Toyota bất ngờ 'đổi bài', cả chuỗi cung ứng ở Nhật Bản rung chuyển: 'Chúng tôi không thể cạnh tranh với người Trung Quốc về giá'

Toyota dự kiến bắt đầu sản xuất mẫu SUV điện Lexus tại Trung Quốc vào mùa thu năm 2027. Đây sẽ là thị trường đầu tiên trên thế giới sản xuất mẫu xe này. Xe được định hướng tích hợp các công nghệ sản xuất mới, trong đó có gigacasting, phương pháp đúc nhiều bộ phận thành một khối nhôm lớn nhằm giảm số lượng linh kiện.

Một số nhà cung cấp Trung Quốc đã phát tín hiệu cho thấy họ giành được đơn hàng liên quan đến dự án Lexus của Toyota. Một doanh nghiệp Trung Quốc chuyên sản xuất cáp điều khiển ô tô từng cho biết, năm 2025 là một năm kinh doanh thành công, trong đó có việc nhận được các đơn hàng cho dự án này.

Trong khi đó, các nhà cung cấp Nhật Bản khẳng định, họ chưa ghi nhận thiết bị hoặc công nghệ của Nhật Bản được sử dụng trên mẫu SUV mới. Một số doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong việc cạnh tranh để giành hợp đồng cung cấp phụ tùng phần thân xe và linh kiện liên quan đến pin.

Xu hướng này đã xuất hiện từ mẫu bZ3X của Toyota, ra mắt tại Trung Quốc vào tháng 3/2025. Mẫu xe được cho là sử dụng nhiều linh kiện sản xuất tại quốc gia tỷ dân, cho thấy mức độ nội địa hóa ngày càng cao của Toyota tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới.

Trong nhiều thập kỷ, ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản phát triển dựa trên hệ thống keiretsu, trong đó các nhà sản xuất ô tô duy trì mạng lưới nhà cung cấp liên kết chặt chẽ. Khi các hãng xe mở rộng hoạt động ra nước ngoài, các nhà cung cấp Nhật Bản cũng thường xây dựng cơ sở sản xuất tại những thị trường này để phục vụ.

Tuy nhiên, chiến lược của Toyota tại Trung Quốc đang khiến vai trò của các nhà cung cấp Nhật Bản thay đổi. Hãng theo đuổi định hướng phát triển và sản xuất những mẫu xe phù hợp với từng thị trường, đồng thời đẩy mạnh nội địa hóa chuỗi cung ứng. Với mẫu SUV điện Lexus mới, xu hướng này đã mở rộng sang cả phân khúc xe hạng sang.

Khó khăn của các nhà cung cấp Nhật Bản càng gia tăng sau khi Toyota vào tháng 5 quyết định hủy phát triển mẫu sedan điện Lexus LF-ZC. Một số doanh nghiệp từng tham gia dự án này kỳ vọng các công nghệ và thiết bị được phát triển cho LF-ZC, trong đó có những giải pháp liên quan đến gigacasting, có thể được sử dụng cho các mẫu xe khác. Tuy nhiên, ít nhất một nhà cung cấp từng được lựa chọn cho dự án LF-ZC dường như không giành được hợp đồng cho mẫu các SUV mới tại Trung Quốc.

Theo Strategy& thuộc PwC, các nhà sản xuất phụ tùng ô tô Trung Quốc chiếm 14% thị trường toàn cầu trong năm 2025, tăng gấp ba lần so với một thập kỷ trước. Trong cùng khoảng thời gian, thị phần của các nhà cung cấp tại những thị trường châu Á ngoài Trung Quốc lại giảm.

Giá thành đang trở thành một yếu tố quan trọng trong cuộc cạnh tranh. Các nhà sản xuất phụ tùng Trung Quốc ngày càng có lợi thế về chi phí, trong khi Toyota phải tìm cách thu hẹp khoảng cách giá với các đối thủ xe điện Trung Quốc.

Một lãnh đạo doanh nghiệp phụ tùng Nhật Bản thừa nhận, các công ty trong nước khó cạnh tranh về giá, trong khi chất lượng của nhà cung cấp Trung Quốc cũng đã được cải thiện đáng kể.

Trước sức ép này, các nhà cung cấp Nhật Bản đang tìm kiếm những hướng đi mới, trong đó có phát triển công nghệ sản xuất. Aisin đang nghiên cứu khái niệm mang tên Tekizai Body, sử dụng nhôm trong một số bộ phận thân xe. Giải pháp này được định vị giữa phương pháp sản xuất truyền thống và gigacasting, với mục tiêu giảm số lượng linh kiện và tỷ lệ lỗi nhưng không đòi hỏi khoản đầu tư ban đầu quá lớn.

Ấn Độ cũng được xem là một hướng mở rộng của các nhà cung cấp Nhật Bản. Toyota đang thúc đẩy hoạt động tại quốc gia Nam Á này và có kế hoạch bắt đầu sản xuất tại một nhà máy ở miền Tây Ấn Độ trong nửa đầu năm 2029.

Một số nhà cung cấp của Toyota đánh giá Ấn Độ còn dư địa phát triển do ngành công nghiệp phụ tùng ô tô tại đây chưa phát triển tương đương các thị trường lớn. Futaba Industrial đã lên kế hoạch xây dựng một nhà máy mới tại Ấn Độ, dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2029.