
Từ sau World Cup 2014, đội bóng được người hâm mộ Việt Nam đặt biệt danh "cỗ xe tăng" chỉ có đúng một lần lọt vào bán kết ở các giải đấu lớn, đó là Euro 2016. Còn lại là hàng loạt chiến dịch gây thất vọng.
Thành tích của tuyển Đức tại các giải lớn sau World Cup 2014:
Euro 2016: Vào bán kết, thua chủ nhà Pháp.
World Cup 2018: Bị loại ngay vòng bảng, lần đầu tiên sau 80 năm không vượt qua vòng bảng World Cup.
Euro 2020: Dừng bước ở vòng 1/8 sau thất bại trước Anh.
World Cup 2022: Tiếp tục bị loại từ vòng bảng, lần thứ hai liên tiếp.
Euro 2024: Vào tứ kết trên sân nhà nhưng thua Tây Ban Nha sau hiệp phụ.
World Cup 2026: Dừng bước ngay vòng 1/16 sau thất bại trước Paraguay trên chấm luân lưu.
Nếu đặt cạnh lịch sử của tuyển Đức, đây là sự sa sút rất khó tin. Trong suốt giai đoạn từ năm 1954 đến 2014, họ gần như luôn góp mặt ở nhóm đội mạnh nhất thế giới, thường xuyên vào bán kết hoặc chung kết World Cup. Sau chức vô địch tại Brazil, sự ổn định ấy gần như biến mất hoàn toàn.
VÌ ĐÂU NÊN NỖI?
Nguyên nhân đầu tiên và cũng dễ nhìn thấy nhất nằm ở quá trình chuyển giao lực lượng.
Đội hình vô địch World Cup 2014 là sản phẩm của cuộc cách mạng đào tạo trẻ mà Liên đoàn bóng đá Đức triển khai sau Euro 2000. Hàng loạt ngôi sao đẳng cấp thế giới xuất hiện gần như cùng lúc, tạo nên một tập thể vừa giàu kỹ thuật, vừa có bản lĩnh.
Nhưng sau chức vô địch, các trụ cột lần lượt giải nghệ hoặc đánh mất phong độ. Lahm, Schweinsteiger, Mertesacker, Khedira, Ozil, Boateng rồi Toni Kroos đều rời sân khấu lớn trong khoảng chưa đầy 10 năm sau đó.
Bóng đá Đức vẫn sản sinh nhiều cầu thủ chất lượng như Jamal Musiala, Florian Wirtz, Kai Havertz, Joshua Kimmich hay Antonio Rudiger. Tuy nhiên, họ vẫn chưa thể tạo nên sức mạnh tập thể như lớp đàn anh.
Lần đầu tiên trong lịch sử World Cup, tuyển Đức thua ở loạt sút luân lưu. Trước đó, đội bóng này đã thắng ở cả 4 lần vào các năm 1982, 1986, 1990 và 2006.
Đặc biệt, vị trí trung phong cắm trở thành bài toán kéo dài nhiều năm. Sau khi Miroslav Klose giải nghệ, tuyển Đức gần như không tìm được một "số 9" đẳng cấp thế giới. Trong nhiều giải đấu, họ phải sử dụng "số 9 ảo" hoặc những tiền đạo không đạt hiệu suất ghi bàn đủ cao.
Thống kê cho thấy ở 4 giải đấu lớn trước chức vô địch World Cup 2014 (Euro 2008, World Cup 2010, Euro 2012 và World Cup 2014), tuyển Đức ghi tới 50 bàn thắng. Nhưng tại 4 giải đấu lớn kế tiếp (Euro 2016, World Cup 2018, Euro 2020 và World Cup 2022), "cỗ xe tăng" chỉ còn 21 lần làm tung lưới đối phương, tức giảm tới 58%.
Tuyển Đức ở mỗi thời kỳ trước đó đều có các siêu sao trên hàng công, như Gerd Müller, Rudi Völler, Jürgen Klinsmann rồi Miroslav Klose. Trong khi đó, các tiền đạo sau này như Kai Havertz hay Niclas Füllkrug đều chưa thể đạt đến tầm ảnh hưởng của những đàn anh.
Kai Havertz và các đồng đội bất lực trong việc mang về thắng lợi cho tuyển Đức trước Paraguay. Thậm chí đến loạt đá luân lưu, chân sút này còn thực hiện không thành công.
LOAY HOAY TRONG BÀI TOÁN CHUYỂN MÌNH
Tuy nhiên, vấn đề của tuyển Đức không chỉ nằm ở chất lượng cầu thủ.
Sau World Cup 2014, HLV Joachim Low duy trì triết lý kiểm soát bóng trong khi bóng đá thế giới thay đổi rất nhanh. Khi đối thủ chuyển sang lối chơi chuyển trạng thái tốc độ cao và pressing quyết liệt, Đức nhiều lần lúng túng vì thiếu sự cân bằng giữa tấn công và phòng ngự.
Hệ quả là những cú sốc liên tiếp. Họ thua Mexico và Hàn Quốc để rồi bị loại ở World Cup 2018, tiếp tục gục ngã trước Nhật Bản ở World Cup 2022, với việc thường xuyên để lộ những khoảng trống phía sau hàng thủ.
Ngay cả khi HLV Julian Nagelsmann lên nắm quyền và mang đến những tín hiệu tích cực tại Euro 2024, tuyển Đức vẫn chưa thể giải quyết triệt để bài toán bản sắc. Thất bại tại World Cup 2026 một lần nữa đặt dấu hỏi về khả năng chiến lược gia này đưa đội tuyển trở lại vị thế ứng viên vô địch. Trong khi đó, nhiều chuyên gia cho rằng tuyển Đức vẫn mắc kẹt giữa cái bóng quá lớn của thế hệ 2014 và một quá trình tái thiết chưa hoàn tất.
Sau khi bị Paraguay loại, HLV Julian Nagelsmann tuyên bố vẫn sẽ tiếp tục gắn bó với tuyển Đức để tái thiết tình hình.
Một nguyên nhân khác ít được nhắc tới là khoảng cách giữa bóng đá Đức và phần còn lại của thế giới đã thu hẹp đáng kể. Nhật Bản, Maroc, Paraguay hay nhiều đội tuyển khác đều phát triển mạnh về chiến thuật, thể lực và chất lượng đào tạo. Những đối thủ từng bị xem là "chiếu dưới" giờ đủ sức tạo nên bất ngờ trước bất kỳ ông lớn nào.
Đó là lý do tuyển Đức không còn được hưởng lợi từ danh tiếng như trước. Trong bóng đá hiện đại, truyền thống chỉ còn là yếu tố tham khảo.
Thủ môn Neuer là gạch nối của các thế hệ tuyển Đức. Anh từng cùng đội nhà dự 5 kỳ World Cup, từng cùng đội nhà vô địch và cũng phải nếm trải cảm giác bị loại sớm.
Điều tích cực là nền tảng của bóng đá Đức vẫn rất mạnh. Bundesliga vẫn sản sinh nhiều tài năng, hệ thống đào tạo trẻ vẫn thuộc nhóm hàng đầu châu Âu, còn Musiala, Wirtz hay Pavlovic đều đủ khả năng trở thành hạt nhân cho chu kỳ mới.
Nhưng để trở lại vị thế ứng viên vô địch của mọi giải đấu như giai đoạn 2006-2014, tuyển Đức cần nhiều hơn những ngôi sao. Họ cần xây dựng lại một bản sắc rõ ràng, một tập thể có tính kế thừa và đủ bản lĩnh trong các trận đấu lớn.
Nếu không làm được điều đó, chức vô địch World Cup 2014 sẽ mãi chỉ là ký ức huy hoàng, còn chuỗi thất vọng sau đó sẽ tiếp tục kéo dài.