Phát hiện hàng xóm Việt Nam xẻ núi cao 3.200 m xây đường hầm dài hơn 22 km, đào giếng đứng sâu 706 m, hoàn thành chỉ sau hơn 5 năm

Ngày 26/12/2025, tuyến cao tốc Urumqi - Yuli chính thức thông xe, kéo theo việc đưa đường hầm Thiên Sơn Thắng Lợi vào sử dụng. Theo Sở Giao thông Tân Cương, tuyến cao tốc dài 324,7 km, khởi công tháng 4/2020 và mất 5 năm 8 tháng để hoàn thành. Tổng mức đầu tư toàn tuyến đạt 46,7 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 6,5 tỷ USD.

Hạng mục phức tạp nhất chính là đường hầm xuyên dãy Thiên Sơn. Thiên Sơn Thắng Lợi dài 22,13 km, được xây theo tiêu chuẩn cao tốc hai chiều bốn làn xe, tốc độ thiết kế 100 km/h.

Công trình gồm 2 hầm chính chạy song song dành cho phương tiện và một hầm dẫn ở giữa phục vụ thi công, cứu hộ và vận hành.

Khu vực này được giới kỹ thuật Trung Quốc ví như một "bảo tàng địa chất". Hầm đi qua vùng núi có độ cao trung bình khoảng 3.200 mét, điều kiện lạnh giá, địa chất phức tạp và nằm gần sông băng số 1 Thiên Sơn cùng khu vực bảo vệ nguồn nước của Urumqi.

Đường hầm phải xuyên qua 17 đới đứt gãy, trong khi lớp đá phía trên có nơi dày gần 1.200 mét. Công trình phải đối mặt đồng thời với ứng suất địa chất cao, áp lực nước ngầm lớn, nguy cơ động đất, đá nổ, biến dạng đá mềm và nước tràn vào hầm.

Để giải bài toán này, các kỹ sư Trung Quốc sử dụng phương án "3 hầm + 4 giếng đứng". Hai hầm chính được đào bằng phương pháp khoan nổ truyền thống, trong khi hầm giữa được đào bằng hai máy TBM mang tên "Thiên Sơn" và "Thắng Lợi" từ hai hướng.

Mỗi máy TBM có đường kính đào 8,43 mét, dài khoảng 282 mét, nặng khoảng 2.000 tấn. Tỷ lệ nội địa hóa thiết bị được phía Trung Quốc công bố trên 98%.

Hầm giữa giúp tạo thêm nhiều mặt thi công cho hai hầm chính. Thay vì chỉ đào từ hai đầu, công nhân có thể mở thêm các điểm đào sâu bên trong núi, rút ngắn đáng kể thời gian thi công. Các kỹ sư từng ước tính nếu chỉ áp dụng phương pháp khoan nổ truyền thống, việc xuyên qua Thiên Sơn có thể mất khoảng 12 năm.

Trước đây, phương tiện muốn vượt khu vực Thiên Sơn phải di chuyển qua những tuyến đường núi quanh co, chịu ảnh hưởng của thời tiết và địa hình. Sau khi hầm đi vào hoạt động, thời gian xuyên qua khu vực núi được rút xuống khoảng 20 phút.

Ở quy mô lớn hơn, toàn tuyến cao tốc Urumqi - Yuli giúp hành trình từ Urumqi, trung tâm lớn nhất phía bắc Tân Cương, tới Korla ở phía nam dãy Thiên Sơn giảm từ khoảng 7 giờ xuống còn 3-3,5 giờ.

Công trình vì thế không chỉ phục vụ hành khách. Việc phá bỏ "bức tường" địa lý Thiên Sơn được kỳ vọng rút ngắn thời gian vận chuyển nông sản, hàng hóa và nguyên liệu giữa miền bắc và miền nam Tân Cương.

Theo Sở Giao thông Tân Cương, quá trình xây dựng toàn dự án cũng tạo việc làm cho hơn 1.500 lao động địa phương.

Thiên Sơn Thắng Lợi còn lập hai kỷ lục được phía Trung Quốc công bố khi đưa vào vận hành: hầm đường cao tốc dài nhất thế giới và giếng đứng hầm cao tốc sâu nhất thế giới. Giếng thông gió sâu nhất đạt khoảng 706 mét.

Một điểm đáng chú ý là dù dự án có quy mô hàng chục tỷ nhân dân tệ, việc giải phóng mặt bằng tại khu vực hầm khác đáng kể so với những tuyến cao tốc chạy qua thành phố đông dân.

Hồ sơ đánh giá tác động môi trường cho thấy một phần diện tích phục vụ cửa hầm, đường công vụ, trạm trộn, khu gia công thép và cơ sở thi công chỉ được sử dụng tạm thời.

Chẳng hạn, khu thi công tạm tại cửa phía bắc được thiết kế sử dụng trong khoảng 6 năm. Sau khi công trình hoàn thành, nhà tạm, đường công vụ, trạm trộn, đường điện và đường nước phải được tháo dỡ. Lớp bê tông được phá bỏ, đất mặt lưu giữ từ đầu được hoàn trả và khu vực phải phục hồi thảm thực vật, đưa mục đích sử dụng đất về trạng thái ban đầu.

Yêu cầu này đặc biệt quan trọng bởi tuyến đi qua khu vực sinh thái nhạy cảm gồm núi cao, đồng cỏ, thung lũng và nguồn nước.

Thiên Sơn Thắng Lợi thực chất chỉ là "nút thắt" khó nhất của dự án lớn hơn. Cao tốc Urumqi - Yuli có tổng chiều dài 324,7 km, với hàng trăm cầu và nhiều đường hầm. Tuyến là bộ phận quan trọng của cao tốc quốc gia G0711 Urumqi - Ruoqiang, tạo hành lang kết nối phía bắc và phía nam Tân Cương.

Việc rút hành trình Urumqi - Korla xuống khoảng 3,5 giờ được kỳ vọng hình thành một "vòng kinh tế 3 giờ", thúc đẩy vận tải hàng hóa, du lịch và giao thương giữa hai phía dãy Thiên Sơn.

Theo CPG, Xinhua