Và khoản khiến tôi băn khoăn nhiều nhất lại chính là… tiền chợ .
Tháng nào vợ tôi cũng chi khoảng 3,6 triệu đồng cho thực phẩm, cộng thêm vài khoản nhỏ như trái cây, sữa chua, đồ ăn bổ sung. Tính ra, tổng chi liên quan ăn uống của 2 vợ chồng vào khoảng 4,3 – 4,6 triệu/tháng .
Tôi cho rằng mức này hơi cao so với nhu cầu của 2 người trung niên. Trong suy nghĩ của tôi, ăn uống đơn giản hơn một chút cũng không ảnh hưởng gì nhiều, mà mỗi tháng có thể để dành thêm gần 1 triệu đồng.
Vậy là tôi đề nghị giảm ngân sách.
Quyết định cắt tiền chợ từ 3,6 triệu xuống 2,6 triệu/tháng
Tôi đưa ra con số mới khá rõ ràng:
- tiền chợ: 2,6 triệu/tháng
- hạn chế mua đồ "không cần thiết"
- ưu tiên thực phẩm cơ bản
Tính ra khoảng 85.000 – 90.000 đồng/ngày cho 2 người.
Tôi cho rằng mức này vẫn đủ để đảm bảo dinh dưỡng. Vợ tôi không tranh luận nhiều. Cô ấy chỉ nói: "Anh thử trải nghiệm 1 thời gian xem sao".
Lúc đó tôi nghĩ mọi thứ khá đơn giản. Nhưng sau khoảng 3 tuần, tôi bắt đầu cảm nhận sự khác biệt.
Những thay đổi rất nhỏ trong bữa ăn hàng ngày
Bữa cơm vẫn có rau, cá, thịt. Không hề thiếu món. Nhưng tủ lạnh bắt đầu ít đồ "linh hoạt" hơn trước:
- ít trái cây, ít sữa chua hơn
- không còn các loại hạt ăn nhẹ
- giảm các loại thực phẩm có giá cao hơn một chút như cá hồi, thịt bò
- ít khi có sẵn đồ dự phòng khi muốn đổi món
Thoạt nhìn, không có vấn đề gì lớn. Nhưng sau một thời gian, tôi bắt đầu phát sinh thêm những khoản chi nhỏ ngoài kế hoạch.
Có hôm thèm trái cây, tôi ghé mua thêm. Có hôm buổi chiều thấy đói, tôi mua bánh hoặc đồ ăn nhẹ. Có hôm cảm thấy bữa cơm hơi đơn giản, tôi đề nghị đặt thêm món ngoài. Những khoản chi nhỏ này trước đây gần như không xuất hiện.
Khi cộng lại, tổng chi lại cao hơn trước
Sau 2 tháng, tôi thử ghi lại toàn bộ các khoản liên quan đến ăn uống.
Kết quả khá bất ngờ.
So sánh chi tiêu trước - sau khi cắt tiền chợ
| Khoản chi | Trước khi giảm tiền chợ | Sau khi giảm tiền chợ |
|---|---|---|
| Tiền chợ | 3.600.000 | 2.600.000 |
| Trái cây, sữa chua | 400.000 | 150.000 |
| Cà phê ngoài | 200.000 | 600.000 |
| Đồ ăn vặt | 150.000 | 500.000 |
| Đặt đồ ăn ngoài | 250.000 | 900.000 |
| Tổng chi liên quan ăn uống | ~4.600.000 | ~4.750.000 |
Tổng chi không giảm như tôi kỳ vọng. Ngược lại, còn tăng nhẹ. Điều quan trọng hơn là cảm giác thoải mái trong sinh hoạt hàng ngày lại giảm đi.
Những khoản nhỏ giúp tránh những khoản lớn
Sau khi nhìn lại kỹ, tôi mới hiểu một điều khá cơ bản:
nhiều khoản chi trong tiền chợ thực chất giúp hạn chế các khoản chi phát sinh khác.
Ví dụ:
- có sẵn trái cây trong nhà giúp giảm việc mua đồ ăn vặt bên ngoài
- có đủ nguyên liệu giúp không phải đặt đồ ăn khi lười nấu
- thực phẩm đa dạng giúp bữa ăn không bị nhàm chán
- có sẵn đồ ăn nhẹ giúp tránh mua linh tinh khi ra ngoài
Nói cách khác, một phần tiền chợ trước đây thực chất đang giúp kiểm soát các khoản chi khó nhìn thấy. Khi cắt giảm quá nhanh, các khoản chi này lại xuất hiện ở nơi khác.
Góc nhìn của người trực tiếp đi chợ
Trước đây, tôi chỉ nhìn con số tổng. Nhưng người trực tiếp đi chợ lại nhìn vào tính ổn định của sinh hoạt hàng ngày.
Vợ tôi từng nói: "Tiền chợ không chỉ để ăn no, mà để mình không phải nghĩ quá nhiều mỗi ngày ăn gì".
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực tế đúng như vậy. Một bữa ăn đủ dinh dưỡng, có lựa chọn linh hoạt, giúp giảm nhiều quyết định phát sinh trong ngày. Và cũng giúp hạn chế những khoản chi "không kế hoạch.
Sau 2 tháng, tôi chủ động đề nghị điều chỉnh lại ngân sách
Tôi nói với vợ: "Có lẽ mình nên quay lại mức cũ, hoặc ít nhất là gần mức cũ".
Chúng tôi thống nhất mức chi mới: tiền chợ khoảng 3,3 – 3,6 triệu/tháng. vẫn kiểm soát chi tiêu nhưng không cắt giảm những khoản giúp sinh hoạt ổn định.
Điều thay đổi không phải là chi nhiều hơn. Mà là hiểu rõ khoản nào nên tiết kiệm, khoản nào không nên. Nhiều người khi bắt đầu siết chi tiêu thường cắt ngay vào những khoản dễ nhìn thấy nhất. Nhưng không phải khoản nào giảm cũng giúp tiết kiệm thực sự.
Một khoản chi hợp lý thường có 3 đặc điểm:
- giúp hạn chế chi tiêu phát sinh
- giúp duy trì sức khỏe và thói quen sinh hoạt ổn định
- có tính lặp lại bền vững
Tiền chợ, chi phí thực phẩm, chi phí sinh hoạt cơ bản thường thuộc nhóm này. Nếu cắt quá mức, chi phí có thể chuyển sang dạng khác – khó kiểm soát hơn.
Một thay đổi nhỏ nhưng giúp tránh nhiều xung đột không cần thiết
Sau câu chuyện này, chúng tôi thống nhất một nguyên tắc: khi muốn điều chỉnh ngân sách, nên thử trong thời gian ngắn trước khi áp dụng lâu dài. Việc thử nghiệm giúp tránh những quyết định cảm tính. Và cũng giúp mỗi người hiểu rõ hơn công việc của người còn lại trong gia đình.
Sau nhiều năm hôn nhân, tôi nhận ra: quản lý tài chính gia đình không chỉ là bài toán con số. Đó còn là sự hiểu nhau trong những nhu cầu rất nhỏ hàng ngày. Có những khoản chi không làm tài khoản tăng lên ngay lập tức nhưng giúp cuộc sống ổn định hơn.
Và đôi khi, chính những khoản tưởng như có thể cắt giảm lại là thứ giúp chúng ta tiết kiệm được nhiều hơn về lâu dài.
