Thêm SOHA trên Google
Bộ nhớ vừa leo lên đầu hóa đơn linh kiện
Carl Pei, người đồng sáng lập Nothing, viết trên tài khoản cá nhân ngày 12/6/2026 rằng bộ nhớ hiện là linh kiện đắt nhất trong một chiếc điện thoại, đắt hơn cả chip xử lý lẫn màn hình, và có thể chiếm hơn 50% tổng hóa đơn phần cứng. Ông lấy chính sản phẩm của mình ra làm dẫn chứng, khi chi phí bộ nhớ của Phone (4a) đã tăng gấp đôi từ lúc hãng quyết định làm máy tới lúc ra mắt, rồi tăng gấp đôi lần nữa kể từ đó.
Số liệu của các tổ chức theo dõi thị trường đi cùng một hướng. Omdia ước tính chi phí bộ nhớ chiếm gần 60% tổng hóa đơn linh kiện của điện thoại dưới 400 USD trong quý 1/2026. Cùng quý đó, giá trung bình của DRAM và NAND tăng hơn 80% so với quý liền trước. Ở dòng chip nhớ dành riêng cho thiết bị di động, mức tăng còn dốc hơn, khi Samsung nâng giá LPDDR5X thêm 78% tới 83% trong quý 2.
Chip nhớ do Samsung sản xuất. Trong quý 1/2026, giá trung bình của DRAM và NAND tăng hơn 80% so với quý liền trước, theo Omdia.
Trong nhiều năm, thứ đắt nhất bên trong một chiếc máy phổ thông là màn hình, còn ở máy cao cấp là chip xử lý hoặc hệ thống ống kính. Thứ tự đó đã thay đổi trong năm 2026.
Vì sao đợt tăng giá này không đi theo chu kỳ cũ
Người mua có lý do để tin rằng linh kiện lên giá rồi sẽ xuống. Thị trường bộ nhớ vốn vận hành theo chu kỳ tồn kho, và mọi đợt sốt giá trước đây đều kết thúc khi hàng dư quay lại. Lần này nguyên nhân nằm ở chỗ khác. Năng lực sản xuất đang được chuyển sang dòng chip nhớ băng thông cao phục vụ trung tâm dữ liệu, nơi biên lợi nhuận cao hơn hẳn, nên phần công suất dành cho thiết bị tiêu dùng bị thu hẹp ngay từ khâu phân bổ nhà máy.
Chính các nhà sản xuất đã nói ra điều này. Micron rút hoàn toàn khỏi mảng bộ nhớ tiêu dùng để dồn nguồn lực cho nhu cầu trí tuệ nhân tạo. SK hynix dự báo năm tới sẽ là năm tệ nhất trong lịch sử ngành xét từ phía nguồn cung, và nhu cầu khách hàng vẫn vượt quá năng lực cung ứng của hãng kể cả sau năm 2030.
Chip nhớ của SK hynix gắn trên bo mạch một thiết bị điện tử. Hãng dự báo nhu cầu của khách hàng vẫn vượt quá năng lực cung ứng kể cả sau năm 2030.
Carl Pei mô tả hệ quả vận hành bằng một câu ngắn, rằng trong tình trạng khan hiếm thì bộ nhớ được phân bổ theo hạn mức chứ không phải cứ có tiền là mua được. Một hãng tầm trung vì thế không thể gom hàng trước để chạy giá.
Khoảng cách giữa hai bản dự báo
Tốc độ xấu đi của tình hình đọc rõ nhất qua chính các bản dự báo. Tháng 12/2025, Counterpoint cho rằng giá bán trung bình smartphone toàn cầu năm 2026 sẽ tăng 6,9%. Cùng thời điểm đó, IDC dự báo mức giá này chỉ nhích từ 457 USD lên 465 USD.
Sáu tháng sau, Omdia công bố một con số khác hẳn. Giá bán trung bình toàn cầu được dự báo tăng từ 467 USD lên 565 USD trong năm 2026, mức tăng 21% và là kỷ lục của ngành xét cả theo tỷ lệ lẫn giá trị tuyệt đối.
Ba tổ chức này không mâu thuẫn với nhau, họ chỉ đứng ở hai thời điểm khác nhau. Khoảng cách giữa 6,9% và 21% là phần mà thị trường không kịp lường trước, và nó cho thấy mặt bằng giá mới vẫn chưa dừng lại.
Trả nhiều hơn để nhận về ít hơn
Phần tăng mà người mua gánh không dừng lại ở con số trên bảng giá. Omdia ghi nhận dung lượng trung bình của một chiếc smartphone trong quý 1/2026 đạt 8,3 GB bộ nhớ tạm và 279 GB bộ nhớ lưu trữ, tăng lần lượt 5,5% và 10,1% so với cùng kỳ. Phần lớn mức tăng đến từ nhóm máy cao cấp. Ở nhóm phổ thông và tầm trung, các hãng đang giữ nguyên dung lượng của thế hệ trước, thậm chí cắt bỏ luôn những phiên bản dung lượng cao.
Bo mạch chủ của một chiếc điện thoại đã tháo rời. Dung lượng bộ nhớ được cố định ngay từ khâu sản xuất và không thể thay đổi về sau.
Người mua máy tầm trung vì thế chịu sức ép theo hai hướng cùng lúc, khi họ trả thêm tiền cho cùng một cấu hình và mất luôn phần nâng cấp mà mọi thế hệ máy trước vẫn mặc nhiên có. Carl Pei gọi thẳng đây là chỗ mô hình kinh doanh cũ đã gãy, bởi xu hướng giảm giá dài hạn của bộ nhớ từng cho phép nâng cấu hình hằng năm mà không phải tăng giá bán.
Phân khúc giá rẻ co lại từ phía nguồn cung
Omdia dự báo sản lượng smartphone dưới 400 USD giảm hơn 22% trong năm 2026, còn nhóm trên ngưỡng giá đó vẫn tăng 5,7%. Diễn biến này bắt nguồn từ phía nguồn cung nhiều hơn là từ thay đổi trong nhu cầu.
Nhiều mẫu máy giá thấp đã không còn lợi nhuận, khiến các hãng rút dần khỏi phân khúc ngay trong năm nay. Dư địa xoay xở cũng đã cạn. Các hãng từng thử hạ chuẩn màn hình, cảm biến ảnh hoặc khối thu phát sóng, song máy giá thấp vốn được dựng trên cấu trúc chi phí quá chặt nên gần như không còn chỗ để cắt tiếp. Nhóm khách hàng nhạy giá nhất vì thế đứng trước hai lựa chọn, hoặc chuyển lên một bậc giá cao hơn, hoặc giữ máy cũ lâu hơn dự tính.
Khách hàng chọn máy tại một cửa hàng bán lẻ. Omdia dự báo sản lượng smartphone dưới 400 USD giảm hơn 22% trong năm 2026.
Thị trường toàn cầu đã phản ánh điều đó bằng số thực tế. IDC ghi nhận sản lượng quý 1/2026 giảm 2,9% so với cùng kỳ, chấm dứt chuỗi 10 quý tăng liên tiếp kể từ giữa năm 2023. Sang quý 2, mức giảm mà Counterpoint ghi nhận là 7%.
Người Việt đang mua điện thoại trong một mặt bằng khác
Tại thị trường trong nước, đợt điều chỉnh giá bắt đầu từ cuối tháng 3/2026 với hàng loạt mẫu máy của Xiaomi, OPPO, vivo và Samsung, mà lý do được các hệ thống bán lẻ nêu thẳng là chi phí bộ nhớ tăng mạnh. Giới bán lẻ dự đoán mặt bằng giá cao sẽ giữ tới hết năm, với biên độ giảm nếu có chỉ quanh 200 tới 300 nghìn đồng.
Hai khách hàng xem một mẫu điện thoại mới tại cửa hàng. Giới bán lẻ trong nước dự đoán mặt bằng giá cao sẽ được giữ tới hết năm 2026.
Cách xoay xở của các hãng tại Việt Nam cũng đã thành nếp, khi họ lấy thiết kế và màn hình từ dòng cao cấp đời trước để dựng thành sản phẩm tầm trung, hoặc bổ sung chuẩn kháng nước và độ bền để có chất liệu truyền thông thay cho phần cấu hình không nâng được. Mặt bằng giá cao đi kèm chu kỳ thay máy dài ra đang làm thay đổi cách người mua so sánh sản phẩm, khi giá niêm yết tại thời điểm mua nói được ít hơn so với chi phí tính trên từng năm sử dụng. Dung lượng bộ nhớ nằm trong nhóm thông số được cân nhắc kỹ hơn trước, bởi đây là thành phần không thể nâng cấp sau khi máy đã xuất xưởng.
Thời điểm mặt bằng giá hạ nhiệt không nằm trong tay các hãng điện thoại, mà phụ thuộc vào lịch vận hành của những nhà máy chip nhớ mới, thứ mà Jefferies Equity dự báo phải tới năm 2028 mới bắt đầu kéo giá đi xuống. Trước mốc đó, phần chi phí bộ nhớ trong mỗi chiếc máy vẫn được quyết định bởi thứ tự ưu tiên của các nhà sản xuất chip, nơi trung tâm dữ liệu đứng trước thiết bị tiêu dùng. Câu trả lời cho người mua sẽ hiện ra dần qua bảng giá của từng đợt ra mắt sản phẩm sắp tới.
