Nga chính thức chốt "kỳ quan hạt nhân" mới nhất sang Việt Nam: Cả thế giới chỉ 7 nước sở hữu

Hãng thông tấn TASS đưa tin, Giám đốc điều hành Tập đoàn Năng lượng Hạt nhân Nhà nước Nga Rosatom, ông Alexey Likhachev, cho biết tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông (EEF 2026, diễn ra từ 1-4/9/2026) rằng công tác thi công hợp đồng xây dựng và vận hành Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 của Việt Nam đang được tiến hành khẩn trương.

"Công tác soạn thảo hợp đồng và đạt được các thỏa thuận ràng buộc pháp lý về tiến độ và cấu trúc dự án đang được tiến hành khẩn trương. Lò phản ứng thế hệ III+ VVER-1200 đã được chọn cho dự án" - Người đứng đầu Tập đoàn Rosatom cho biết.

Công nghệ lò hạt nhân cả thế giới chỉ 7 quốc gia sở hữu

Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 thuộc tổ hợp Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận. Đây là công trình điện hạt nhân đầu tiên trong lịch sử Việt Nam.

Rosatom cho biết, lò phản ứng VVER-1200 hiện đại thuộc thế hệ III+. Đây là loại lò làm mát bằng nước với công suất điện 1.200 Megawatt.

Tính cho đến nay, công nghệ lò hạt nhân VVER-1200 Gen III+ mới nhất này hiện đang được sử dụng thành công tại các nhà máy đang hoạt động và đang xây dựng ở 7 quốc gia trên toàn thế giới, gồm: Nga, Belarus, Thổ Nhĩ Kỳ, Bangladesh, Hungary, Ai Cập và Trung Quốc, Atom Media đưa tin ngày 3/9/2026.

Đột phá công nghệ an toàn của lò VVER-1200 Gen III+

Từ thép siêu bền, kim loại zirconi siêu tinh khiết, đến Hệ thống loại bỏ nhiệt thụ động (PHRS) vô song cùng Hệ thống làm lạnh vùng hoạt khẩn cấp (ECCS)... tất cả biến VVER-1200 trở thành lò phản ứng thế hệ III+ siêu an toàn, một trong những "kỳ quan công nghệ hạt nhân" được nhiều quốc gia trên thế giới khao khát nhất.

Được biết, Rosatom dành đến 40% tổng chi phí xây dựng lò VVER-1200 Gen III+ cho hệ thống an toàn của lò. Nhờ đó, VVER-1200 Gen III+ có thể đáp ứng các yêu cầu an toàn quốc tế nghiêm ngặt nhất của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Theo nguyên tắc thiết kế cơ bản của công nghệ lò VVER nói chung, tất cả các hệ thống an toàn chính đều được trang bị cả Hệ thống an toàn chủ động (được hỗ trợ bởi nguồn điện AC và DC có độ tin cậy cao với các nguồn dự phòng) và Hệ thống an toàn thụ động (hoạt động không cần đến nguồn điện hay sự can thiệp của con người).

Các tính năng thiết kế an toàn của VVER cho phép người vận hành sử dụng các hệ thống an toàn khác nhau một cách độc lập và linh hoạt, tùy thuộc vào kịch bản cực đoan có xác suất xảy ra thấp, chẳng hạn như động đất mạnh 9 độ Richter, lốc xoáy và bão với tốc độ gió lên đến 60 mét/giây, sóng thần và sóng cao đến 10 mét...

Sự kết hợp được tính toán kỹ lưỡng giữa các hệ thống thụ động đáng tin cậy với các hệ thống chủ động nhanh hơn trong thiết kế VVER cho phép giảm thiểu hậu quả tai nạn một cách đáng tin cậy và nhanh chóng.

Điểm khác biệt/nâng cấp của công nghệ VVER-1200 Gen III+ chính là có thêm một lớp an toàn nhờ Hệ thống tản nhiệt thụ động (PHRS) đa tầng. Đây là một thành phần quan trọng trong các thiết kế lò hạt nhân VVER thế hệ III trở lên (III+).

Nhiệm vụ: Đảm bảo lò phản ứng luôn được làm mát ngay cả trong những tình huống khẩn cấp nghiêm trọng nhất mà không cần nguồn điện ngoài hay sự can thiệp của con người.

Nguyên lý hoạt động: Lực đối lưu tự nhiên (không cần máy bơm, nguồn điện hay con người can thiệp).

Cơ chế: Khi mất điện hoàn toàn, nhiệt dư từ tâm lò phản ứng sẽ tự động truyền qua các bộ trao đổi nhiệt ngoài không khí. Hệ thống này duy trì làm mát lò phản ứng liên tục trong tối thiểu 72 giờ mà không cần sự can thiệp của con người hay nguồn năng lượng bên ngoài.

Ngoài PHRS, một trong những thiết bị an toàn thụ động quan trọng nhất – và là một phát minh hạt nhân của Nga – chính là "bẫy lõi nóng chảy" (Core catcher). 

Đó là một thùng thép nặng 144 tấn, trong trường hợp xảy ra tai nạn, sẽ giữ lại một cách đáng tin cậy các mảnh vỡ của lõi lò phản ứng nóng chảy và ngăn chúng thoát ra ngoài cấu trúc chứa của tòa nhà lò phản ứng.

Tham khảo: TASS, Atom Media