Thêm SOHA trên Google
Theo bình luận của hãng tin Anh Reuters, sau 6 tháng xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran, cuộc chiến đã chuyển từ một chiến dịch quân sự được kỳ vọng diễn ra tương đối ngắn sang một thế trận giằng co kéo dài, tốn kém và chưa có lối thoát rõ ràng.
Chính quyền Iran vẫn tồn tại mặc dù chịu thiệt hại lớn về quân sự, kinh tế và cơ sở hạ tầng; trong khi Mỹ cũng phải đối mặt với 6 hệ quả ngày càng rõ rệt về chính trị, kinh tế và khả năng sẵn sàng quân sự.
Thứ nhất, cuộc chiến đang tạo sức ép chính trị ngày càng lớn đối với Tổng thống Donald Trump.
Sự ủng hộ của người dân Mỹ đối với cuộc chiến tranh ở Trung Đông đã giảm đi đáng kể. Khảo sát Reuters/Ipsos cuối tháng 8 cho thấy, chỉ có khoảng 31% người Mỹ ủng hộ hành động quân sự với Iran, trong khi tỷ lệ tín nhiệm của ông Trump ở mức khoảng 33%.
Giá nhiên liệu tăng và cảm giác cuộc chiến có thể kéo dài đang khiến vấn đề Iran trở thành một gánh nặng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Thứ hai, kinh tế thế giới chịu cú sốc lớn nhưng chưa rơi vào khủng hoảng như nhiều dự báo ban đầu.
Việc lưu thông qua eo biển Hormuz bị gián đoạn đã tác động mạnh tới nguồn cung dầu khí và chi phí vận tải. Tuy nhiên, giá dầu vẫn được giữ dưới những mức cực đoan từng được dự báo.
Một nguyên nhân là nhu cầu tại một số nền kinh tế lớn suy yếu, trong khi các nước tăng sử dụng nguồn cung thay thế, năng lượng tái tạo và các tuyến vận chuyển khác.
Thứ ba, Iran bị suy yếu nhưng chưa mất khả năng gây sức ép.
Các đợt tấn công của Mỹ và Israel đã gây tổn thất cho quân đội, cơ sở hạ tầng và nền kinh tế Iran, trong khi Iran còn phải đối mặt với lạm phát cao, giảm doanh thu, khó khăn trong xuất khẩu dầu và nguy cơ bất ổn trong nước.
Tuy nhiên, nhờ hệ thống hầm ngầm dày đặc giúp bảo vệ kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV), Iran vẫn duy trì được khả năng tiến hành các hoạt động quân sự, gây gián đoạn hàng hải và tạo sức ép lên các đồng minh của Mỹ trong khu vực.
Thứ tư, cấu trúc an ninh Trung Đông đang thay đổi.
Các quốc gia vùng Vịnh vốn dựa nhiều vào bảo đảm an ninh của Mỹ nay phải đối mặt trực tiếp hơn với tên lửa, UAV và nguy cơ gián đoạn năng lượng.
Những diễn biến này thúc đẩy các quốc gia vùng Vịnh như: Saudi Arabia, UAE…, cùng với một số nước Hồi giáo khác tăng cường hợp tác quốc phòng, đồng thời tìm kiếm các cơ chế ngoại giao để ngăn cuộc chiến mở rộng.
Thứ năm, chương trình hạt nhân Iran đã bị trì hoãn nhưng chưa được giải quyết.
Các chuyên gia chỉ ra rằng các cuộc tấn công của Mỹ nhắm vào 2 mục đích là làm suy giảm cơ sở hạ tầng và kéo dài thời gian Iran có thể đạt tới khả năng sản xuất vật liệu cho vũ khí hạt nhân.
Tuy nhiên, mức độ thiệt hại thực sự và tình trạng của một phần vật liệu hạt nhân của Iran vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng. Do đó, chiến tranh có thể trì hoãn chương trình hạt nhân nhưng chưa loại bỏ được tận gốc vấn đề chiến lược này.
Thứ sáu, cuộc chiến đang tiêu hao đáng kể nguồn lực quân sự của Mỹ.
Việc duy trì các cụm tàu sân bay, lực lượng phòng không, tên lửa đánh chặn và vũ khí chính xác kéo dài trong nhiều tháng tạo áp lực lên kho dự trữ và chu kỳ triển khai của Quân đội Mỹ nói chung và Hải quân Mỹ nói riêng.
Một cuộc chiến kéo dài tại Trung Đông có thể ảnh hưởng tới khả năng Mỹ duy trì đồng thời lực lượng ở Trung Đông, châu Âu và đặc biệt là Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nơi Trung Quốc đang ngày càng gia tăng phạm vi ảnh hưởng và thực lực quân sự.
Điểm quan trọng nhất trong đánh giá của hãng tin Anh Reuters là sau 6 tháng nổ ra cuộc chiến giữa Iran với Mỹ cùng với đồng minh Israel, vẫn chưa bên nào đạt được mục tiêu quyết định.
Iran chịu thiệt hại nghiêm trọng nhưng vẫn duy trì được chính quyền và một phần năng lực gây sức ép; còn Mỹ có ưu thế quân sự nhưng phải trả chi phí ngày càng cao về kinh tế, chính trị và nguồn lực quốc phòng.
Do đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang có xu hướng tăng sức ép tài chính, phong tỏa và trừng phạt kinh tế, song song với việc tìm kiếm một giải pháp ngoại giao cho việc gỡ bỏ việc phong tỏa eo biển Hormuz và đạt được một thỏa thuận hòa bình lâu dài với Iran.
