Những tháng đầu năm 2026, tại các cảng cá ở dải đất miền Trung, những chuyến tàu câu cá ngừ đại dương trở về không chỉ mang theo hàng tấn cá tươi mà còn mang theo tín hiệu tốt lành từ một thị trường xa xôi: Nước Nga.
"Xứ sở Bạch Dương" đang trở thành một trong những điểm sáng của ngành thủy sản Việt Nam năm 2026.
"Kho báu sống" 600.000 tấn ở Biển Đông
Dẫn số liệu của Hải quan Việt Nam, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) ngày 5/6 cho biết, riêng trong 4 tháng đầu năm 2026, Nga chi 18 triệu USD để nhập khẩu cá ngừ Việt Nam, tăng gần 55% so với cùng kỳ năm 2025.
Cá ngừ vây vàng - một trong những "cực phẩm" từ Biển Đông của Việt Nam. Ảnh: Dân Việt
Con số ấy không xuất hiện ngẫu nhiên, đằng sau nó là một cuộc tái định vị thị trường đáng chú ý của ngành cá ngừ Việt Nam.
Nếu Nga là thị trường triệu USD - thì Bình Định (cũ), Phú Yên (cũ) và Khánh Hòa chính là "công xưởng" cung cấp nguyên liệu cho hành trình ấy.
Theo VASEP, cả nước hiện có hơn 35.000 ngư dân đánh bắt cá ngừ đại dương, chủ yếu tập trung ở ba tỉnh duyên hải miền Trung này.
Trữ lượng cá ngừ tại vùng biển Việt Nam ước đạt 600.000 tấn, phân bố chủ yếu ở vùng biển ven miền Trung và trung tâm Biển Đông. Trong đó cá ngừ vằn là loài khai thác chính (hơn 50%, khai thác quanh năm).
Các loài cá ngừ xuất khẩu chủ lực gồm cá ngừ vây vàng, cá ngừ mắt to và cá ngừ vằn - đây đều là loài có giá trị kinh tế cao, thịt chắc, hàm lượng protein vượt trội so với cá hồi, phù hợp với thị trường Nga vốn ưa chuộng thực phẩm đóng hộp và bán chế phẩm đông lạnh tiện dụng.
Công nghệ & Bền vững - con đường duy nhất để vươn xa ra biển lớn
Tăng trưởng 55% trong 4 tháng năm 2026 so với 4 tháng của 2025 là tín hiệu mừng, nhưng ngành cá ngừ Việt Nam hiểu rõ rằng duy trì chỗ đứng tại Nga và hàng trăm thị trường quốc tế khác đòi hỏi nhiều hơn là sản lượng.
Bí quyết của ngư dân
Việt Nam có hàng nghìn tàu câu cá ngừ. Giữa đại dương rộng lớn, tại sao ngư dân không dùng lưới đánh bắt cá ngừ mà phải dùng câu, kéo từng con cá ngừ tươi sống lên tàu?
Sự khác biệt này nằm ở mục đích sử dụng, trong đó nghệ thuật câu sinh ra là để phục vụ các thực khách thưởng thức món cá sống cao cấp như Sashimi.
Ảnh minh họa.
Việc đánh bắt bằng lưới vây khiến hàng trăm tấn cá bị ép chặt trong không gian hẹp, khiến chúng hoảng loạn, giãy giụa dữ dội. Quá trình này kích thích thân nhiệt cá tăng vọt, giải phóng axit lactic làm thịt bị chua, bở, thâm đen và dập nát - chỉ có thể dùng làm nguyên liệu đóng hộp bình dân.
Ngược lại, phương pháp câu cần hoặc câu dây dài là một quy trình nghiêm ngặt nhằm tôn vinh giá trị từng cá thể cá ngừ. Cá lên tàu khi còn sống và được áp dụng ngay công nghệ phá tủy Ikejime giúp hệ thần kinh tê liệt lập tức, ngăn chặn co cơ để thịt không bị stress. Việc xả máu triệt để sau đó giúp loại bỏ hoàn toàn vị tanh, giữ thớ thịt đỏ trong, săn chắc và béo ngậy tự nhiên.
Để thịt cá ngừ duy trì trạng thái hoàn hảo nhất, cần đến bước thứ hai...
Nâng cấp công nghệ bảo quản cá ngừ: Hạ nhiệt siêu tốc
Chất lượng cá ngừ suy giảm nhanh sau khi lên thuyền nếu không được bảo quản đúng quy trình. Hiện các địa phương đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hầm bảo quản bọc PU Foam kết hợp đá bùn (Slurry Ice), kéo dài thời gian bảo quản lên hơn 20 ngày mà chất lượng vẫn đạt chuẩn xuất khẩu (loại A).
Vì là dạng lỏng sền sệt, đá bùn có thể bao bọc kín 100% bề mặt con cá ngừ ngay khi thả vào, len lỏi vào cả mang và khoang bụng. Tốc độ hạ nhiệt độ lõi của cá nhanh gấp nhiều lần so với đá cây thông thường.
Cá ngừ sau khi đánh bắt được làm sạch, đưa ngay vào hầm đá bùn bọc PU Foam sẽ giữ được màu thịt đỏ tươi, cơ thịt săn chắc, đạt tiêu chuẩn ăn sống (Sashimi) để xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Mỹ, Âu châu với giá bán rất cao.
Đây là yếu tố quyết định để cá ngừ Việt cạnh tranh được với các nguồn cung từ Thái Lan và Indonesia trên thị trường Nga.
Truy xuất nguồn gốc
Thị trường Nga và quốc tế đặt ra một yêu cầu không thể bỏ qua: Truy xuất nguồn gốc và chứng nhận khai thác hợp pháp.
Để tạo chỗ đứng vững chắc trong lĩnh vực khai thác cá ngừ, Việt Nam tích cực đáp ứng các quy tắc quốc tế về tính bền vững trong khai thác cá ngừ. Trong đó có IUU của Liên minh Châu Âu; Nhãn an toàn cá heo của EII.
Việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế này sẽ giúp cá ngừ Việt Nam vươn xa hơn, chinh phục nhiều thực khách sành điệu trên toàn thế giới.
Tham khảo: VASEP
