Ukraine thất thoát 1,2 tỷ USD do gian lận trong ngành vũ khí chỉ trong 1 năm

Các cuộc kiểm toán này, do Cơ quan Kiểm toán Nhà nước Ukraine và một nhóm nội bộ của Bộ Quốc phòng nước này thực hiện, bao gồm giai đoạn năm 2024 và 2025.

Theo các báo cáo kiểm toán mật mà tờ New York Times thu được, Ukraine đã thiệt hại khoảng 1,2 tỷ USD vào năm 2024 do gian lận, lãng phí và quản lý yếu kém trong hoạt động mua sắm quân sự.

Cuộc kiểm toán này cho thấy, một hệ thống đấu thầu liên tục trả giá cao hơn giá trị thực, sử dụng trung gian trong các giao dịch, và trao các hợp đồng mới cho những công ty đang bị điều tra hoặc vi phạm hợp đồng.

Các cuộc kiểm toán toàn diện dài hơn 700 trang bảng biểu và kết quả, liên tục chỉ ra những mô hình như thanh toán quá mức, thiên vị nhà kinh doanh hơn là nhà sản xuất, và hậu quả tối thiểu đối với các trường hợp giao hàng không thành công.

Ông Tamerlan Vahabov - cựu cố vấn Cơ quan Kiểm toán Nhà nước Ukraine - cho biết, sự lãng phí này gây ra thiệt hại trực tiếp trên chiến trường.

“Kết quả là, chúng ta không có tiền để đặt mua thêm vũ khí. Và chúng ta không có đủ lượng đạn dược cần thiết. Đó là một vòng luẩn quẩn”, ông nói.

Một ví dụ đáng chú ý là vụ bê bối xung quanh nhà máy Hóa chất Pavlohrad thuộc sở hữu nhà nước.

Năm 2024, trong bối cảnh quân Nga tiến công dọc mặt trận phía Đông, các kíp pháo cối Ukraine đã bắn những quả đạn không phóng được hoặc không phát nổ khi va chạm.

Các cuộc kiểm toán đã chỉ rõ, những sự cố này có liên quan đến đạn dược bị lỗi từ nhà máy Pavlohrad.

Giám đốc nhà máy, Leonid Shyman - người phải đối mặt với nhiều cuộc điều tra chống tham nhũng về tội biển thủ và gian lận, đã được trao hợp đồng trị giá 280 triệu USD để cung cấp pháo cối trong khi đang được tại ngoại.

Nhà máy đã giao khoảng 233.000 quả đạn pháo cối không thể sử dụng được.

Mặc dù biết vũ khí bị lỗi, các quan chức vẫn tiếp tục trao các hợp đồng, bao gồm cả thỏa thuận năm 2025 để cung cấp gần như toàn bộ đạn pháo 122mm cho Ukraine.

Cuối cùng, ông Shyman bị kết án 5 năm tù vì tội thổi phồng giá pháo cối.

Cuộc kiểm toán cho thấy, 7 trong số 10 nhà thầu quân sự hàng đầu của Ukraine đã nhận được những hợp đồng mới, bất chấp cuộc điều tra hình sự đang diễn ra về gian lận, chậm giao hàng và việc bắt giữ các CEO.

Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky đã nhiều lần yêu cầu các đồng minh cung cấp thêm vũ khí và hỗ trợ ngân sách, ngay cả khi cuộc đánh giá nội bộ (không được công bố) ghi nhận những khoản thua lỗ lẽ ra có thể được dùng để mua đạn dược.

Giới chức Ukraine đã lựa chọn trả giá cao hơn, tiếp tục sử dụng trung gian bất chấp những cảnh báo, và tiếp tục ký hợp đồng với các công ty đã phá sản.