Tây Ban Nha đang lựa chọn thay thế phi đội máy bay quân sự của mình bằng máy bay quân sự châu Âu thay vì F-35 của Mỹ, trong bối cảnh quan hệ giữa Madrid và Washington liên quan đến quốc phòng và chính sách đối ngoại đang trở nên căng thẳng.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi việc Tây Ban Nha từ chối tăng chi tiêu quân sự lên 5% GDP vào năm 2035 là "tồi tệ" vào đầu năm nay.
Bộ Quốc phòng Tây Ban Nha nói với tờ Financial Times rằng lựa chọn của Tây Ban Nha bao gồm Eurofighter hiện tại và Future Combat Air System - chỉ Hệ thống Không quân Chiến đấu Tương lai, một chương trình chung giữa Pháp, Đức và Tây Ban Nha.
Việc Tây Ban Nha từ chối đáp ứng yêu cầu của tổng thống về việc tăng chi tiêu quân sự lên 5% đã khiến Madrid trở thành một ngoại lệ trong số các thành viên NATO.
Cho đến khi Tây Ban Nha công bố, Bồ Đào Nha là quốc gia châu Âu duy nhất công khai bày tỏ thái độ cân nhắc các lựa chọn thay thế cho F-35, viện dẫn lý do cần phải xem xét "khả năng dự đoán của các đồng minh".
Vương quốc Anh gần đây đã thông báo sẽ mua các mẫu F-35A cho Không quân Hoàng gia để bổ sung khả năng không kích vào kho vũ khí hạt nhân của mình, hiện chỉ có trên bộ và trên biển.
Tây Ban Nha không sở hữu bất kỳ máy bay F-35 nào, nhưng đã có những đồn đoán trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm ngoái rằng Madrid sẽ chọn máy bay phản lực Lockheed cho nhu cầu trong tương lai của mình.
Động thái mua máy bay châu Âu "không có gì đáng ngạc nhiên" do những bất đồng giữa Tây Ban Nha và Mỹ về các vấn đề từ chi tiêu quốc phòng đến vấn đề Trung Quốc, theo Michael Walsh, một học giả thỉnh giảng tại Đại học California, Berkeley.
F-35, được biết đến là máy bay phản lực thế hệ thứ 5, là máy bay chiến đấu tàng hình tầm xa tiên tiến duy nhất trên thế giới và là xương sống của nhiều lực lượng không quân phương Tây hiện đại. Nó được Mỹ và 19 quốc gia đồng minh sử dụng, bao gồm một số quốc gia không phải thành viên NATO như Nhật Bản.
Tây Ban Nha cần thay thế một phần phi đội máy bay chiến đấu AV-8B Harrier và F-18, dự kiến sẽ được loại biên vào năm 2030.
Năm 2023, Tây Ban Nha đã đồng ý mua thêm 25 máy bay phản lực Eurofighter do Airbus, BAE Systems và Leonardo sản xuất, nâng quy mô phi đội Eurofighter lên 115 chiếc. Tuy nhiên, những máy bay này không thể sánh được với chức năng của F-35 và được coi là máy bay chiến đấu thế hệ 4.5.
Chúng được lắp ráp tại một cơ sở của Airbus gần Madrid và dự kiến được bàn giao trong khoảng thời gian từ năm 2026 đến năm 2030.
Chương trình chung FCAS giữa Pháp, Đức và Tây Ban Nha vẫn đang trong giai đoạn đầu. Nếu suôn sẻ, FCAS sẽ đi vào hoạt động sớm nhất là vào năm 2040.