Học để lọt tốp đầu lớp chọn: Nữ sinh Hà Nội rơi vào trầm cảm

Tự tử vì áp lực lọt tốp đầu ở lớp chọn

Cách đây 2 tuần, em N.N, học sinh năm nay lên lớp 9, một trường THCS tại Hà Nội được gia đình phát hiện có hành vi tự tử. N. lập tức được đưa đến bệnh viện cấp cứu. Người mẹ “chết đứng” khi được bác sĩ thông báo, con phải điều trị bệnh trầm cảm.

Một sáng tháng 8, tại Khoa Vị thành niên, Trung tâm Y học phát triển và Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Nhi T.Ư), N.N ngồi ở hành lang bệnh viện chơi cờ tướng với những người bạn cùng điều trị. Trong khi bạn bè cùng trang lứa chuẩn bị sách vở cho năm học mới, N. trầm buồn vì chưa biết ngày được về nhà.

Chia sẻ về lý do phải nhập viện điều trị, N nói: “Con học lớp chọn nên ép mình phải học thật nhiều, thật giỏi, phải là một người thật xuất sắc. Đi thi phải vào tốp 10 hoặc tốp 5. Nếu không đạt mục tiêu em cảm thất vọng”.

N. cũng cho biết, bố mẹ rất thoải mái, không gây áp lực hay kỳ vọng nhưng chính em đã tự áp đặt quá nhiều thứ lên bản thân. Mỗi khi “thất bại”, em cố gắng chịu đựng rồi lại tự cố ổn định tinh thần để tiếp tục học thật nhiều.

Em đọc sách, tìm những phương pháp có thể giúp mình tốt hơn, lập thời khóa biểu ngày mai sẽ học những gì và cố gắng tuân thủ. Nhưng tình trạng mất ngủ khiến những kế hoạch ấy liên tục thất bại.

Ngồi trên giường bệnh, nữ sinh tay ôm chặt chú gấu nhồi bông và nhớ lại quãng thời gian với áp lực đè nặng khiến em không thể ngủ được. Em rơi vào tình trạng mệt mỏi, suy nghĩ nhiều và lo âu nhưng vẫn cố giấu kín để mẹ không phải lo lắng về mình. Thi thoảng N cũng đi chơi với bạn bè cho bố mẹ yên tâm con “đang bình thường” nhưng từ lâu đã không cảm nhận được niềm vui.

N., lý giải hành động tự hại chính mình là vì khi đó cảm thấy bất lực, không thể chia sẻ cùng ai. Sau thời gian điều trị tại bệnh viện, N. cho biết đã cảm thấy nhẹ nhõm hơn nhưng năm học tới là năm cuối cấp. Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trước mắt, em vẫn lo lắng về việc liệu mình có thi đỗ, trong khi các bạn dự thi rất đông.

“Nhưng sau thời gian điều trị, em cảm thấy nhẹ nhõm hơn và nghĩ, mình có thể bắt đầu lại. Em cũng phần nào nhận ra rằng việc thể hiện tình yêu thương với bố mẹ và những người xung quanh không quá khó”, N chia sẻ.

Tại khoa Sức khỏe Vị thành niên, ngoài N., nhiều bệnh nhân từ 10 - 18 tuổi cũng đang ngày đêm "chiến đấu" với căn bệnh trầm cảm.

Gia tăng trẻ vị thành niên nữ có hành vi tự hại

Theo PGS.TS Ngô Anh Vinh, Trưởng Khoa Vị thành niên - Trung tâm Y học phát triển và Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Nhi T.Ư, những bệnh nhân đến khám và điều trị tại khoa thường gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần như lo âu, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ hoặc những khó khăn liên quan đến áp lực học tập và stress.

"Trung bình, mỗi năm có khoảng hơn 1.500 bệnh nhân thăm khám, điều trị liên quan tại trung tâm, trung bình hơn 50 bệnh nhân mỗi ngày", bác sĩ Vinh nói.

Với những trường hợp nặng, việc điều trị có thể cần đến thuốc, liệu pháp tâm lý hoặc kết hợp nhiều phương pháp. Nếu các biện pháp điều trị ban đầu khó cải thiện tình trạng, trẻ có thể được chỉ định nhập viện để theo dõi diễn biến bệnh, tác dụng phụ của thuốc cũng như đánh giá hiệu quả của các liệu pháp tâm lý.

Đặc biệt, trầm cảm thường được xem là một bệnh lý có tính chất mạn tính. Vì vậy, quá trình điều trị cần một chiến lược lâu dài, có thể trải qua nhiều đợt điều trị khác nhau. Trẻ cũng cần được tái khám thường xuyên để bác sĩ đánh giá đáp ứng điều trị và điều chỉnh, bổ sung phương pháp khi cần thiết.

Cũng theo PGS.TS Ngô Anh Vinh, nguyên nhân gây stress ở trẻ rất đa dạng, có thể xuất phát từ gia đình, nhà trường, các mối quan hệ bạn bè hoặc những tác động từ môi trường xã hội.

Một trong những biểu hiện đáng lưu ý được các bác sĩ ghi nhận ở trẻ vị thành niên là hành vi tự làm đau bản thân. Nhiều trường hợp được gia đình, bác sĩ phát hiện tự gây tổn thương cho mình, trong đó có hành vi sử dụng vật sắc nhọn để cắt vào tay. Hành vi làm đau bản thân này ở một số trẻ lại tạo cảm giác được giải tỏa cảm xúc bị ức chế.

Điều đáng nói, số trẻ vị thành niên nữ có hành vi tự làm đau bản thân được ghi nhận khá nhiều. Đây là dấu hiệu mà cha mẹ cần đặc biệt lưu ý, bởi đằng sau hành vi tự hại này có thể là những khó khăn tâm lý mà trẻ chưa biết cách chia sẻ hoặc giải quyết.

Mạng xã hội: "con dao hai lưỡi" với sức khỏe tâm thần trẻ

Bên cạnh áp lực học tập và những vấn đề trong gia đình, nhà trường, PGS.TS Ngô Anh Vinh cho rằng việc trẻ sử dụng điện thoại và mạng xã hội quá nhiều cũng là vấn đề đáng suy nghĩ.

Nếu sử dụng mạng xã hội không đúng mục đích, dành quá nhiều thời gian cho các thiết bị điện tử hoặc tiếp xúc với những nội dung không phù hợp, trẻ có thể bị ảnh hưởng về nhận thức và cảm xúc.

Việc quá phụ thuộc vào thế giới trực tuyến cũng có thể khiến trẻ giảm khả năng tương tác với các vấn đề thực tế bên ngoài. Đáng chú ý, trẻ có thể bị cuốn vào những nội dung không lành mạnh hoặc kết nối với những mối quan hệ, vấn đề tiêu cực trên mạng, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần.

Trẻ vị thành niên đang trong giai đoạn hệ thống não bộ và hệ thần kinh chưa phát triển hoàn thiện như người trưởng thành. Vì vậy, các yếu tố stress kéo dài, cùng tình trạng lo âu, trầm cảm không được giải quyết, có thể tác động đáng kể đến sự phát triển của trẻ.

Các ảnh hưởng có thể bao gồm suy giảm nhận thức, suy giảm khả năng học tập, giảm khả năng giao tiếp và tương tác xã hội. Về lâu dài, những vấn đề này có thể ảnh hưởng đáng kể đến tương lai của trẻ. Do đó, việc phát hiện và can thiệp sớm có ý nghĩa quan trọng trong quá trình điều trị.