Thêm SOHA trên Google
Ảnh minh họa của Militär Aktuell
Đức đang bước vào một thời kỳ tái vũ trang mạnh mẽ chưa từng thấy kể từ sau Chiến tranh Lạnh, sau khi chính phủ của Thủ tướng Friedrich Merz đặt mục tiêu xây dựng lực lượng lục quân thông thường mạnh nhất châu Âu vào năm 2039.
Tuy nhiên, sự trỗi dậy quân sự nhanh chóng của Đức lại đang làm dấy lên những lo ngại về cán cân quyền lực trong lòng châu Âu, từ một số số nước láng giềng của Đức và cũng là một số đồng minh trong khối NATO, như là Pháp và Ba Lan.
Theo phân tích trên The Guardian, mối lo ngại này đã đặc biệt xuất hiện bởi sau nhiều thập niên hạn chế chi tiêu quốc phòng, Đức giờ đây đang tăng mạnh ngân sách quân sự trong bối cảnh niềm tin vào vai trò bảo đảm an ninh của Mỹ đối với châu Âu cũng suy giảm.
Đức chi đậm để tăng cường sức mạnh quân đội
Theo cảnh báo của nhà sử học Liana Fix, chuyên gia tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ, lo ngại về việc Đức biến thành một “bá quyền mới của châu Âu” là nguy cơ hiện thực, nếu sức mạnh quân sự ngày càng lớn của nước này không được đặt trong một khuôn khổ châu Âu thống nhất.
Đây là sự thay đổi đáng chú ý đối với một quốc gia từng chủ động hạn chế sức mạnh quân sự trong nhiều thập niên sau thất bại trong Thế chiến II.
Sau khi “Bức tường Berlin” sụp đổ và nước Đức thống nhất, Đức tập trung vào vai trò “cường quốc dân sự”, trong khi Bundeswehr (Quân đội Đức) dần suy giảm về quy mô và năng lực, nhưng giờ đây gió đã đổi chiều.
Chiến sự Ukraine, sự gia tăng căng thẳng giữa Nga và phương Tây cùng những nghi ngờ về mức độ cam kết lâu dài của Mỹ với an ninh châu Âu đã buộc Đức phải thay đổi.
Đức không chỉ tăng ngân sách quốc phòng mà còn mở rộng sản xuất vũ khí và tăng cường triển khai quân ở sườn phía Đông NATO.
Theo The Guardian, chiến lược quốc phòng đầu tiên của chính phủ công bố hồi tháng 4 đặt mục tiêu đưa Đức trở thành quân đội thông thường mạnh nhất châu Âu vào năm 2039 và để thực hiện mục tiêu đó, Đức cũng đã dành hàng trăm tỷ euro cho quốc phòng.
Tuy nhiên, chính cách thức Đức thực hiện quá trình tái vũ trang lại đang gây tranh luận ngay cả từ phía các đồng minh trong và ngoài NATO ở châu Âu.
Sự lo lắng của đồng minh nằm ở đâu?
Thay vì tập trung vào một nền công nghiệp quốc phòng chung của châu Âu, Chính phủ Đức đang ưu tiên các nhà sản xuất trong nước và Mỹ. Đức đồng thời hủy bỏ hai dự án hợp tác vũ khí lớn với Pháp, gồm chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới và dự án xe tăng.
Điều này khiến Pháp lo ngại quá trình tái vũ trang của Đức có thể làm suy yếu thay vì củng cố nền quốc phòng chung của châu Âu.
Dù vậy, Đức vẫn đóng vai trò quan trọng trong NATO, đồng thời là một trong những nước hỗ trợ Ukraine lớn nhất về tài chính và quân sự, tham gia chương trình phòng không châu Âu Sky Shield và đã triển khai một lữ đoàn tới Lithuania để bảo vệ sườn phía Đông NATO.
Vấn đề vì thế không nằm ở việc Đức có nên tái vũ trang hay không, mà là sức mạnh quân sự mới của Đức sẽ được sử dụng trong khuôn khổ nào.
Đồng thời, một yếu tố khác khiến bài toán trở nên nhạy cảm là sự nổi lên của đảng cực hữu AfD (đảng chính trị dân túy cánh hữu).
Nếu đảng theo chủ nghĩa hoài nghi châu Âu ở Đức tiếp tục gia tăng ảnh hưởng, cán cân chính trị tại Đức có thể thay đổi, kéo theo những tranh luận mới về quan hệ với Nga, Ukraine và Liên minh châu Âu.
Với vị trí trung tâm châu Âu và nền kinh tế vượt trội, Đức chắc chắn sẽ trở thành một trong những trụ cột quân sự của châu lục; nhưng lịch sử đau thương khiến các nước láng giềng đặc biệt nhạy cảm với bất kỳ sự thay đổi nào trong cán cân quyền lực tại Đức.
Vì vậy, bài toán lớn nhất đối với Đức hiện nay không chỉ là xây dựng một quân đội mạnh, mà còn là làm thế nào để sức mạnh đó khiến các đồng minh cảm thấy an toàn thay vì lo ngại.
