Giá RAM và SSD đã tăng mạnh trong thời gian qua, nhưng những người đang chờ thị trường sớm trở lại bình thường có thể phải chuẩn bị cho một kịch bản dài hơn nhiều. Ông Trần Lập Bạch, Chủ tịch ADATA, nhận định tình trạng thiếu hụt bộ nhớ toàn cầu có thể tiếp diễn trong 10 năm tới, ngay cả khi các nhà sản xuất lớn đang xây dựng thêm nhà máy.
Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh cổ phiếu TSMC giảm sau báo cáo tài chính, làm dấy lên những lo ngại mới về việc đầu tư cho AI đang trở nên quá nóng. Tuy nhiên, lãnh đạo ADATA cho rằng hiện vẫn còn quá sớm để bàn đến nguy cơ bong bóng, "câu chuyện này có thể chờ đến sau năm 2030, hoặc tận giai đoạn 2040–2050", ông nói.
Đây là một nhận định đặc biệt lạc quan đối với AI, nhưng đồng thời cũng là lời cảnh báo không mấy dễ chịu với thị trường điện tử tiêu dùng. Nếu nhu cầu bộ nhớ tiếp tục tăng nhanh hơn năng lực sản xuất, giá RAM, SSD và nhiều thiết bị sử dụng chúng sẽ khó trở lại mặt bằng từng được xem là bình thường trước cuộc đua AI.
Thị trường có thể đang đánh giá thấp nhu cầu bộ nhớ
Theo ông Trần Lập Bạch, nhu cầu tính toán phục vụ AI hiện tăng theo quy mô chưa từng xuất hiện trong các chu kỳ công nghệ trước. Việc xây dựng các trung tâm dữ liệu không chỉ cần GPU mà còn kéo theo lượng lớn DRAM, bộ nhớ băng thông cao, NAND, ổ lưu trữ và hạ tầng điện.
Ông Trần Lập Bạch, Chủ tịch ADATA
Một số tập đoàn công nghệ gần đây bắt đầu cho thuê phần năng lực tính toán chưa sử dụng hết, làm xuất hiện ý kiến rằng nguồn cung máy chủ AI đang vượt nhu cầu. Tuy nhiên, Chủ tịch ADATA cho rằng đây chỉ là hiện tượng tạm thời. Khi AI tiếp tục đi sâu vào các mô hình doanh nghiệp, chính phủ và người tiêu dùng, lượng năng lực dư thừa hiện tại có thể nhanh chóng được hấp thụ.
Ông dự báo trong 10 năm tới, hai nguồn lực khan hiếm nhất của ngành công nghệ có thể là điện và bộ nhớ . Cách nhìn này cho thấy điểm nghẽn của AI trong tương lai không chỉ nằm ở số lượng chip xử lý, mà còn ở khả năng cung cấp đủ năng lượng và dữ liệu cho những hệ thống đó hoạt động.
Xây thêm nhà máy chưa chắc giúp giá RAM nhanh chóng hạ nhiệt
Samsung, SK Hynix và Micron đều đang chuẩn bị mở rộng năng lực sản xuất DRAM và NAND. Dù vậy, phần lớn dự án nhà máy và mở rộng dây chuyền được lên kế hoạch trong giai đoạn từ năm 2028 đến 2035, đồng nghĩa nguồn cung mới cần nhiều năm nữa mới thực sự xuất hiện trên thị trường.
Theo Chủ tịch ADATA, các hãng bộ nhớ cũng khó quay lại cách mở rộng công suất ồ ạt như trong quá khứ. DRAM và NAND vốn là những thị trường mang tính chu kỳ cao: nguồn cung tăng quá nhanh có thể khiến giá lao dốc, hàng tồn kho phình to và lợi nhuận của nhà sản xuất nhanh chóng biến mất.
Vì vậy, Samsung, SK Hynix và Micron có lý do để triển khai các dự án theo hướng thận trọng hơn, đặc biệt khi nhiều phần công suất tương lai đã được ràng buộc thông qua những hợp đồng cung ứng dài hạn với các tập đoàn AI. Ngay cả khi các nhà máy hoàn thành đúng tiến độ, lượng chip bổ sung cũng chưa chắc lập tức chảy xuống thị trường PC và thiết bị tiêu dùng.
Cuộc khủng hoảng không chỉ nằm ở RAM máy tính
Tình trạng thiếu hụt hiện nay bắt nguồn từ việc các hãng ưu tiên những loại bộ nhớ có biên lợi nhuận cao dành cho máy chủ AI. Điều này không có nghĩa một thanh RAM cho máy tính cá nhân được sử dụng trực tiếp trong trung tâm dữ liệu, nhưng các sản phẩm vẫn cạnh tranh về vốn đầu tư, năng lực sản xuất, thiết bị và nguồn cung nguyên liệu trong cùng ngành bán dẫn.
Khi công suất được dồn cho HBM và bộ nhớ máy chủ, lượng DRAM phổ thông dành cho laptop, smartphone và máy tính để bàn trở nên hạn chế hơn. Với NAND, nhu cầu SSD dung lượng lớn cho trung tâm dữ liệu cũng gây sức ép lên nguồn cung phục vụ người dùng cá nhân.
Sự căng thẳng này đã xuất hiện rõ trên thị trường. Các hãng bộ nhớ và doanh nghiệp sản xuất mô-đun tại Đài Loan phải huy động thêm vốn để mua chip dự trữ trong bối cảnh giá DRAM và NAND tăng mạnh, còn nguồn cung mới đáng kể chưa được kỳ vọng xuất hiện trước năm 2027.
Trước đó, chính Chủ tịch ADATA từng dự báo giá DRAM có thể tăng thêm 30%, còn NAND tăng 40% trong quý III/2026. Một số dự báo khác thậm chí đưa ra mức tăng cao hơn, cho thấy thị trường vẫn chưa thống nhất về mức độ nghiêm trọng của sự thiếu hụt.
Thiếu RAM thêm 10 năm không đồng nghĩa giá sẽ tăng liên tục trong 10 năm
Dự báo của ADATA cần được hiểu thận trọng. Tình trạng nguồn cung không đáp ứng đầy đủ nhu cầu có thể kéo dài, nhưng điều đó không có nghĩa giá RAM và SSD sẽ tăng theo một đường thẳng trong suốt cả thập kỷ.
Thị trường bộ nhớ vẫn có thể trải qua những giai đoạn hạ nhiệt khi nhu cầu chậm lại, dự án trung tâm dữ liệu bị trì hoãn hoặc các dây chuyền mới đi vào hoạt động. Hiệu quả sử dụng bộ nhớ của mô hình AI cũng có thể được cải thiện, qua đó làm thay đổi lượng chip cần thiết cho mỗi khối lượng công việc.
Ngoài ra, ADATA là doanh nghiệp kinh doanh các sản phẩm bộ nhớ và lưu trữ, vì vậy nhận định của lãnh đạo công ty cũng phản ánh góc nhìn từ một bên đang hưởng lợi trong chu kỳ giá tăng. Mốc 10 năm nên được xem là một kịch bản dài hạn, không phải thời điểm chắc chắn thị trường mới có thể phục hồi.
Dẫu vậy, dự báo này phù hợp với những cảnh báo ngắn hạn từ nhiều doanh nghiệp khác. SK Hynix từng cho rằng nguồn cung có thể tiếp tục căng thẳng đến năm 2027, trong khi lãnh đạo Phison nhận định sự mất cân bằng giữa cung và cầu DRAM, NAND có thể kéo dài đến ít nhất năm 2030.
Điểm đáng chú ý vì thế không nhất thiết nằm ở việc tình trạng thiếu RAM có kéo dài đúng 10 năm hay không, mà ở chỗ ngành công nghệ ngày càng không còn xem đây là một biến động ngắn hạn. Nếu nhu cầu AI tiếp tục tăng như dự báo, thời kỳ RAM và SSD liên tục giảm giá qua từng năm có thể sẽ chưa sớm quay trở lại.
Thêm SOHA trên Google
