Thêm SOHA trên Google
Từ Bằng, 30 tuổi từng có thời gian được khán giả Trung Quốc biết đến qua các phim ngắn trên mạng. Khi thị trường phát triển, anh có thêm nhiều cơ hội đóng phim và xây dựng hình ảnh trên các nền tảng trực tuyến.
Nhưng đến năm 2026, công việc diễn xuất của nam diễn viên thay đổi đáng kể. Theo South China Morning Post, Từ Bằng đăng các video chia sẻ làm công việc bán rau. Nam diễn viên nói AI đã khiến anh phải rời khỏi ngành phim ngắn và chuyển sang công việc khác để kiếm sống.
Diễn viên Từ Bằng chuyển sang bán rau sau khi công việc diễn xuất phim ngắn gặp khó khăn trong bối cảnh AI phát triển mạnh tại Trung Quốc.
Câu chuyện của Từ Bằng trở nên đáng chú ý bởi phim ngắn từng được xem là “đất diễn” của rất nhiều diễn viên chưa có tên tuổi. Mô hình sản xuất này cần số lượng lớn diễn viên, đạo cụ, bối cảnh và ê-kíp quay dựng với chi phí thấp. Khi một phần trong số đó được thay thế bằng hình ảnh do AI tạo ra, cơ hội việc làm ở một số khâu cũng bắt đầu thay đổi.
Từ Bằng không phải trường hợp duy nhất. South China Morning Post từng đưa tin diễn viên Trương Tiểu Lôi, 28 tuổi, sau khi tham gia khoảng 200 phim ngắn cũng rơi vào cảnh thất nghiệp và trở về Thanh Hải làm nông để kiếm sống. Anh bắt đầu tham gia phim ngắn từ cuối năm 2023 và từng là gương mặt quen thuộc của dòng phim này.
Làm phim rẻ hơn, nhưng “rác” cũng nhiều hơn
Theo Hiệp hội Nghe nhìn Trực tuyến Trung Quốc (CNSA), khoảng 128.000 phim ngắn được phát hành tại nước này trong quý I/2026. Hơn 95%, tương đương khoảng 122.000 tác phẩm, thuộc nhóm phim ngắn được tạo bằng AI. Một năm trước đó, tỷ lệ này gần như bằng 0.
Đây là mức tăng rất lớn, nhưng cũng cần hiểu đúng con số. “95%” nói về tỷ lệ tác phẩm được phát hành, không đồng nghĩa 95% thời lượng người Trung Quốc xem là phim AI hay 95% doanh thu thị trường đến từ AI.
Nhân viên tại một cơ sở sản xuất phim AI ở Trung Quốc.
Thậm chí, trong dịp Tết Nguyên đán 2026, số phim ngắn người thật được phát hành chỉ bằng khoảng 1/50 phim AI, nhưng tổng lượt xem của các phim người thật lại cao hơn khoảng 25 lần. Một báo cáo được trích dẫn bởi Streaming Business Review cũng cho biết các phim ngắn AI khi đó chưa tạo ra một hiện tượng đại chúng tương đương những tác phẩm live-action nổi bật.
Một trong những lý do AI nhanh chóng được các nhà sản xuất đón nhận là chi phí và tốc độ. Theo China Culture, một phim ngắn truyền thống từ khâu kịch bản đến phát hành thường có chi phí khoảng 300.000-1 triệu NDT và mất 1-2 tháng sản xuất. Với AI, một đơn vị tại Hàng Châu cho biết họ có thể hoàn thành một tác phẩm trong khoảng một tuần với chi phí khoảng 10.000 NDT.
Khi chi phí giảm mạnh, rào cản gia nhập thị trường cũng giảm theo. Một cá nhân hoặc nhóm nhỏ có thể tự tạo nhân vật, bối cảnh, chuyển động, giọng nói và dựng thành phẩm mà không cần tổ chức một đoàn phim theo cách truyền thống. Nhưng mặt trái xuất hiện ngay sau đó là nội dung bị sản xuất quá nhanh, quá nhiều và chất lượng thấp.
South China Morning Post mô tả một phần phim AI trên mạng xã hội Trung Quốc là “AI slop” - những nội dung được tạo ra với tốc độ cao nhưng chất lượng và tính nguyên bản thấp. Có những tác phẩm sử dụng các nhân vật kỳ quặc như mèo mang hình dáng con người hay chương trình hẹn hò với những loại trái cây được nhân hóa. Bên cạnh dòng phim chất lượng ngày càng tốt, lượng nội dung công thức và phái sinh cũng tăng mạnh.
Theo dữ liệu ngành được SCMP dẫn lại, trong nửa đầu năm chỉ 0,48% phim ngắn AI mới trên Douyin vượt 100 triệu lượt xem. Nghĩa là công nghệ có thể khiến việc “làm ra một bộ phim” dễ hơn rất nhiều, nhưng để tạo ra một tác phẩm thực sự được khán giả đón nhận vẫn không hề dễ.
Khi “diễn viên” không còn tồn tại ngoài đời
Mối lo về việc làm không chỉ nằm ở các diễn viên quần chúng hay người mới vào nghề.“Nữ diễn viên ảo” Phương Đào Tử thu hút lượng người xem và người theo dõi lớn trên mạng, trở thành ví dụ cho khả năng một nhân vật không tồn tại ngoài đời vẫn có thể tạo ra sức hút thương mại. SCMP cho biết trường hợp này đã làm dấy lên tranh luận về tương lai của diễn viên thật trong phim ngắn.
Bên cạnh đó, AI cho phép tạo hoặc sao chép khuôn mặt, giọng nói và hình ảnh với tốc độ chưa từng có, đặt ra câu hỏi về quyền sử dụng hình ảnh và bản quyền.
Nữ diễn viên ảo Phương Đào Tử thu hút lượng người xem.
Reuters ghi nhận các nhà làm phim và diễn viên Trung Quốc lo ngại việc sử dụng trái phép nội dung, hình ảnh và giọng nói, trong khi các vấn đề về tính nguyên bản và bản quyền ngày càng trở nên đáng chú ý khi lượng phim AI tăng nhanh.
SCMP cũng ghi nhận những hình thức lạm dụng như ghép mặt, sao chép giọng nói, đóng gói lại nội dung có sẵn và sử dụng tác phẩm văn học trên mạng mà không được cấp quyền.
Nếu một diễn viên thật phải mất nhiều năm học nghề để xây dựng danh tiếng, nhưng khuôn mặt và giọng nói của họ có thể được sao chép chỉ bằng vài thao tác, quyền sở hữu hình ảnh là vấn đề đáng lo ngại.
Trung Quốc siết quản lý khi phim AI bùng nổ
AI đang giúp dòng phim ngắn Trung Quốc tăng tốc mạnh, nhưng cũng kéo theo những vấn đề về chất lượng, bản quyền và việc làm. Theo Cục Quản lý Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc (NRTA), trong 8 tháng đầu năm 2026, nước này phát hành khoảng 430.000 phim ngắn, hơn 90% có sử dụng AI. Cơ quan quản lý đồng thời nhấn mạnh phim người thật vẫn là nền tảng của các tác phẩm chất lượng cao.
Trung Quốc siết quản lý khi phim AI bùng nổ.
Từ ngày 1/9/2026, Quy định quản lý phát triển phim ngắn của Trung Quốc có hiệu lực, yêu cầu phim ngắn AI phải gắn dấu hiệu nhận biết rõ ràng để khán giả biết nội dung được tạo bằng công nghệ này. Các nền tảng cũng phải tăng trách nhiệm kiểm duyệt, giám sát và truy xuất nguồn gốc nội dung.
Trước đó, Trung Quốc liên tục mở các đợt chấn chỉnh phim ngắn, tập trung vào nội dung gây hại, khoe giàu, quan niệm hôn nhân lệch lạc, bạo lực, tiêu đề dung tục và vi phạm bản quyền. Với nội dung AI nói chung, nước này cũng đã áp dụng quy định gắn nhãn từ tháng 9/2025, yêu cầu người đăng khai báo và không được cố tình xóa hoặc che giấu dấu hiệu AI.
