Tiết lộ dấu vết 5 rãnh mộ tập thể liên quan sự kiến Tết Mậu Thân 1968

Sáng 8/6, tại trụ sở UBND TPHCM, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 quốc gia) tổ chức Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tập thể được an táng tại Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (nay là Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, TPHCM).

Dấu vết 5 rãnh mộ Mậu Thân

Phát biểu tại hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng Ban Chỉ đạo 515 quốc gia - cho biết, sau khi đất nước thống nhất, khu Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn) được giải tỏa để xây dựng Công viên Lê Thị Riêng. Trong quá trình san lấp, lực lượng chức năng đã phát hiện một số dấu tích và hài cốt liệt sĩ song việc thay đổi địa hình cùng những hạn chế về phương tiện, công nghệ và nguồn tư liệu khiến các đợt khảo sát, tìm kiếm trước đây chưa đạt kết quả như mong muốn.

Theo Phó Thủ tướng, thời gian gần đây, việc tiếp cận thêm nhiều tài liệu quân sự, hình ảnh được giải mật từ phía Hoa Kỳ, kết hợp với dữ liệu lịch sử, lời kể nhân chứng và sự phối hợp của các cựu chiến binh, nhà nghiên cứu Việt Nam - Hoa Kỳ cùng các cơ quan chức năng đã cung cấp những cơ sở thực tiễn quý giá cho công tác xác minh.

Tại hội thảo, kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng - đại diện nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ đã chia sẻ hành trình nhiều năm lần tìm dấu vết các rãnh mộ tập thể được cho là nơi chôn cất đồng bào và chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Theo ông Thắng, manh mối đầu tiên bắt nguồn từ một bức ảnh đen trắng sưu tầm trên internet, ghi lại hình ảnh một cậu bé đứng bên cạnh rãnh mộ chứa nhiều thi thể. Sau đó, nhóm nghiên cứu tiếp tục tìm thấy một bức ảnh khác chụp một người đàn ông đứng trong nghĩa địa, phía sau là rãnh mộ tập thể cùng khu dân cư và một tháp nước. Từ chi tiết này, nhóm đã đối chiếu với nhiều tư liệu, bản đồ và hình ảnh lịch sử để xác định địa điểm trong ảnh chính là khu vực nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, nay là Công viên Lê Thị Riêng.

Bước ngoặt quan trọng xuất hiện khi nhóm nghiên cứu tìm được bức ảnh màu có chú thích của hãng tin AP , ghi nhận cảnh chôn cất tại “rãnh mộ thứ ba” vào tháng 2/1968. Theo tư liệu này, có ba rãnh mộ tập thể, mỗi rãnh chôn khoảng 300 người, tổng cộng gần 900 người. Kết hợp ảnh tư liệu, lời kể nhân chứng và các nguồn lưu trữ khác, nhóm nghiên cứu đã khoanh vùng vị trí các rãnh mộ với sai số rất nhỏ.

“Sau quá trình rà soát, đối chiếu bằng nhiều phương pháp, chúng tôi xác định chắc chắn bức ảnh được chụp tại khu vực công viên Lê Thị Riêng ngày nay”, ông Thắng cho biết.

Từ các tài liệu hiện có, ông Thắng nhận định khu vực nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán trước đây có ít nhất 5 rãnh mộ tập thể liên quan đến sự kiện Mậu Thân 1968. Trong đó có ba rãnh mộ được xác định từ tư liệu nghiên cứu, một rãnh mộ liên quan các liệt sĩ Trung đoàn Đồng Nai hy sinh tại khu vực phía Tây cầu Bình Lợi và một rãnh mộ khác được cung cấp từ lời kể nhân chứng.

Cũng theo kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng, những kết quả hiện nay mới chỉ là một phần trong bức tranh lớn về những người đã ngã xuống trong chiến tranh. Ông mong muốn các nhân chứng, người dân còn lưu giữ thông tin tiếp tục cung cấp tư liệu cho cơ quan chức năng nhằm phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập liệt sĩ.