Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được đánh giá là vấn đề lớn, đại sự quốc gia, vấn đề khó, nhạy cảm nên cần có sự tập trung, đầu tư công sức, trí tuệ tương xứng, phải huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc và cần thiết thành lập Tổ công tác, tổ giúp việc chuyên trách giúp Ban Chỉ đạo.
Hiện nay, Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai dự án điện hạt nhân. Trong thời gian qua, nhiều quốc gia bày tỏ mong muốn hỗ trợ Việt Nam phát triển năng lượng hạt nhân. Cụ thể, Trung Quốc đã 2 lần lên tiếng thể hiện mong muốn hợp tác. Vào ngày 7/3/2025, lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam đã tiếp Chủ tịch Tập đoàn Tư vấn công trình điện lực Trung Quốc (CPECC), CPECC bày tỏ mong muốn tham gia phát triển điện hạt nhân. Và vào ngày 14/4/2025, Công ty CP FECON và PowerChina ký hợp tác chiến lược trong các lĩnh vực như đường sắt tốc độ cao, điện hạt nhân, điện gió ngoài khơi và logistics.
Không chỉ Trung Quốc, Mỹ cũng đã ngỏ ý mong muốn tham gia dự án điện hạt nhân của Việt Nam. Ngày 24/3/2025, Phó Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ, bà Ann K. Ganzer đã có buổi làm việc tại trụ sở Bộ Tài Chính, nhằm trao đổi, tìm hiểu về phương án, kế hoạch tài chính, cách triển khai về dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.
Trong ngày đầu tiên của vòng đàm phán thứ 2 Hiệp định Thương mại song phương Việt - Mỹ (19-22/5/2025 tại Washington D.C), hai bên thống nhất chia sẻ thông tin, tiến tới ký MOU giữa Westinghouse và Petrovietnam về phát triển điện hạt nhân. Hai bên sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực then chốt như đầu tư hạ tầng năng lượng (PPP, BOT), chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực kỹ thuật cho ngành điện hạt nhân.
Mới đây, ngày 8/5/2026, Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC), thuộc Bộ Tài chính phối hợp với EXCEL Services Corporation tổ chức Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Hoa Kỳ với chủ đề phát triển năng lượng tiên tiến phục vụ các ngành công nghệ chiến lược. Tại đây, EXCEL Services, tập đoàn tư vấn kỹ thuật hạt nhân hàng đầu của Hoa Kỳ, ngỏ lời hỗ trợ Việt Nam làm điện hạt nhân.
Theo ông Dan Ludwig, Phó Chủ tịch EXCEL Services, Việt Nam cần nguồn cung năng lượng cực kỳ ổn định nhằm duy trì chuỗi cung ứng toàn cầu về các linh kiện, hệ thống và dịch vụ IT, AI. Nhưng đáng chú ý, hãng Boeing cũng đang phụ thuộc vào các khu công nghệ cao này để sản xuất các linh kiện chất lượng khắt khe.
Ông Dan Ludwig cho biết, giải pháp kỹ thuật được đưa ra là sử dụng các lò phản ứng lò phản ứng hạt nhân quy mô nhỏ và vi mô (SMR), tích hợp cùng lưới điện vi mô thông minh (smart micro grid). Đây là mô hình phát điện tại không chỉ giúp đảm bảo nhu cầu nội khu mà còn giảm áp lực đầu tư cho hệ thống truyền tải quốc gia.
Không chỉ Mỹ và Trung Quốc, Hàn Quốc cũng bày tỏ mong muốn tham gia dự án điện hạt nhân của Việt Nam. Cụ thể, vào ngày 2/2/2026, tại trụ sở Bộ Công Thương, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long đã có buổi tiếp và làm việc với Tập đoàn Doosan Enerbility (Hàn Quốc) do ông Yun Yo Han- Phó Chủ tịch điều hành công ty Doosan Enerbility dẫn đầu, về cơ hội hợp tác trong lĩnh vực năng lượng.
Theo đại diện Doosan, tập đoàn mong muốn được tìm hiểu thêm về quan điểm, lộ trình cũng như các điều kiện chính sách của Việt Nam đối với lĩnh vực điện hạt nhân trong thời gian tới, qua đó xác định khả năng và phạm vi tham gia phù hợp.
Thực tế, Việt Nam đã đàm phán với Nga để đẩy mạnh triển khai dự án điện hạt nhân. Cổng thông tin điện tử Chính phủ cho biết, sau nhiều vòng đàm phán, Việt Nam đã cơ bản thống nhất được với phía Nga toàn bộ dự thảo Hiệp định về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Nhà điều hành cũng hoàn thành xây dựng thể chế, triển khai một số công việc giải phóng mặt bằng, đào tạo nhân lực
Vào ngày 23/3/2026, Việt Nam và Nga ký kết hiệp định về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ Việt Nam, coi đây là bước tiến quan trọng trong hợp tác song phương trên lĩnh vực năng lượng.
Hiện nay, Nga đang thống trị trên thị trường năng lượng hạt nhân, vượt qua Mỹ, “sản xuất gần như toàn bộ nguồn nhiên liệu của thế giới” cho các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR). SMR là nguồn năng lượng nhỏ gọn và hiệu quả, vượt qua các nhà máy hạt nhân truyền thống khổng lồ về mặt năng lượng, mạnh hơn gấp ba lần.
Trong quá trình xây dựng, Nga thường áp dụng các mô hình 3D tiên tiến để thiết kế và thi công như xây nhà máy điện hạt nhân Akkuyu cho Thổ Nhĩ Kỳ. Công nghệ này tạo ra mô phỏng chính xác về cấu trúc, thiết bị và quy trình vận hành, cho phép kiểm tra và điều chỉnh thiết kế trước khi triển khai thực tế, giúp phát hiện và khắc phục các vấn đề tiềm ẩn từ sớm.
Hệ thống điều khiển và giám sát tại nhà máy điện hạt nhân được số hóa và tự động hóa, đảm bảo an toàn và hiệu quả cao. Công nghệ cho phép theo dõi và kiểm soát toàn bộ hoạt động của nhà máy từ xa, hỗ trợ giám sát liên tục và phát hiện sớm các bất thường. Các thuật toán tiên tiến cũng giảm thiểu rủi ro sự cố và đảm bảo phản ứng nhanh trong tình huống khẩn cấp.
Đáng chú ý, vào tháng 9, Nga tuyên bố sẽ xây dựng hệ thống điện hạt nhân đầu tiên trên thế giới sử dụng chu trình nhiên liệu khép kín tại vùng Tomsk, dự kiến ra mắt vào năm 2030, theo Interesting Engineering. Công nghệ chu trình nhiên liệu khép kín cho phép tái xử lý nhiên liệu đã qua sử dụng, chiết xuất các vật liệu còn hữu ích như plutonium và uranium để chế tạo thành nhiên liệu mới. Nhờ đó, nguồn nhiên liệu được tận dụng tối đa, đồng thời khối lượng và độc tính của chất thải cùng cũng giảm đáng kể.
