Bám rừng, giữ màu xanh đại ngàn

Lực lượng Kiểm lâm phối hợp cùng Công an và chính quyền địa phương phát dọn thực bì, làm đường băng cản lửa phòng cháy, chữa cháy rừng. Ảnh: Thanh Hà

Với hơn 98.555 ha rừng, tỷ lệ che phủ đạt 58,26%, Nậm Nhùn là địa bàn có diện tích rừng lớn, giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái, điều hòa nguồn nước và tạo sinh kế cho người dân. Xác định rừng là tài sản quý giá của địa phương, cấp ủy, chính quyền các cấp và lực lượng kiểm lâm Nậm Nhùn đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó lấy phòng ngừa, chủ động từ cơ sở và phát huy vai trò của Nhân dân làm trọng tâm. Qua đó từng bước nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, góp phần giữ vững màu xanh đại ngàn.

Lấy người dân làm trung tâm trong bảo vệ rừng

Những ngày đầu thu, từ bản Nậm Hài, xã Mường Mô, phóng tầm mắt lên những dãy núi trùng điệp, màu xanh của rừng trải dài theo các sườn núi. Với người dân nơi đây, rừng không chỉ là một phần quan trọng của hệ sinh thái tự nhiên mà còn gắn bó mật thiết với đời sống, sản xuất và sinh kế của cộng đồng.

Những năm qua, cùng với sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền và các ngành chức năng, nhận thức của người dân về vai trò, giá trị của rừng từng bước được nâng lên. Từ chỗ rừng được xem chủ yếu là nguồn tài nguyên để khai thác, người dân ngày càng hiểu rõ trách nhiệm của mình trong gìn giữ, bảo vệ và phát triển rừng.

Ông Lò Văn Hải, bản Nậm Hài, xã Mường Mô chia sẻ: "Những năm gần đây, bà con trong bản được tuyên truyền nhiều về Luật Lâm nghiệp cũng như trách nhiệm bảo vệ rừng. Mọi người hiểu rằng rừng giữ nước, bảo vệ đất, bảo vệ môi trường và cũng là nguồn sinh kế lâu dài của người dân. Vì vậy, khi được phân công hoặc vận động tham gia tuần tra, bảo vệ rừng, bà con đều có ý thức trách nhiệm. Khi phát hiện nguy cơ cháy rừng hoặc có người vào rừng khai thác, chặt phá cây trái phép thì chúng tôi kịp thời thông tin cho tổ bảo vệ rừng và chính quyền địa phương. Muốn giữ được rừng thì trước hết mỗi người dân phải có ý thức và cùng chung tay bảo vệ."

Từ thực tế ở bản Nậm Hài cho thấy, công tác quản lý, bảo vệ rừng muốn đạt hiệu quả bền vững không thể chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách. Khi người dân trở thành chủ thể tham gia bảo vệ rừng, mỗi thôn, bản trở thành một "pháo đài" giữ rừng từ cơ sở.

Đây cũng là một trong những nhiệm vụ được Hạt Kiểm lâm Nậm Nhùn đặc biệt quan tâm. Bởi trên địa bàn rộng, địa hình chia cắt, nhiều khu vực rừng nằm xa khu dân cư, lực lượng kiểm lâm không thể thường xuyên có mặt tại tất cả các khu vực. Phát huy vai trò của chủ rừng, cộng đồng dân cư và các tổ bảo vệ rừng tại thôn, bản vì vậy có ý nghĩa quyết định trong việc phát hiện sớm, ngăn chặn từ đầu những nguy cơ xâm hại tài nguyên rừng.

Hạt Kiểm lâm Nậm Nhùn hiện thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về lâm nghiệp trên địa bàn 5 xã gồm Pa Tần, Lê Lợi, Nậm Hàng, Hua Bum và Mường Mô. Tổng diện tích tự nhiên toàn địa bàn hơn 169.169ha; diện tích rừng, bao gồm cả diện tích cây cao su, hơn 98.555ha. Trong đó, rừng tự nhiên hơn 94.708ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt 58,26%.

Diện tích rừng lớn vừa là lợi thế về tài nguyên, vừa đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý, bảo vệ. Địa hình phức tạp, giao thông đến nhiều khu vực còn khó khăn, thời tiết diễn biến bất thường, nắng nóng, khô hạn kéo dài là những yếu tố khiến nguy cơ cháy rừng và các hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp luôn tiềm ẩn.

Chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng từ cơ sở

Xác định phòng cháy là nhiệm vụ trọng tâm trong bảo vệ rừng, Hạt Kiểm lâm Nậm Nhùn đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai các phương án phòng cháy, chữa cháy rừng theo phương châm "4 tại chỗ", lấy phòng ngừa là chính, phát hiện sớm và xử lý kịp thời ngay từ cơ sở.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã chỉ đạo kiểm lâm địa bàn tham mưu UBND các xã thành lập 5 Ban Chỉ huy phòng cháy, chữa cháy rừng cấp xã với 136 thành viên; kiện toàn 94 tổ chuyên trách bảo vệ rừng tại các thôn, bản với 7.760 thành viên.

Đây là lực lượng quan trọng trực tiếp bám địa bàn, nắm tình hình và tổ chức bảo vệ rừng tại cơ sở. Đặc biệt, trong những thời điểm nguy cơ cháy rừng ở cấp IV, cấp V, lực lượng chức năng tổ chức trực 24/24 giờ, tăng cường kiểm tra, tuần tra tại các khu vực có nguy cơ cao.

Trong 6 tháng đầu năm, toàn địa bàn đã thực hiện 427 lượt tuần tra, kiểm tra, qua đó góp phần nâng cao khả năng phát hiện sớm các nguy cơ cháy rừng, chủ động bố trí lực lượng, phương tiện và dụng cụ chữa cháy khi có tình huống xảy ra.

Cùng với tuần tra trực tiếp, việc ứng dụng thông tin cảnh báo cháy rừng qua hệ thống vệ tinh được tăng cường. Các điểm cảnh báo được cập nhật, theo dõi và thông tin đến chính quyền cơ sở, chủ rừng và người dân nhằm chủ động kiểm tra, xác minh, xử lý kịp thời.

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về lâm nghiệp tiếp tục được triển khai sâu rộng. 6 tháng đầu năm, Hạt đã tổ chức 105 cuộc họp tại thôn, bản với 6.632 lượt người tham gia; tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh tại 159 lượt thôn, bản với 642 lượt phát; tuyên truyền lưu động tại 65 lượt thôn, bản với 142 lượt.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy công tác phòng cháy, chữa cháy rừng vẫn còn nhiều khó khăn. 6 tháng đầu năm, trên địa bàn xảy ra 7 vụ vi phạm các quy định về phòng cháy, chữa cháy rừng làm cháy lan vào rừng; trong đó có 4 vụ cháy rừng tự nhiên với diện tích 1,008ha và 3 vụ cháy rừng trồng chưa thành rừng với diện tích 1,13ha.

Những con số này cho thấy nguy cơ cháy rừng vẫn hiện hữu, nhất là khi thời tiết cực đoan có xu hướng gia tăng. Vì vậy, việc chủ động phòng ngừa, nâng cao ý thức của người dân và tăng cường trách nhiệm của chính quyền cơ sở tiếp tục được xác định là giải pháp then chốt.

Tăng cường tuần tra, kiên quyết xử lý vi phạm

Song song với công tác phòng cháy, chữa cháy rừng, Hạt Kiểm lâm Nậm Nhùn tăng cường tuần tra, kiểm tra, kiểm soát lâm sản, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp.

Qua 427 lượt tuần tra, kiểm tra, kiểm soát lâm sản trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý 7 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp. Trong đó có 1 vụ vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy rừng và 6 vụ phá rừng trái pháp luật, với tổng diện tích rừng bị thiệt hại 0,4993ha. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính đã thu nộp ngân sách Nhà nước đến thời điểm báo cáo hơn 275,62 triệu đồng.

Những kết quả trên thể hiện tinh thần kiên quyết trong đấu tranh, ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng. Song, mục tiêu cao nhất không chỉ là xử lý sau khi vi phạm xảy ra mà phải chủ động phòng ngừa, không để phát sinh điểm nóng, không để những hành vi nhỏ trở thành nguy cơ gây thiệt hại lớn đến tài nguyên rừng.

Ông Nguyễn Quang Lương, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Nậm Nhùn cho biết: "Đối với địa bàn Nậm Nhùn, diện tích rừng lớn, địa hình phức tạp, nhiều khu vực xa khu dân cư nên công tác quản lý, bảo vệ rừng đặt ra yêu cầu rất cao. Chúng tôi xác định nhiệm vụ trọng tâm là phải bám địa bàn, nắm chắc tình hình, tăng cường tuần tra, kiểm tra và chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng. Cùng với đó, lực lượng kiểm lâm phải tham mưu tốt cho cấp ủy, chính quyền địa phương và phối hợp chặt chẽ với Công an, Quân sự, Biên phòng, chủ rừng và Nhân dân trong bảo vệ rừng. Quan điểm của đơn vị là phòng ngừa phải đi trước một bước, phát hiện sớm, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm, không để hình thành điểm nóng về phá rừng, cháy rừng."

Theo ông Nguyễn Quang Lương, thời gian tới, Hạt Kiểm lâm Nậm Nhùn tiếp tục nâng cao trách nhiệm của kiểm lâm địa bàn; tăng cường phối hợp với chính quyền cơ sở và các lực lượng chức năng; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chấp hành các quy định của pháp luật về lâm nghiệp. Trong đó, đặc biệt chú trọng những khu vực có nguy cơ cao xảy ra cháy rừng, phá rừng và những địa bàn xa trung tâm.

Thực hiện nhiệm vụ, Hạt Kiểm lâm duy trì phối hợp với lực lượng Quân sự, Công an, Bộ đội Biên phòng và dân quân tự vệ trong quản lý, bảo vệ rừng, quản lý lâm sản, phòng cháy, chữa cháy rừng.

Đơn vị cũng phối hợp với các Hạt Kiểm lâm giáp ranh trao đổi thông tin, nắm tình hình, tổ chức tuần tra, kiểm tra chung; đồng thời phối hợp với Công an các xã Nậm Hàng, Mường Mô, Hua Bum, Pa Tần, Lê Lợi trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng và phòng, chống tội phạm về đa dạng sinh học.

Việc ký Quy chế phối hợp giữa Hạt Kiểm lâm Nậm Nhùn với UBND các xã ngày 30/6/2026 tiếp tục tạo cơ sở để nâng cao trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng lực lượng trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ rừng.

Gắn bảo vệ rừng với phát triển bền vững

Bảo vệ rừng không chỉ là ngăn chặn phá rừng, xử lý vi phạm hay phòng cháy, chữa cháy. Về lâu dài, phải làm tốt công tác giao rừng, phát triển rừng, tạo sinh kế gắn với rừng để người dân thực sự trở thành chủ thể bảo vệ tài nguyên quý giá này.

Đến nay, 5/5 xã trên địa bàn đã hoàn thiện kế hoạch giao rừng năm 2026 trình cấp có thẩm quyền thẩm định. Các xã đã thực hiện đo đạc quy chủ 94,9ha và trồng mới 50ha rừng.

Khi diện tích rừng được xác định rõ chủ thể quản lý, trách nhiệm bảo vệ rừng cũng được cụ thể hóa. Cùng với chính sách giao rừng, khoán bảo vệ rừng và chi trả dịch vụ môi trường rừng, người dân có thêm động lực để gắn lợi ích kinh tế với trách nhiệm giữ rừng.

Đây chính là nền tảng quan trọng để chuyển từ tư duy "bảo vệ rừng" sang "sống cùng rừng, làm giàu từ rừng", qua đó tạo sự đồng thuận, thống nhất trong cộng đồng dân cư.

Dẫu vậy, công tác quản lý, bảo vệ rừng ở Nậm Nhùn vẫn còn những khó khăn. Diện tích rừng rộng, địa hình chia cắt, lực lượng quản lý còn mỏng; một bộ phận người dân nhận thức pháp luật chưa đầy đủ. Tập quán đốt nương, xử lý thực bì, sử dụng lửa trong và gần rừng nếu không được kiểm soát chặt chẽ vẫn có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến cháy rừng.

Vì vậy, cùng với tăng cường tuần tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, nhiệm vụ quan trọng đặt ra là tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền, đưa pháp luật về lâm nghiệp đến gần hơn với người dân; nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền cơ sở; phát huy vai trò của các tổ bảo vệ rừng cộng đồng; tăng cường ứng dụng công nghệ trong theo dõi diễn biến rừng và cảnh báo cháy rừng.

Giữ rừng là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của Nhân dân. Mỗi cánh rừng được giữ vững hôm nay không chỉ góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, nguồn nước và đa dạng sinh học mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Từ những chuyến tuần tra vượt núi, những phiên trực phòng cháy trong thời điểm nguy cơ cao, đến những buổi tuyên truyền tại thôn, bản, lực lượng kiểm lâm Nậm Nhùn đang từng ngày cụ thể hóa trách nhiệm được giao bằng những việc làm thiết thực.

Màu xanh của đại ngàn Nậm Nhùn hôm nay vì thế không chỉ được giữ bằng những quy định của pháp luật, mà còn bằng ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân; bằng sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền và sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng.

Giữ rừng cũng chính là giữ nguồn sống, giữ môi trường sinh thái và giữ nền tảng cho tương lai. Trên hành trình ấy, những người làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng vẫn đang ngày ngày bám địa bàn, sát cánh cùng Nhân dân, quyết tâm giữ vững màu xanh đại ngàn, góp phần xây dựng Nậm Nhùn phát triển theo hướng xanh, bền vững.