Danh sách 3.652 hồ sơ đủ điều kiện tham gia bốc thăm thuê, mua nhà ở xã hội tại dự án CT3 Kim Chung (xã Thiên Lộc, Hà Nội) vừa được công bố đang gây xôn xao dư luận. Nguyên nhân là trong danh sách này có nhiều người ghi địa chỉ cư trú tại các khu đô thị "nhà giàu" và chung cư cao cấp như Vinhomes Green Bay, Times City, Ciputra, hay Ngoại giao đoàn.
Vì sao trên mạng xã hội có nhiều ý kiến phản ứng gay gắt về điều này? Nhà ở xã hội là chính sách hỗ trợ của nhà nước dành cho một số đối tượng ưu tiên, như hộ gia đình nghèo, cận nghèo, người thu nhập thấp, công nhân, hộ gia đình hay cá nhân bị thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở, cán bộ, công chức, quân nhân, người làm công tác cơ yếu...
Điều kiện cụ thể về thu nhập và chỗ ở để được xét mua nhà ở xã hội là thu nhập dưới 25 triệu đồng/tháng với người độc thân hoặc dưới 50 triệu đồng/tháng với đôi vợ chồng; chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình (hoặc sở hữu nhà ở bình quân đầu người phải thấp hơn 15m² sàn/người).
Đó là những người mà nếu không có sự hỗ trợ sẽ khó thực hiện giấc mơ có chốn an cư. Nguồn nhà ở xã hội có hạn và luôn thấp hơn nhu cầu, vì thế mới phải bốc thăm và nhiều người tuy đáp ứng đủ điều kiện vẫn không mua được. Nếu ai đó đã có nhà khang trang đẹp đẽ mà vẫn muốn giành lấy một suất thì quả là lòng tham đẩy lùi đạo đức.
Danh sách nhiều người đăng ký mua nhà ở xã hội tại dự án CT3 Kim Chung đang sống tại khu đô thị "nhà giàu" khiến dư luận xôn xao. (Ảnh chụp màn hình)
Tôi đồng ý rằng nếu chỉ dựa vào địa chỉ cư trú thì chưa đủ căn cứ để đánh giá điều kiện sở hữu nhà ở của người đăng ký. Tôi cũng không phản bác lập luận của đại diện chủ đầu tư rằng tiêu chí xét duyệt không căn cứ vào nơi đang sinh sống, nhiều người có thể đang ở cùng gia đình tại các khu đô thị "nhà giàu" nêu trên nhưng chưa sở hữu bất động sản, hoặc họ thuê ở để thuận tiện cho công việc và sinh hoạt...
Tuy nhiên, phản ứng của dư luận không phải là thái quá, vì trước đây từng xảy ra chuyện người không có nhu cầu ở thực, không thuộc nhóm được chính sách hướng tới nhưng vẫn tìm cách hợp thức hồ sơ, nhờ người đứng tên hoặc lợi dụng các kẽ hở trong quy định mong giành suất mua nhà ở xã hội như một món đầu tư kiếm lời.
Tiêu biểu là vụ việc xảy ra tháng 8/2023; trong danh sách 149 người bốc trúng suất mua nhà ở xã hội NHS Trung Văn, Hà Nội (đường Tố Hữu, quận Nam Từ Liêm cũ), 7 trường hợp có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sở hữu nhà ở tại các vị trí khác nhưng vẫn tham gia bốc thăm. Thậm chí, có trường hợp sở hữu sổ đỏ 300m² đất.
Trong bối cảnh giá nhà thương mại ngày càng tăng cao, nhiều gia đình chật vật tích cóp mấy chục năm vẫn chưa thể mua nổi một căn hộ. Với họ, nhà ở xã hội không đơn thuần là tài sản mà là hy vọng về sự an cư, về mái ấm, là cơ hội ổn định cuộc sống.
Mức giá "mềm" đến từ ưu đãi của Nhà nước về nguồn lực đất đai, cơ chế, xét đến cùng là sự nhường nhịn, chia sẻ của cộng đồng xã hội về nguồn lực, tài nguyên. Việc người có nhà ở cao cấp vẫn tranh giành với người thu nhập thấp cơ hội này sao có thể không gây bức xúc?
Hàng trăm người dân xuyên đêm xếp hàng chờ làm thủ tục mua nhà ở xã hội dự CT3 Kim Chung vào tháng 11/2025.
"Lá lành đùm lá rách" là truyền thống từ nghìn xưa của người Việt Nam, nhưng hành vi trên chính là đi ngược lại, "lá lành" không còn che chở mà còn khiến lá rách thêm te tua bằng sự tranh giành của mình. Nếu giành được, họ có thêm một món lợi, còn một gia đình khó khăn sẽ mất cơ hội sở hữu chỗ che nắng che mưa. Đó là ích kỷ, thiếu tự trọng, và nếu nói là thất đức cũng chẳng quá lời.
Quy định về đối tượng và điều kiện đăng ký mua nhà ở xã hội hiện hành theo tôi là phù hợp, nhưng rất mong trong quá trình thực hiện, các đơn vị chức năng quyết liệt và có giải pháp hữu hiệu để sàng lọc những kẻ trục lợi khi xét duyệt hồ sơ; đồng thời xử lý những trường hợp kê khai gian dối, mua bán trái phép... với cái giá phải trả đủ nặng, để mỗi căn hộ với mức giá ưu tiên đến được tay người thực sự cần nó nhất.
