Một báo cáo mới cảnh báo, trong một cuộc chiến với Trung Quốc, các lực lượng Mỹ có thể bị "nhấn chìm" bởi những bầy drone nếu quân đội không đầu tư quyết liệt hơn vào các hệ thống cần thiết để ngăn chặn chúng.
Báo cáo do Trung tâm An ninh Mỹ Mới (CNAS) công bố giữa tuần này lập luận rằng, dù Lầu Năm Góc từ lâu đã nói về sự cần thiết của công nghệ chống drone, nhưng lại chưa ưu tiên chúng trên quy mô lớn, khiến binh sĩ có nguy cơ bị tổn thương trong một cuộc chiến công nghệ cao.
Bộ Quốc phòng đã thúc đẩy các hệ thống không người lái (drone), năng lực tác chiến không người lái và các biện pháp phòng thủ chống drone như một ưu tiên. Tuy nhiên, theo các tác giả báo cáo là bà Stacie Pettyjohn, giám đốc chương trình quốc phòng của CNAS, và bà Molly Campbell, trợ lý nghiên cứu, những nỗ lực này "đã bị cản trở bởi quy mô và tính cấp bách không tương xứng".
Trong khi đó, đối thủ của Mỹ là Trung Quốc lại đang dồn nguồn lực vào việc phát triển các hệ thống không người lái, đặc biệt là các loại drone tấn công cảm tử cỡ nhỏ, đồng thời phát triển các năng lực tiên tiến hơn. Vào năm 2024, Bắc Kinh đã đặt hàng một triệu drone tấn công cảm tử để được giao vào năm 2026, một động thái cho thấy cả ý định lẫn năng lực sản xuất hàng loạt drone ở quy mô lớn.
"Nếu không có kho dự trữ dồi dào các năng lực chống drone được tăng cường đáng kể, Mỹ có nguy cơ bị áp đảo bởi các cuộc tấn công drone hàng loạt của Trung Quốc, chiến lược tác chiến phân tán của họ sẽ bị vô hiệu hóa, và Mỹ có thể thua trong một cuộc chiến vì", các tác giả Pettyjohn và Campbell viết trong báo cáo.
Thiếu tốc độ và quy mô
Lầu Năm Góc đã chi hàng tỷ USD và nhiều năm trời cho các chương trình chống drone. Mức chi tiêu này đã tăng vọt sau khi IS vũ khí hóa drone vào những năm 2010 và một lần nữa trong cuộc chiến tại Ukraine. Riêng trong năm 2025, cơ quan này dự kiến chi khoảng 7,4 tỷ USD cho công nghệ chống drone.
Phần lớn số tiền đó được dùng cho các loại vũ khí động năng tiên tiến, vốn có chi phí mỗi lần khai hỏa cao hơn rất nhiều so với những chiếc drone mà chúng được thiết kế để tiêu diệt. Các cuộc đối đầu của Hải quân Mỹ ở Biển Đỏ đã cho thấy rõ sự mất cân bằng này.
"Các lực lượng Mỹ quá thường xuyên phải sử dụng những tên lửa dẫn đường chính xác tinh vi, đắt đỏ, trị giá hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu USD mỗi quả chỉ để phá hủy những chiếc drone rẻ tiền," báo cáo của CNAS nhận định.
Các hệ thống phòng thủ khác như vũ khí năng lượng định hướng (sử dụng laser hoặc vi sóng) thì thường vẫn chỉ là những nguyên mẫu tốn kém, bị đình trệ ở giai đoạn nghiên cứu và phát triển thay vì trở thành các hệ thống tác chiến thực thụ, dù một số đã được triển khai.
Các nhà lãnh đạo quân sự cũng thừa nhận những thiếu sót trong các nỗ lực này. Tác chiến điện tử được coi là yếu tố sống còn, nhưng vào đầu năm nay, Tướng James Rainey, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Tương lai Lục quân, đã chỉ trích việc triển khai chậm chạp và kêu gọi các đối tác công nghiệp ngừng đưa ra "những mảnh ghép riêng lẻ" mà thay vào đó hãy cung cấp các giải pháp tích hợp, thứ mà ông gọi là "tổng hòa của các năng lực".
Tốc độ tiến triển vẫn còn chậm và quy mô đến nay vẫn quá hạn chế. Các nỗ lực trên diện rộng của Lầu Năm Góc về drone và hệ thống chống drone đã đề cập đến việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu để cải thiện năng lực chiến đấu, nhắm mục tiêu và ra quyết định.
Báo cáo của CNAS cho biết thêm, AI có thể cải thiện đáng kể quy trình giao chiến và giúp quân đội Mỹ ứng phó với các cuộc tấn công bằng drone quy mô lớn và phức tạp hơn, nhưng đây vẫn là một công việc còn dang dở.
Mối đe dọa từ bầy drone khổng lồ của Trung Quốc
Lầu Năm Góc đang đối mặt với những thách thức lớn khi chuẩn bị cho kịch bản xung đột với Trung Quốc. Nếu chiến tranh nổ ra, kho drone và tên lửa khổng lồ của Bắc Kinh có thể đe dọa các căn cứ và lực lượng Mỹ đang đồn trú tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Sản xuất hàng loạt là trọng tâm trong chiến lược của Trung Quốc. Nước này đang thống trị thị trường drone và có thể tận dụng chiến lược hợp nhất quân - dân sự giữa các doanh nghiệp thương mại và quốc phòng.
Quân đội Trung Quốc cũng đang tích cực rút kinh nghiệm từ cuộc chiến của Nga ở Ukraine, thử nghiệm các loại drone góc nhìn thứ nhất (FPV), hệ thống dẫn đường bằng cáp quang, nền tảng tấn công tầm xa, cùng các máy bay trinh sát và giám sát tiên tiến. Các hệ thống này ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các cuộc tập trận của quân đội Trung Quốc.
Mỹ cũng đang theo đuổi các hệ thống tương tự, nhưng Trung Quốc dường như đang vượt lên trước. Báo cáo của CNAS đánh giá, nước này "có thể sẽ sớm sở hữu hạm đội drone lớn nhất và tinh vi nhất thế giới."
Trong một cuộc diễn tập trên sa bàn do nhóm quốc phòng của CNAS thực hiện, Trung Quốc đã có thể sử dụng nhiều loại drone khác nhau để duy trì các cuộc tấn công vào lực lượng Mỹ, đặc biệt là trong khu vực chuỗi đảo thứ nhất.
Cuộc diễn tập cho thấy Mỹ sẽ cần một kho dự trữ lớn hơn gồm các hệ thống và cảm biến chống drone đa tầng, tích hợp để bảo vệ các lực lượng được bố trí phân tán. Báo cáo khuyến nghị đầu tư vào các hệ thống đã được chứng minh hiệu quả, đồng thời xây dựng một mạng lưới phòng thủ chủ động và thụ động phức hợp, bởi không một vũ khí đơn lẻ nào có thể đối phó với toàn bộ các mối đe dọa từ drone.
Các chỉ huy Mỹ cũng đã tính đến phương án dùng chính các bầy drone của mình để đối phó với nguy cơ từ Trung Quốc. Năm ngoái, Đô đốc Samuel Paparo, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, cho biết ông muốn biến khu vực biển gần Trung Quốc "thành một địa ngục không người lái" bằng những chiếc drone giá rẻ, đáng tin cậy để áp đảo lực lượng Trung Quốc và câu giờ cho Mỹ trong trường hợp xảy ra một cuộc tấn công hoặc phong tỏa.