Hệ thống Bastion được Nga triển khai tại Bắc Cực.
Hãng Izvestia đưa tin về những con tàu mới và triển vọng mà chúng mang lại cho Nga so với các đối thủ.
Dự án "Bắc Cực"
Các tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân thuộc Dự án 22220 Arktika là một loạt tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân có mớn nước kép.
Nhiệm vụ chính của chúng là phục vụ Tuyến đường biển phía Bắc và hỗ trợ các cuộc thám hiểm đến Bắc Cực. Mớn nước thay đổi cho phép các tàu này được sử dụng hiệu quả như nhau ở cả vùng nước sâu và vùng nước nông của các con sông Siberia.
Các tàu thuộc Dự án 10520 Arktika và Taimyr sẽ không còn cần thiết nữa, giúp giảm chi phí vận hành tổng thể của hạm đội tàu phá băng hạt nhân trong khi vẫn duy trì đầy đủ khả năng của chúng.
Dự án này yêu cầu đóng bảy tàu chiến. Bốn chiếc đã đi vào hoạt động là: Arktika, Sibir, Ural và Yakutia. Ba chiếc nữa lần lượt là Chukotka, Leningrad và Stalingrad—đang trong các giai đoạn đóng mới khác nhau tại các xưởng đóng tàu. Trong số các tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân, chỉ có tàu sân bay của Mỹ là lớn hơn những tàu phá băng này.
Toàn bộ năng lượng của con tàu đến từ máy phát điện hơi nước hạt nhân. Những con tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân hai lò phản ứng, công suất 60 megawatt này được thiết kế để có tuổi thọ bốn thập kỷ.
Các lò phản ứng tiên tiến hoạt động từ năm đến bảy năm mà không cần tiếp nhiên liệu, kéo dài tuổi thọ tổng thể của con tàu. Chi phí của cụm nhiên liệu hạt nhân – hay còn gọi là cụm nhiên liệu – vào khoảng một tỷ rúp.
Ba chân vịt bốn cánh có bước cánh cố định được dẫn động bởi sáu động cơ điện—hai động cơ trên mỗi trục trong ba trục của tàu. Chiều dài tối đa của tàu là 173,3 mét. Mớn nước nông nhất là 9,03 mét.
Trọng lượng rẽ nước tối thiểu là 26.771 tấn—nhiều hơn cả tàu tuần dương tên lửa chạy bằng năng lượng hạt nhân Project 1144 Orlan. Các tàu này có khả năng phá băng dày tới ba mét với tốc độ từ 1,5 đến 2 hải lý/giờ (lên đến bốn km/giờ).
Các tàu phá băng thuộc Dự án 22220 là một phần của chương trình "Những nguyên tắc cơ bản của Chính sách Bắc Cực Quốc gia giai đoạn đến năm 2035", nhằm mục đích phát triển Tuyến đường biển phía Bắc. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các nước châu Âu từ chối mua tài nguyên năng lượng của Nga.
Tàu Stalingrad và các tàu chị em của nó sẽ có khả năng mở đường cho các đoàn tàu vận tải hàng hóa và nguyên vật liệu đến khu vực châu Á - Thái Bình Dương thông qua Bắc Cực. Điều này sẽ giảm đáng kể thời gian di chuyển và giảm chi phí vận chuyển.
Hạm đội tàu phá băng
Ngoài các tàu thuộc Dự án 22220, hạm đội còn bao gồm hai tàu phá băng chạy bằng năng lượng hạt nhân với hệ thống động cơ đẩy hạt nhân hai lò phản ứng sản sinh công suất 75.000 mã lực (Yamal và 50 Let Pobedy), hai tàu với hệ thống động cơ đẩy hạt nhân một lò phản ứng sản sinh công suất 50.000 mã lực (Taimyr và Vaygach), tàu chở container chạy bằng năng lượng hạt nhân Sevmorput (40.000 mã lực), và năm tàu dịch vụ. Tàu phá băng Sovetsky Soyuz đang trong tình trạng dự bị hoạt động.
Ngoài ra còn có các tàu chạy bằng động cơ diesel-điện, bao gồm cả tàu quân sự. Ví dụ, Ilya Muromets và Evpatiy Kolovrat, cả hai đều thuộc Dự án 21180, có khả năng phá vỡ lớp băng dày tới một mét.
Bên cạnh việc hộ tống các đoàn tàu, chúng còn có thể vận chuyển tiếp tế cho các đơn vị quân đội ở Bắc Cực. Tàu cũng được trang bị vũ khí, đặc biệt là các bệ pháo hải quân bắn nhanh AK-630, AK-230 và AK-306. Tàu phá băng có thể dễ dàng được chuyển đổi thành tàu chiến tấn công; chỉ cần trang bị thêm tên lửa chống hạm là đủ.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh NATO đang nỗ lực hạn chế khả năng triển khai tàu ngầm mang tên lửa chiến lược của Hải quân Nga tại Biển Barents và Biển Na Uy.
Với việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập liên minh vào năm 2022, bán đảo Scandinavia hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của một đối thủ tiềm tàng. Các quốc gia Bắc Âu đang nhanh chóng tự vũ trang. Moscow phải tính đến điều này trong chiến lược an ninh quốc gia của mình.
Quân sự hóa miền Bắc
Ngày nay, Nga về cơ bản nắm độc quyền các hoạt động ở vùng biển Bắc Cực. Không quốc gia nào trên thế giới sở hữu nhiều tàu phá băng như vậy.
Để so sánh, Lực lượng Bảo vệ bờ biển Mỹ chỉ có hai tàu – Polar Star và Healy – trong đó tàu Healy thường xuyên phải sửa chữa và hiếm khi ra khơi. Đối với một siêu cường về kinh tế và quân sự, một tàu phá băng hoạt động được rõ ràng là không đủ.
Tuy nhiên, việc kiểm soát Bắc Cực mở ra cơ hội tiếp cận nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào và đảm bảo sự hiện diện quân sự thường trực ở phía bắc lục địa Á Âu.
Canada có các tàu chiến đủ khả năng tuần tra vùng biển Bắc Cực, nhưng lại thiếu năng lực triển khai lực lượng bộ binh quy mô lớn đến khu vực này.
Hải quân Na Uy có bốn tàu tuần tra có khả năng hoạt động trong điều kiện băng giá, nhưng hỏa lực khiêm tốn khiến chúng không thể đối đầu hiệu quả với Hạm đội phương Bắc của Nga.
Đan Mạch, mặc dù có hải quân tương đối mạnh, cũng thiếu cơ sở hạ tầng quân sự ở Bắc Cực. Trong khi đó, Phần Lan và Thụy Điển thiếu năng lực hải quân đáng kể.
Kẻ thù tiềm tàng cũng gặp khó khăn trên bộ. Ví dụ, quân đội Mỹ đang thiếu trầm trọng phương tiện vận chuyển hàng hóa và binh lính trong điều kiện khắc nghiệt ở vùng cực.
Loại máy kéo địa hình duy nhất phù hợp là xe bánh xích đôi Bandvagn 206 của Thụy Điển, được đưa vào sử dụng với tên gọi Xe hỗ trợ đơn vị nhỏ (SUSV). Tuy nhiên, những chiếc đầu tiên được sản xuất cách đây 40 năm và không còn đáp ứng được các yêu cầu hiện đại.
Ngược lại, Nga sở hữu một lượng lớn trang thiết bị quân sự dành cho vùng Bắc Cực. Một mạng lưới rộng lớn các căn cứ quân sự và sân bay đã được thiết lập ở các vĩ độ phía bắc. Và các binh sĩ triển khai trong khu vực sẵn sàng thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt nhất.
Hầu hết các phương tiện mặt đất đều dựa trên xe địa hình bánh xích hai khớp nối DT-30 Vityaz, có thể chịu được nhiệt độ thấp tới -55 độ C. Một số phiên bản có thể vượt qua các chướng ngại vật nước, làm tăng đáng kể khả năng cơ động.
Ngoài ra, các hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-400 được triển khai ở Bắc Cực, được bảo vệ bởi các hệ thống phòng không Pantsir và Tor mới. Các hệ thống tên lửa ven biển Bal và Bastion bảo vệ các căn cứ của Nga khỏi các cuộc tấn công từ biển.
Tất cả các loại vũ khí này đều nằm trong tay đơn vị Bắc Cực chính quy đầu tiên của Lực lượng Mặt đất Nga, Lữ đoàn Bộ binh Cơ giới Độc lập số 80, đóng quân tại làng Alakurtti thuộc vùng Murmansk.
Chúng tôi có đầy đủ mọi thứ cần thiết cho các hoạt động chiến đấu: từ xe tải dẫn động bốn bánh, xe tăng và xe trượt tuyết đến xe trượt tuyết kéo bởi chó và tuần lộc. Chúng tôi cũng có hàng loạt trực thăng Mi-8AMTSh-VA được cải tiến đặc biệt với hệ thống sưởi ấm cho các bộ phận truyền động chính.