Thỏa thuận chấm dứt các hành động thù địch giữa Mỹ và Iran được công bố vào ngày 14-6. Toàn văn văn bản chưa được công bố công khai và lễ ký kết chính thức được ấn định diễn ra tại Geneva - Thụy Sĩ vào ngày 19-6, theo đài CNN.
Sự kiện công bố diễn ra đúng vào ngày sinh nhật lần thứ 80 của Tổng thống Mỹ Donald Trump, chỉ vài giờ trước khi ông chủ trì một giải đấu võ thuật UFC tại Nhà Trắng để chào mừng lễ kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ sắp tới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng Chủ tịch UFC Dana White tại sự kiện UFC Freedom 250 tổ chức ở Nhà Trắng ngày 14-6-2026. Ảnh: AP.
Theo một quan chức Mỹ, phía Tehran muốn hoãn giờ công bố thỏa thuận đến sau nửa đêm theo giờ Iran để không bị trùng vào ngày sinh nhật của ông Donald Trump.
Không chỉ vậy, những bất đồng sâu sắc về bước đi tiếp theo đã xuất hiện qua các phát ngôn bất nhất từ cả hai phía.
Về eo biển Hormuz
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nước này sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran và mở lại tuyến đường thủy này "vĩnh viễn không thu phí" sau khi ký kết. Một quan chức Mỹ xác nhận quân đội đã nhận chỉ thị dỡ bỏ phong tỏa vào ngày 19-6.
Trong khi đó, phía Iran tuyên bố thỏa thuận bao gồm việc dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa của Mỹ. Mạng tin tức mạng Cộng hòa Hồi giáo Iran cho biết thêm dự thảo thỏa thuận quy định việc mở lại eo biển trong vòng 30 ngày dưới các sắp xếp của Iran.
Về tài sản bị đóng băng của Iran
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết cuộc đàm phán kéo dài 60 ngày sau lễ ký kết sẽ phụ thuộc vào việc Mỹ giải phóng hàng tỉ USD trong các quỹ bị đóng băng của Tehran.
Ngược lại, một quan chức Mỹ bác bỏ thông tin này và nhấn mạnh đây là thỏa thuận trả tiền dựa trên hiệu suất, tức sẽ không có khoản tiền đóng băng nào được giải phóng nếu Iran không thực hiện các cam kết.
Về xung đột tại Lebanon
Cả Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi đều thông báo hai bên đã tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon.
Tuy nhiên, ông Donald Trump không nhắc đến quốc gia này trong phát biểu ngày 14-6. Trước đó, lực lượng Israel đã tiến hành các cuộc không kích vào Beirut trong ngày 14-6 và chưa đưa ra bình luận nào về thỏa thuận Mỹ - Iran.
Trên bình diện quốc tế, các quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải gồm Pakistan và Qatar đã lên tiếng hoan nghênh thỏa thuận.
Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan Ishaq Dar xác nhận địa điểm ký kết tại Geneva trên mạng xã hội X, đồng thời đánh giá đây là bước đột phá quan trọng giúp mang lại sự tự tin cùng tính ổn định rất cần thiết cho thị trường toàn cầu và nền kinh tế thế giới, đặc biệt là đối với các nước đang phát triển dễ bị tổn thương trước tình trạng bất ổn khu vực.
Thông tin về thỏa thuận đã khiến giá dầu thô Brent và dầu thô Mỹ sụt giảm vào ngày 14-6. Ngược lại, các thị trường chứng khoán tại châu Á tăng điểm vào ngày 15-6.
