Thế giới tự nhiên thật kỳ lạ: Loài rắn nước này đã tiến hóa để thở được dưới nước thông qua “mang” trên đỉnh đầu

Thiên Long |

Thế giới tự nhiên thật kỳ lạ: Loài rắn nước này đã tiến hóa để thở được dưới nước thông qua “mang” trên đỉnh đầu
Thế giới tự nhiên thật kỳ lạ: Loài rắn nước này đã tiến hóa để thở được dưới nước thông qua “mang” trên đỉnh đầu

Nếu bạn cho rằng chỉ loài cá sống dưới nước mới có mang thì bạn đã nhầm. Hydrophis cyanocinctus, một loài rắn nước đặc biệt cũng có thể thở được qua một lớp mang đặc biệt nằm ở đỉnh đầu.

Loài rắn nước có tên khoa học Hydrophis cyanocinctus có chiều dài khoảng 3 mét và có nguồn gốc từ vùng nước ven biển Australia và Châu Á. Loài rắn này có đặc điểm vô cùng kỳ lạ khi có thể thở qua đỉnh đầu bằng cách hút oxy, với sự trợ giúp của hệ thống mạch máu độc đáo dưới da ở mõm và trán.

Thế giới tự nhiên thật kỳ lạ: Loài rắn nước này đã tiến hóa để thở được dưới nước thông qua “mang” trên đỉnh đầu - Ảnh 1.

Mạng lưới mạch máu của loài rắn này hoạt động khá giống với loài cá. Về mặt tiến hóa, rắn biển là những con vật đã từng tiếp cận với đời sống thủy sinh từ lâu. Chúng tiến hóa từ loài rắn trên cạn cách đây khoảng 16 triệu năm, một khoảng cách gần hơn nhiều so với các động vật có vú khác như cá voi và loài bò biển cách đây 50 triệu năm trước.

Tuy nhiên khoảng 60 loài rắn biển từng được biết đến đã tiến hóa và phát triển các khả năng thích nghi ấn tượng với môi trường biển. Những thay đổi về mặt sinh học gồm việc phát triển các tuyến muối dưới lưỡi, lỗ mũi hướng lên trên và có thể bịt kín bằng một hệ thống dạng van. Đuôi cũng phát triển giống như một mái chèo để thuận tiện trong việc di chuyển dưới nước và khả năng hấp thụ oxy, loại bỏ CO2 qua da.

Một số loài rắn biển thậm chí còn có cả một hệ thống "cảm biến ánh sáng" trên phần đầu đuôi của chúng. Đó là cách giúp chúng tránh bị những kẻ săn mồi tấn công khi nằm ẩn mình trong các kẻ hở.

Trong phát hiện mới nhất đăng tải trên tạp chí Royal Society Open Science, một con rắn biển có tên khoa học Hydrop4 cyanocotypeus sở hữu một bộ mang nằm trên trán.

Nó thực chất là một chiếc lỗ kỳ lạ trên hộp sọ của con rắn. Cái lỗ này gợi nhắc đến lỗ trên một số loài như thằn lằn. Đó là một chiếc lỗ đặc biệt và là một cơ quan nhạy cảm với ánh sáng có tên gọi khác là con mắt thứ ba. Tuy nhiên không có dấu vết nào về việc cái lỗ đặc biệt trên trán của loài rắn là con mắt thứ ba.

Đơn giản bởi rắn biển đã có một cơ quan nhạy cảm với ánh sáng nằm ở đuôi nên chúng gần như sẽ không cần thêm một con mắt nào khác ở đỉnh hộp sọ.

Sau khi tìm hiểu kỹ hơn, các nhà khoa học đã phát hiện thấy nhiều điều thú vị từ loài H. cyanocotypeus. Alessandro Palci, tác giả nghiên cứu cho biết, nhóm đã thu thập được một số mẫu rắn biển bán ở các chợ cá ở... Việt Nam. Sau đó nhóm nghiên cứu đã tạo ra hình ảnh kết xuất các mô mềm xung quanh bằng cách sử dụng kết hợp phương pháp truyền thống và máy tính.

Hình ảnh sau đó tiết lộ rắn thực sự không có con mắt thứ ba. Lỗ bí ẩn thực sự nằm trên hộp sọ của chúng là một mạch máu lớn. Mạch máu này di chuyển về trước và phân nhánh thành một mạng lưới phức tạp các tĩnh mạch và xoang ngay dưới da trán và mõm.

Thế giới tự nhiên thật kỳ lạ: Loài rắn nước này đã tiến hóa để thở được dưới nước thông qua “mang” trên đỉnh đầu - Ảnh 2.

Tiếp theo đó, nhóm cũng kiểm tra các loài rắn khác, cả trên cạn lẫn dưới nước và sử dụng phương pháp tương tự. Họ nhận ra rằng, mạng lưới mạch máu này ở loài H. cyanocotypeus là duy nhất.

Mặc dù hầu hết mạng lưới mạch máu đều nằm dưới da của loài rắn nhưng sự khác biệt chỉ xảy ra với loài rắn H. cyanocotypeus. Kích thước mạch máu trên loài H. cyanocotypeus được phóng đại rất lớn và thực tế chúng hội tụ về phía một tĩnh mạch lớn đi vào não.

Thế giới tự nhiên thật kỳ lạ: Loài rắn nước này đã tiến hóa để thở được dưới nước thông qua “mang” trên đỉnh đầu - Ảnh 3.

Mạch máu tập trung rất nhiều ở phần đỉnh đầu của con rắn và chiếc lỗ ở đỉnh đầu giúp chúng hấp thụ được nguồn oxy hòa tan từ nước

Mạng lưới mạch máu kỳ lạ này sẽ đem lại lợi ích lớn cho rắn H. cyanocotypeus, đặc biệt là hỗ trợ thở qua da. Điều này có được nhờ các động mạch chứa nồng độ oxy thấp hơn nhiều so với nước biển xung quanh, cho phép oxy khuếch tán qua da và vào máu.

Tuy nhiên nếu nồng độ oxy thấp trong động mạch máu, nó sẽ gây ra những vấn đề. Do não không nhận được lượng oxy cần thiết, mạng lưới dày đặc các tĩnh mạch trên trán và mõm của rắn biển sẽ giúp giải quyết vấn đề thiếu oxy cho não bộ bằng cách lấy oxy từ nước biển và cấp cho não bộ.

Nếu bạn nghĩ rằng, cách hoạt động của chiếc lỗ đặc biệt đó cũng giống như mang cá thì... bạn đã đúng. Loài rắn H. cyanocotypeus đã tiến hóa theo cách phát triển một hệ hô hấp hoạt động theo cách giống mang cá. Nói không ngoa khi những con rắn H. cyanocotypeus thực sự là một loài sinh vật biển.

Tham khảo The Conversation

theo Trí Thức Trẻ

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email congnghe@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2019 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980