Thêm SOHA trên Google
Tàu tuần tra do Tổng Công ty Sông Thu đóng. Ảnh Tổng Công ty Sông Thu
Báo Quân đội Nhân dân đưa tin, ngày 10/8 vừa qua, Tổng Công ty Sông Thu phối hợp Quân chủng Hải quân khởi công đóng mới tàu hộ vệ chống ngầm đa năng, sản phẩm tàu chiến lớn và hiện đại nhất từ trước đến nay do Việt Nam tự thiết kế, chế tạo.
Theo các vị chuyên gia, qua ba thập kỷ, dù phải trải qua một gia đoạn khó khăn, ngành đóng tàu, đặc biệt là khu vực quốc phòng đã củng cố, hợp tác quốc tế, đầu tư lớn, nâng cấp trình độ, năng lực mọi mặt. Thông qua nhiều dự án đóng tàu thương mại xuất khẩu và tàu quốc phòng, ngành đóng tàu đã có năng lực triển khai nhiều dự án phức tạp và tự chủ cao hơn như dự án đóng tàu tên lửa tại Tổng Công ty Ba Son và dự án đóng tàu hộ vệ chống ngầm tại Tổng Công ty Sông Thu...
Những bước tiến bền bỉ
Sự phát triển của ngành đóng tàu Việt Nam qua ba thập kỷ là chủ đề của một bài nghiên cứu công phu đăng tải trên một tạp chí chuyên ngành đóng tàu. Theo đó, giai đoạn trước năm 1996, ngành đóng tàu được xem là “ngành cơ khí nặng chiến lược” phục vụ kinh tế biển và quốc phòng, nhưng xuất phát điểm rất thấp.
Trong các khối tham gia ngành, khu vực quân đội gồm các nhà máy 189, Ba Son, Hồng Hà, Sông Thu duy trì năng lực đóng tàu tuần tra, tàu quét mìn, tàu vận tải quân sự. Năm 1995, hai Nhà máy 189 và Ba Son đã có thể đóng tàu thép 500 - 1.000 DWT. Quan trọng hơn, đây là nguồn công nghệ cơ khí – luyện kim – hàn có tính tiên phong.
“Trong giai đoạn 1996 - 2008, các nhà máy lớn của Nhà nước và quân đội đã nâng cấp hạ tầng tương đối mạnh, từ đóng tàu vài nghìn DWT sang hàng chục nghìn DWT.
Khối FDI đưa vào nhiều công nghệ tiên tiến, năng cao năng lực đóng tàu của Việt Nam, đồng thời, giúp Việt Nam bước vào chuỗi cung ứng đóng tàu toàn cầu.
Với khu vực quân đội, tỷ lệ nội địa hóa đạt 30 - 40%, một số đơn vị chế tạo được thiết bị phụ trợ cơ bản (ống, van, chân vịt, hệ trục, sơn chống hà,…)”, bài nghiên cứu nêu rõ.
Tiếp đến, trong giai đoạn ngành đóng tàu phải hứng chịu cuộc khủng hoảng nghiêm trọng từ năm 2009 đến năm 2013, các nhà máy đóng tàu thuộc khối quân sự chịu ảnh hưởng gián tiếp từ việc huy động vốn và đầu tư bị chững lại nhưng mức độ thấp hơn khối thương mại.
Đến giai đoạn tiếp theo, các nhà máy thuộc khối quân đội đã đóng được các tàu tuần tra, tàu cứu hộ, tàu đặc chủng,… Đồng thời, các nhà máy này tham gia bảo dưỡng tàu cảnh sát biển, tàu kiểm ngư, tàu hải quân hiện đại.
Bình luận về những thông tin trên, ông Đỗ Thành Hưng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học – Kĩ thuật Công nghiệp Tàu thuỷ Việt Nam (VISIA) nhận định thêm: “Đối với Việt Nam, biển còn gắn trực tiếp với chủ quyền quốc gia, quốc phòng, an ninh và vị thế địa chiến lược. Ngành đóng tàu còn có ý nghĩa đặc biệt đối với quốc phòng và an ninh, góp phần xây dựng lực lượng tàu quân sự, tàu thực thi pháp luật trên biển, tàu cứu hộ cứu nạn, tàu nghiên cứu biển và các công trình nổi phục vụ phát triển hạ tầng biển, qua đó tăng cường năng lực quản lý, bảo vệ chủ quyền và làm chủ không gian biển của Việt Nam”.
Nhìn về tương lai
Từ tầm nhìn bao quát hơn, ông Đỗ Thành Hưng nêu quan điểm, ngành đóng tàu Việt Nam từ nay tới giữa thế kỷ 21 không nên chỉ dừng lại ở mục tiêu đóng được nhiều tàu hơn hay xuất khẩu được nhiều sản phẩm hơn. Việt Nam cần hướng tới trở thành quốc gia có Hệ sinh thái Công nghiệp Hàng hải và Đóng tàu Xanh - Số - Thông minh hiện đại, có khả năng làm chủ thiết kế, công nghệ, tiêu chuẩn, dữ liệu và chuỗi cung ứng; đồng thời trở thành một trung tâm công nghiệp hàng hải có uy tín của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Theo vị chuyên gia, để hiện thực hoá tầm nhìn đó, cần một số điều kiện như sau:
Thứ nhất, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gồm đội ngũ kỹ sư thiết kế đạt trình độ quốc tế, chuyên gia về trí tuệ nhân tạo, Digital Twin, dữ liệu, robot công nghiệp, vật liệu mới và công nghệ tàu xanh; đồng thời phát triển lực lượng công nhân kỹ thuật có khả năng làm việc trong các nhà máy đóng tàu thông minh.
Thứ hai, làm chủ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong tương lai, giá trị gia tăng lớn nhất của ngành đóng tàu sẽ nằm ở thiết kế, công nghệ lõi, phần mềm chuyên ngành, dữ liệu và sở hữu trí tuệ.
Thứ ba, là xây dựng Hệ sinh thái Công nghiệp Hàng hải và Đóng tàu Việt Nam theo hướng Xanh - Số - Thông minh. Trong đó cần phát triển Vietnam Ship Platform làm nền tảng tiêu chuẩn hóa thiết kế, dữ liệu, panel, module và chuỗi cung ứng; đồng thời triển khai VISMS (Vietnam Intelligent Ship Manufacturing System) nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và xây dựng Smart Shipyard trên phạm vi toàn ngành.
Song song với đó là phát triển mạnh công nghiệp phụ trợ, từng bước làm chủ thép đóng tàu, động cơ, thiết bị boong, thiết bị điện - điện tử hàng hải, vật liệu mới và các sản phẩm cơ khí chính xác để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.
Cuối cùng, thể chế và cơ chế chính sách sẽ quyết định tốc độ phát triển của ngành. Cần tiếp tục hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp hàng hải, khuyến khích nghiên cứu và phát triển, hỗ trợ chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, thúc đẩy hợp tác quốc tế.
Đặc biệt, cần thành lập Ban Tư vấn Chiến lược Quốc gia về Công nghiệp Hàng hải và Đóng tàu, quy tụ các chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế có tâm, có tầm để đồng hành cùng Chính phủ trong quá trình hoạch định chiến lược, hoàn thiện chính sách và tổ chức thực hiện các chương trình phát triển ngành.
“Từ trước tới nay, trong ngành đóng tàu, các khối Nhà nước, Quân đội, Tư nhân, Dầu khí, FDI vẫn hoạt động rời rạc, thiếu phối hợp và chia sẻ dữ liệu, đơn hàng, công nghệ. Cần hình thành “Liên minh công nghiệp đóng tàu quốc gia”, chia sẻ năng lực, tránh cạnh tranh nội bộ, hướng tới cùng một mục tiêu nâng vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu”, Phó Chủ tịch VISIA khuyến nghị.
