Thêm SOHA trên Google
Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) - Công an TP.HCM mới đây cho biết, đánh vào tâm lý lo lắng cho quyền lợi khám chữa bệnh của con em vào đầu năm học mới, các nhóm đối tượng lừa đảo công nghệ cao đang ráo riết triển khai một chiêu thức tinh vi: Mạo danh nhân viên bảo hiểm xã hội, cán bộ nhà trường hoặc đại diện cơ quan nhà nước để giăng bẫy phụ huynh học sinh.
Thông qua các thông báo bịa đặt như thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) của học sinh "bị lỗi hệ thống", "chưa đồng bộ dữ liệu dân cư", "chưa tích hợp định danh" hoặc "sắp hết hạn", kẻ gian dễ dàng tiếp cận và thao túng tâm lý các phụ huynh để từng bước chiếm quyền điều khiển thiết bị di động và vét sạch tiền trong tài khoản.
Kịch bản thao túng 4 bước: Từ hỗ trợ tích hợp VNeID đến cài mã độc
Theo phân tích của các cơ quan công an, kịch bản lừa đảo được các đối tượng dàn dựng bài bản theo từng bước có chủ đích:
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Bước 1: Tiếp cận và tạo áp lực: Đối tượng chủ động gọi điện hoặc nhắn tin xưng là cán bộ bảo hiểm hoặc giáo viên phụ trách sổ sách của nhà trường. Chúng thông báo hồ sơ BHYT của con đang gặp trục trặc, nếu không "chuẩn hóa dữ liệu" ngay sẽ bị gián đoạn quyền lợi khi đi khám chữa bệnh hoặc bị phạt.
Bước 2: Dẫn dắt qua kênh liên lạc riêng: Kẻ lừa đảo yêu cầu phụ huynh kết bạn qua Zalo, Telegram hoặc đề nghị gọi video để "hướng dẫn kỹ thuật". Trong lúc trò chuyện, chúng tạo dựng không gian làm việc giả mạo (mặc trang phục công sở, nền giả văn phòng) để tạo lòng tin.
Bước 3: Dụ cài ứng dụng lạ, quét mã QR chứa mã độc: Nạn nhân được gửi các đường link cài đặt file định dạng lạ (thường là đuôi apk trên điện thoại Android) hoặc gửi mã QR, yêu cầu phụ huynh tải về ứng dụng mạo danh cổng dịch vụ công, VNeID hoặc VssID để "xác thực danh tính", "nộp phí hồ sơ 10.000 – 20.000 đồng".
Bước 4: Chiếm quyền điều khiển thiết bị (Accessibility) và rút tiền: Khi phụ huynh tải và cấp quyền trợ năng cho ứng dụng giả mạo, mã độc ngầm sẽ kích hoạt, cho phép đối tượng theo dõi toàn bộ thao tác màn hình, đọc trộm tin nhắn chứa mã OTP ngân hàng, tự động mở ứng dụng Internet Banking và thực hiện lệnh chuyển sạch tiền sang tài khoản rác của chúng.
Khi nạn nhân phát hiện tài khoản bị trừ tiền thì điện thoại đã bị vô hiệu hóa hoặc bị khóa màn hình từ xa, khiến việc phong tỏa giao dịch và thu hồi tài sản gặp vô vàn trắc trở.
Nguyên tắc vàng "4 KHÔNG – 1 CHỦ ĐỘNG" phòng tránh bẫy lừa đảo
Trước diễn biến phức tạp của tội phạm lừa đảo không gian mạng, cơ quan chức năng khuyến cáo:
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
KHÔNG VỘI TIN: Cảnh giác tối đa trước các cuộc gọi lạ, tin nhắn xưng danh cán bộ bảo hiểm xã hội, giáo viên hay cơ quan chức năng yêu cầu cập nhật hồ sơ, đóng tiền gấp.
KHÔNG CUNG CẤP THÔNG TIN: Tuyệt đối không đọc mã OTP, mật khẩu tài khoản ngân hàng, thông tin căn cước công dân hoặc số thẻ tín dụng cho bất kỳ ai qua điện thoại hay mạng xã hội.
KHÔNG TRUY CẬP / CÀI ĐẶT THEO HƯỚNG DẪN LẠ: Kiên quyết không bấm vào các đường link lạ, không quét mã QR không rõ nguồn gốc và tuyệt đối không tải file cài đặt ngoài kho ứng dụng chính thức (Google Play Store hoặc Apple App Store).
KHÔNG CHUYỂN TIỀN: Không nộp bất kỳ khoản "phí xử lý", "phí duy trì hệ thống" hay "tiền cọc xác thực" nào qua các tài khoản ngân hàng cá nhân được chỉ định qua điện thoại.
CHỦ ĐỘNG XÁC MINH QUA KÊNH CHÍNH THỨC: Khi nhận được thông tin về thẻ BHYT của con, phụ huynh hãy gọi trực tiếp cho giáo viên chủ nhiệm, liên hệ tổng đài Bảo hiểm Xã hội Việt Nam hoặc đến trực tiếp trụ sở UBND/cơ quan BHXH địa phương để kiểm tra.
Các bước xử lý khẩn cấp khi lỡ dính bẫy lừa đảo
Trường hợp phụ huynh nhận thấy đã lỡ bấm vào liên kết lạ, cài đặt phần mềm độc hại hoặc chuyển tiền cho kẻ gian, cần lập tức thực hiện chuỗi hành động sau:
Khóa tài khoản ngân hàng ngay lập tức: Bật tính năng khóa thẻ/tài khoản trên ứng dụng ngân hàng hoặc gọi thẳng lên đường dây nóng (hotline) của ngân hàng đề nghị phong tỏa khẩn cấp các giao dịch phát sinh.
Ngắt kết nối mạng thiết bị: Ngay lập tức tắt kết nối Wi-Fi, dữ liệu di động (4G/5G) hoặc chuyển điện thoại sang chế độ máy bay (Airplane Mode) để ngăn đối tượng tiếp tục điều khiển máy từ xa.
Bảo lưu bằng chứng và trình báo: Thu thập đầy đủ số điện thoại gọi đến, nội dung tin nhắn, ảnh chụp mã QR, biên lai chuyển tiền và sao kê ngân hàng rồi đến ngay cơ quan Công an gần nhất để nộp đơn tố giác tội phạm.
Một cuộc gọi lừa đảo có thể bắt đầu bằng câu chuyện rất nhân văn về chiếc thẻ BHYT của con, nhưng đích đến cuối cùng của kẻ gian luôn là số dư trong tài khoản ngân hàng của cha mẹ. Hãy luôn chậm lại một nhịp để kiểm chứng trước khi thực hiện bất kỳ thao tác bấm máy nào.