Đường cong phụ nữ trong Mộng thiên thần của Hùng Kiến

Triển lãm Thất tinh khai mạc tối 12/11 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Trong không gian chung với sáu đồng nghiệp, nhà điêu khắc Hùng Kiến (tên thật Nguyễn Mạnh Hùng) trưng bày bộ Mộng thiên thần, lấy hình tượng người phụ nữ làm cảm hứng, thể hiện chủ yếu bằng đồng và nhôm.

Trước đó, tên tuổi Hùng Kiến gắn với hình tượng loài kiến. Từ khoảng năm 2013, anh dùng sắt tạo hình những con kiến, gửi gắm suy ngẫm về "thân kiến" và "phận người" - nhỏ bé nhưng bền bỉ, cần mẫn và gắn kết với cộng đồng. Nghệ danh Hùng Kiến cũng ra đời từ đó. Năm 2022, anh mở triển lãm cá nhân đầu tiên tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam giới thiệu hơn 30 tác phẩm sắt hàn, vật liệu composite về thế giới loài kiến.

Tại lễ khai mạc, nhà điêu khắc cho biết đã khép lại loạt tác phẩm về kiến để rẽ sang hướng khác.

"Với con kiến, từ hình tượng đến hình dáng, mọi thứ đều rất cụ thể. Sang Mộng thiên thần, tôi chuyển sang phong cách tối giản, nhân vật người phụ nữ không được tạo hình cụ thể như những con kiến. Tôi muốn lột tả nội tâm của người phụ nữ qua những hình ảnh cô đọng", anh nói.

Anh tự đánh giá triển lãm về kiến "khá thành công về tạo hình lẫn ý tưởng", đồng thời khiến nghệ danh gắn chặt với mình. "Nhưng chính điều đó lại phần nào gò cái tôi của tôi vào một lối sáng tác. Vì thế, tôi muốn phá vỡ cái tôi ấy để chuyển sang trạng thái cô đọng, tối giản", anh chia sẻ.

Dù gắn bó lâu với ngôn ngữ tạo hình con kiến, nghệ sĩ cho rằng bộ tác phẩm mới không bị ảnh hưởng. "Tôi xác định nghệ thuật là điều gì đó rất mở. Khi tự mở con đường cho mình, thoải mái với tư duy sáng tạo, tôi sẽ không bị gò vào một hình thể cố định", anh bày tỏ.

Cảm hứng cho Mộng thiên thần đến từ cuộc gặp tình cờ với một người bạn cũ vào cuối năm 2021. Cuộc gặp ngắn ngủi để lại trong anh nhiều suy ngẫm về vẻ đẹp ngoại hình lẫn tâm hồn, sự từng trải và những rung động trong đời sống.

"Với người phụ nữ, tôi cảm thấy vẻ đẹp ấy phải đến từ một nguồn năng lượng, một trường năng lượng tồn tại bên trong họ. Từ những cảm nhận đó, tôi tạo nên nhân vật mà khi nhìn vào, người xem thấy được cảm xúc, chiều sâu nội tâm nhiều hơn vẻ đẹp ngoại hình", Hùng Kiến nói.

Vì vậy, anh không mô phỏng cơ thể theo tỷ lệ tự nhiên mà kéo dài, giản lược hoặc tái cấu trúc hình thể, nhường chỗ cho nhịp điệu và cảm xúc. Nhà điêu khắc cho biết sáng tác của anh mang khuynh hướng phồn thực, kết hợp ngôn ngữ tạo hình trừu tượng, trong đó cơ thể người phụ nữ "trở thành hiện thân của đất mẹ, nơi khởi nguồn và tái sinh của vạn vật".

Đồng và nhôm vốn là những kim loại cứng, lạnh. Qua tạo hình, xử lý màu và đánh bóng, Hùng Kiến dùng chúng để diễn tả vẻ mềm mại của hình thể, khai thác mối quan hệ giữa bề mặt, ánh sáng và cảm xúc. Ở tác phẩm cùng tên Mộng thiên thần, được tác giả xem là tiêu biểu nhất của bộ, trục hình thể vươn cao từ phần đế với những nếp cuộn mềm, phía trên mở rộng thành hai khối gợi hình đôi cánh. Cấu trúc này tạo cảm giác chuyển động từ nặng sang nhẹ, từ tĩnh tại đến khát vọng vươn lên.

Thất tinh quy tụ bảy họa sĩ, nhà điêu khắc gồm Nguyễn Giang Châu, Nguyễn Tiến Dũng, Nguyễn Đức Đàn, Nguyễn Duy Tùng, Trần Thước, Đoàn Cao Quốc và Hùng Kiến, với 68 tác phẩm. Chất liệu trải từ sơn dầu, sơn mài, màu nước, tranh trên giấy đến điêu khắc đá, đồng, gỗ và nhôm. Mỗi nghệ sĩ theo một hướng riêng: có người tìm cảm hứng từ di sản, người hướng vào nội tâm, người lưu giữ khoảnh khắc, người tái cấu trúc thiên nhiên hay khám phá sức biểu đạt của hình khối.

Hùng Kiến sinh năm 1987 tại Hạ Hòa, Phú Thọ, tốt nghiệp Khoa Điêu khắc, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam năm 2018. Anh từng đoạt giải Khuyến khích tại Festival Mỹ thuật trẻ toàn quốc 2019, hiện sống và làm việc tại Hà Nội.

Triển lãm mở cửa đến hết 19/11 tại tầng 2 Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, phường Ba Đình, Hà Nội).