Thêm SOHA trên Google
Thủ tướng Nepal Balendra Shah phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, tối 24/9. (Ảnh: AP)
“Thảm họa hồi tháng 8 không chỉ là một bi kịch địa phương. Đó là lời cảnh báo với thế giới. Và hôm nay tôi muốn hỏi các bạn: Các bạn thực sự đã nghe thấy lời cảnh báo đó chưa?”, Thủ tướng Nepal Balendra Shah phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (LHQ) tối 24/9 (giờ địa phương).
“Gần 3 năm trước, đứng dưới bóng núi Everest của chúng tôi, Tổng Thư ký LHQ đã cảnh báo nhân loại về sự điên rồ và thảm họa khí hậu đang cận kề. Tiếng kêu từ nóc nhà của thế giới ấy đã không được lắng nghe đủ… Các cộng đồng của chúng tôi đã nghe thấy. Các nhà khoa học trên khắp thế giới đã nghe thấy. Họ nhắc lại những cảnh báo đó bằng bằng chứng. Nhưng chúng ta - những nhà lãnh đạo chính trị, đã tắc trách trong việc chuyển những cảnh báo ấy thành hành động với tốc độ và quy mô mà những người dễ bị tổn thương cần”, Thủ tướng Shah nói.
Theo các nhà khoa học quốc tế, tình trạng tan băng vĩnh cửu do khí hậu biến đổi gây mất ổn định cho một sông băng, dẫn đến thảm kịch khiến ít nhất 1.400 người thiệt mạng và nhiều người còn mất tích trong trận lũ quét kinh hoàng ở khu vực biên giới giữa Nepal và vùng Tây Tạng của Trung Quốc.
Thủ tướng Shah nói rằng Nepal tạo ra chưa đến 0,1% lượng khí gây hiệu ứng nhà kính làm biến đổi khí hậu. Khoảng 99% lượng điện của Nepal đến từ thủy điện, và nhiều công nhân đã mắc kẹt trong các đường hầm của nhà máy thủy điện do lũ lụt.
“Chúng tôi không gây ra cuộc khủng hoảng này, nhưng chúng tôi đang phải trả một cái giá khổng lồ”, nhà lãnh đạo 36 tuổi nói.
Thủ tướng Shah vốn là rapper và kỹ sư. Năm nay, ông là người đứng đầu chính phủ trẻ nhất phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.
“Các sông băng của chúng tôi đang thu hẹp, sườn núi ngày càng mất ổn định, các dòng sông trở nên khó dự đoán hơn, và mỗi thảm họa lớn đều đe dọa xóa bỏ nhiều năm phát triển”, ông nói.
Đội chiếc Dhaka topi màu đen - loại mũ truyền thống không có vành của Nepal, Thủ tướng Shah phát biểu với cặp kính râm màu tối đặc trưng mà ông sử dụng vì lý do y tế.
Ông nói rằng những hậu quả bi thảm của khí hậu đang nóng lên cho thế giới thấy rằng “biến đổi khí hậu không có biên giới. Các sông băng và lũ lụt không liên quan đến tem và hộ chiếu”.
Thủ tướng Shah không yêu cầu một khoản viện trợ cụ thể nào, nhưng cho rằng hệ thống hỗ trợ tài chính quốc tế hiện nay không đáp ứng được nhu cầu và quá quan liêu. Tình trạng này cũng bao gồm Quỹ tổn thất và thiệt hại được các nước nhất trí lập vài năm trước, dành cho những quốc gia nghèo phải hứng chịu thiệt hại do biến đổi khí hậu mà họ không gây ra.
“Tài chính khí hậu không nên trở thành một mê cung hành chính khác, nơi các quốc gia dễ bị tổn thương phải mất nhiều năm để xoay xở trong khi họ cần được giúp đỡ. Khi ngôi nhà đang cháy, chúng ta không thể yêu cầu một gia đình hoàn thành 50 biểu mẫu. Chúng ta phải hành động. Đó chính là ý nghĩa của công lý khí hậu”, ông nói.
Ông kêu gọi Đại hội đồng hành động về cứu trợ, phục hồi và tái thiết, nhưng đồng thời bổ sung “trách nhiệm, bồi thường và khả năng chống chịu”.
“Bồi thường” là khái niệm gây tranh cãi đối với các quốc gia công nghiệp phương Tây như Mỹ - quốc gia từng phát thải carbon lớn nhất thế giới.
Trong tuần này, Mỹ công bố 31 triệu USD viện trợ cho Nepal để phục hồi sau lũ, nâng tổng số hỗ trợ tài chính của Mỹ dành cho Nepal lên 36 triệu USD. Tuy nhiên, khoản tiền này chưa đến 1% số tiền mà Nepal cần.
Theo Ngoại trưởng Nepal Shisir Khanal, các đánh giá sơ bộ cho thấy chỉ riêng từ thảm họa gần đây, Nepal đã chịu thiệt hại hơn 5 tỷ USD, tương đương gần 15% GDP và 1/3 ngân sách thường niên của quốc gia này.
Cựu Phó Tổng thống Mỹ Al Gore nói trong một cuộc phỏng vấn rằng thảm họa ở Nepal cho thấy cuộc khủng hoảng khí hậu “đang trở nên tồi tệ với tốc độ nhanh hơn rất nhiều” so với khả năng ứng phó của con người.
Theo ông, điều này báo trước những vấn đề khi các sông băng tan chảy, đe dọa nguồn cung cấp nước của khoảng 2 tỷ người.
