Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Nga (Rosatom) đã chính thức khởi động quá trình chuẩn bị cho Hệ thống điều khiển quy trình tự động (APCS) thuộc Tổ máy số 1 - thuộc Nhà máy Điện Hạt nhân Akkuyu (Thổ Nhĩ Kỳ) với tổng vốn đầu tư 22 tỷ USD, Hiệp hội Hạt nhân Thế giới cập nhật ngày 17/9/2026.

Hệ thống điều khiển tự động (APCS) cho Tổ máy số 1 bao gồm hơn 42.000 thiết bị, được sản xuất theo các yêu cầu về địa chấn để đảm bảo vận hành an toàn của nhà máy trong mọi điều kiện. Ảnh: Atomic Energy
Hệ thống APCS cho các tổ máy điện VVER-1200 là một bộ phần mềm và phần cứng hiện đại, bao gồm các hệ thống điều khiển quy trình, hệ thống giám sát bức xạ và hệ thống quản lý an toàn lò phản ứng.
Tổng cộng, hệ thống APCS bao gồm hơn 42.000 thiết bị, được sản xuất theo các yêu cầu về địa chấn để đảm bảo vận hành an toàn của nhà máy trong mọi điều kiện, Atomic Energy thông tin ngày 18/9.

Công trường xây dựng Tổ máy số của Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu (Thổ Nhĩ Kỳ). Ảnh: Atomic Energy
Đây là bước đệm quan trọng bước vào giai đoạn hiệu chỉnh chạy thử tiền khởi động trước khi tiến hành nạp nhiên liệu (khởi động vật lý) cho Tổ máy số 1.
Thổ Nhĩ Kỳ lên kế hoạch xây dựng nhà máy điện hạt nhân từ năm 1970, đến 2026, giấc mơ sở hữu điện hạt nhân sau 56 năm sắp thành hiện thực nhờ có Nga.

Hình ảnh 163 cụm nhiên liệu giả đã được nạp tuần tự vào lò phản ứng thuộc Tổ máy số 1 của Nhà máy Điện Hạt nhân Akkuyu vào đầu tháng 6/2026. Ảnh: Atomic Energy
"Hệ thống điều khiển quy trình tự động (APCS) cho Tổ máy số 1 là một công cụ hiện đại, chính xác để quản lý một cơ sở xử lý phức tạp, đáp ứng các yêu cầu và tiêu chuẩn cao được áp dụng trong ngành công nghiệp hạt nhân.
Việc chuẩn bị hệ thống cho các hoạt động tiền vận hành là kết quả của sự phối hợp làm việc của một số lượng lớn các chuyên gia Nga từ nhiều lĩnh vực khác nhau: Người lắp đặt, người hiệu chỉnh và kỹ sư.
Kỹ năng và tính chuyên nghiệp của họ cho phép chúng tôi tiến hành các bước cuối cùng để hoàn thành nhiệm vụ trước mắt - các hoạt động tiền vận hành nhất quán và đảm bảo sẵn sàng cho việc khởi động thực tế Tổ máy số 1 của Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu trong 2026" - Ông Sergey Butskikh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Hạt nhân Akkuyu, cho biết.
Hệ thống APCS do Bộ phận Hệ thống Điều khiển Tự động và Kỹ thuật Điện (RASU) của Tập đoàn Nhà nước Rosatom, sản xuất.
"Đặc sản" công nghệ an toàn lò VVER-1200 của Nga: 100.000 năm vận hành mới xảy ra lỗi đơn lẻ
Hệ thống APCS của Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu có độ tin cậy thuộc hàng cao nhất, đúng với đặc trưng của các tổ máy điện hạt nhân công nghệ VVER-1200 do Nga thiết kế.
Chức năng bảo vệ khẩn cấp, một phần của Hệ thống điều khiển và bảo vệ (CPS) thuộc APCS, có xác suất hỏng hóc là 10⁻⁵, tức trung bình khoảng 100.000 năm vận hành mới xảy ra một lỗi đơn lẻ.

Ảnh: Atomic Energy
Hệ thống điều khiển an toàn quy trình (PSCS, thuộc APCS) có nhiệm vụ tự động khởi động và điều khiển các hệ thống an toàn chủ động khi cần thiết. Độ tin cậy của nó được đảm bảo nhờ kiến trúc gồm hai kênh hệ thống an toàn và ba kênh điều khiển.
Bên cạnh đó, các mô-đun kỹ thuật số liên tục tự kiểm tra thiết bị của mình với chu kỳ không quá vài mili giây, nhờ vậy mọi sự cố đều được phát hiện gần như ngay lập tức.

Toàn cảnh Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu bên bờ Địa Trung Hải. Ảnh: Atomic Energy
Tất cả các hoạt động lắp đặt và vận hành thử đều được thực hiện với sự cẩn trọng tối đa – ở mỗi giai đoạn của công việc, nền tảng đã được đặt ra cho hoạt động đáng tin cậy và hiệu quả của Nhà máy điện hạt nhân Akkuyu trong nhiều thập kỷ tới.
Công trình điện hạt nhân đầu tiên trong lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ
Quy mô dự án: Akkuyu là nhà máy điện hạt nhân đầu tiên được xây dựng tại Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ. Dự án gồm 4 tổ máy sử dụng công nghệ lò phản ứng VVER-1200 Gen III+ do Nga thiết kế, với công suất 1.200 MW mỗi tổ máy.
Mô hình đầu tư: Đây là dự án đầu tiên trong ngành hạt nhân thế giới được triển khai theo mô hình Build - Own - Operate (BOO: Xây dựng - Sở hữu - Vận hành) do Nga thực hiện.
Hệ thống APCS cho lò VVER-1200: Là phức hợp phần mềm và thiết bị kỹ thuật hiện đại bao gồm: Hệ thống điều khiển quy trình công nghệ, hệ thống kiểm soát bức xạ và hệ thống điều khiển bảo vệ lò phản ứng. Giải pháp này cho phép một lượng nhỏ nhân sự vẫn có thể điều hành nhà máy điện hạt nhân một cách tối ưu và hiệu quả.
Theo Bộ Năng lượng và Tài nguyên Thiên nhiên (ETKB) Thổ Nhĩ Kỳ, tổng lượng tiêu thụ điện nước này đạt 360,9 TWh vào năm 2025, và theo Kế hoạch Năng lượng Quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ, con số này dự kiến sẽ đạt 455,3 TWh vào năm 2030 và 510,5 TWh vào năm 2035. Do đó, các kế hoạch về điện hạt nhân là một khía cạnh quan trọng trong mục tiêu tăng trưởng kinh tế của đất nước.
Tham khảo: Atomic Energy, Hiệp hội Hạt nhân Thế giới