Iran đang đẩy mạnh nỗ lực khôi phục mạng lưới căn cứ tên lửa ngầm sau nhiều tuần bị Mỹ và Israel tập kích, qua đó cho thấy khả năng duy trì sức mạnh răn đe tên lửa bất chấp các chiến dịch không kích quy mô lớn.
Trong nhiều tuần, các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã phá hủy đường sá và vùi lấp lối vào các đường hầm, làm gián đoạn khả năng tiếp cận cơ sở phóng tên lửa ngầm của Iran.
Tuy nhiên, những hình ảnh vệ tinh được CNN phân tích cho thấy Iran đã sử dụng các phương tiện xây dựng đơn giản như máy ủi và xe tải để khắc phục thiệt hại. Theo các chuyên gia, điều này cho thấy năng lực tên lửa của Tehran không thể bị vô hiệu hóa hoàn toàn chỉ bằng việc đánh sập các cửa hầm.
Mặc dù Iran và Mỹ đã đạt được thỏa thuận sơ bộ về việc mở lại eo biển Hormuz, hai bên vẫn cần nhiều tháng đàm phán để hoàn thiện các chi tiết liên quan. Trong trường hợp xung đột tiếp tục leo thang, Iran có thể duy trì các đợt phóng tên lửa trong thời gian dài.
Trong suốt cuộc giao tranh, Iran đã nỗ lực đào các lối vào đường hầm trong điều kiện nguy hiểm khi thiết bị thi công thường xuyên trở thành mục tiêu tấn công của Mỹ và Israel. Dù vậy, những nỗ lực này vẫn giúp Tehran duy trì hoạt động phóng tên lửa, dù với cường độ thấp hơn đáng kể. Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hơn bảy tuần trước, tiến độ khôi phục các cơ sở ngầm đã được đẩy nhanh đáng kể.
Bốn trong năm lối vào cơ sở ngầm tại một căn cứ tên lửa ở Dezful, Iran, đã được mở lại vào ngày 12/5. Ảnh: Airbus
Theo CNN, Iran đã mở lại 50 trong tổng số 69 lối vào đường hầm tại 18 cơ sở tên lửa ngầm từng bị Mỹ và Israel tập kích.
Ngoài ra, Tehran cũng đã sửa chữa nhiều hạng mục khác trong các căn cứ, bao gồm những tuyến đường từng bị đánh phá nhằm ngăn chặn hoạt động của các bệ phóng tên lửa. Hình ảnh vệ tinh cho thấy phần lớn các hố bom đã được lấp đầy, trong khi một số tuyến đường thậm chí đã được trải nhựa trở lại.
Mục tiêu của cuộc chiến
Tổng thống Donald Trump nhiều lần nhấn mạnh rằng, việc phá hủy kho tên lửa của Iran là một trong những mục tiêu trọng tâm của chiến dịch quân sự. Trong một bài đăng trên Truth Social hồi tháng 3, ông tuyên bố "làm suy yếu hoàn toàn năng lực tên lửa, các bệ phóng và mọi yếu tố liên quan của Iran".
Mạng lưới căn cứ tên lửa ngầm của Iran được xây dựng trong hơn hai thập kỷ, mang lại khả năng bảo vệ đáng kể cho kho tên lửa và các bệ phóng. Nhiều cơ sở nằm sâu dưới hàng trăm mét đá, khiến các lựa chọn tấn công của Mỹ và Israel bị hạn chế đáng kể.
Do đó, trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột, quân đội Mỹ và Israel tập trung tấn công các cửa hầm, kết hợp với việc truy tìm và phá hủy các bệ phóng cơ động nhằm làm suy giảm hỏa lực tên lửa của Iran.
Những cuộc tấn công đó đã gây thiệt hại nặng nề cho các căn cứ, vùi lấp hầu hết lối vào đường hầm dưới những đống đổ nát và phá hủy các con đường dẫn đến những địa điểm này.
Những hình ảnh vệ tinh được CNN công bố trong thời gian đó cho thấy các cơ sở như căn cứ tên lửa Bắc Isfahan bị tàn phá nặng nề, với nhiều đường hầm bị bịt kín và các bệ phóng bên ngoài bị phá hủy.
Mỹ và Israel cũng triển khai chiến dịch quy mô lớn nhằm làm tê liệt chuỗi cung ứng tên lửa của Iran, từ các cơ sở sản xuất linh kiện điện tử đến nhà máy chế tạo nhiên liệu đẩy và thân tên lửa.
Sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn ngày 8/4, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nhận định Iran sẽ khai quật những bệ phóng và tên lửa còn sót lại nhưng không có khả năng thay thế chúng do nền công nghiệp quốc phòng bị tổn hại.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng Iran vẫn sở hữu khoảng 1.000 tên lửa được lưu trữ trong các hầm ngầm kiên cố. Theo đánh giá, kho dự trữ này nằm sâu dưới lòng đất và khó bị ảnh hưởng đáng kể bởi các cuộc tấn công từ trên không.
Iran nỗ lực khôi phục 'thành phố tên lửa ngầm'
Để khôi phục các căn cứ, Iran đã huy động nhiều thiết bị xây dựng và san lấp mặt bằng. Hình ảnh vệ tinh cho thấy máy xúc đang dọn dẹp đống đổ nát, trong khi xe tải liên tục vận chuyển vật liệu để lấp các hố bom.
Tại một căn cứ gần Isfahan, nơi Mỹ và Israel từng thực hiện nhiều đợt không kích nhằm phong tỏa bốn lối vào đường hầm, các hình ảnh vệ tinh cho thấy ít nhất 18 hố bom đã được tạo ra để chặn các tuyến tiếp cận.
Đến đầu tháng 5, các bức ảnh mới cho thấy hoạt động khắc phục đã được triển khai mạnh mẽ. Hai lối vào đường hầm đã được mở lại, trong khi các tuyến đường từng bị phá hủy cũng được sửa chữa và trải nhựa.
Tại một căn cứ khác gần Khomyn vào giữa tháng 4, ít nhất 10 phương tiện cơ giới đã tham gia vào công tác khôi phục một lối vào bị phong tỏa.
Hình ảnh vệ tinh về một căn cứ tên lửa ngầm gần Khomyn, Iran, cho thấy ít nhất 10 phương tiện xây dựng đang làm việc vào ngày 15/4. Ảnh: Airbus
Trong bối cảnh Iran từng bước khôi phục các căn cứ và năng lực tên lửa, nhiều nhà phân tích cảnh báo, mối đe dọa từ kho vũ khí này có thể đang bị đánh giá thấp, đặc biệt khi nguồn tên lửa đánh chặn của Mỹ và các đồng minh ngày càng suy giảm.
Bên cạnh đó, các cuộc tấn công nhằm vào ngành công nghiệp quốc phòng Iran cũng có thể không đủ để ngăn Tehran tái thiết năng lực sản xuất tên lửa trong dài hạn. Hình ảnh vệ tinh cho thấy một số cơ sở từng bị tấn công hồi năm ngoái hiện đã được khôi phục hoạt động.
Các đánh giá tình báo Mỹ cũng cho thấy Iran đang tái thiết nhiều năng lực quân sự quan trọng, bao gồm khôi phục sản xuất máy bay không người lái, thay thế các bệ phóng bị phá hủy và phục hồi năng lực sản xuất tên lửa.
Một quan chức Mỹ nói với CNN rằng, tốc độ tái thiết của Iran đã vượt xa mọi mốc thời gian mà cộng đồng tình báo nước này từng dự báo.
