Là lực lượng đầu tiên chi tiền và giám sát quá trình phát triển của Su-30MKI, Không quân Ấn Độ (IAF) chuẩn bị tiến hành một đợt nâng cấp quy mô lớn đối với hầu hết các hệ thống trên khoang của dòng tiêm kích này.
Điểm khác biệt nằm ở chỗ: phiên bản Su-30MKI được giới thiệu vào nửa cuối thập niên 1990 vốn trang bị các công nghệ đổi mới của Nga – như radar mảng pha quét điện tử thụ động (PESA) NIIP N011M, hoặc các hệ thống phụ của bên thứ ba đến từ các công ty quốc phòng Pháp và Israel.
Tuy nhiên, phiên bản mới sau ba thập kỷ này – được gọi với cái tên "Super Sukhoi" – sẽ sở hữu các hệ thống mới do chính Ấn Độ tự phát triển, hoặc các phiên bản sản xuất nội địa của phần cứng Nga thế hệ mới.
Theo các quan chức quân sự và giới công nghiệp Ấn Độ, chương trình nâng cấp phi đội Su-30MKI này đang biến chiếc máy bay trở thành thứ mà họ gọi là "tiêm kích thế hệ 4.7".
Chương trình hiện đại hóa này sẽ do tập đoàn nhà nước Hindustan Aeronautics Ltd (HAL) dẫn đầu, với kế hoạch ban đầu là nâng cấp lô đầu tiên gồm 84 chiếc.
Sau đó, các đợt tiếp theo với số lượng lên tới 200 chiếc sẽ lần lượt được đưa vào quy trình tái sản xuất và nâng cấp.
Toàn bộ số máy bay này theo dự kiến sẽ hoàn thành quá trình nâng cấp vào đầu những năm 2030.
Lô 84 chiếc nâng cấp đầu tiên dự kiến sẽ được bàn giao trong khoảng thời gian từ năm 2028 đến năm 2030.
Sau các cuộc thử nghiệm nghiệm thu, những phiên bản đầu tiên này sẽ chính thức được tuyên bố đạt khả năng vận hành toàn diện vào năm 2030.
Các cập nhật lớn của chương trình
Những tính năng cốt lõi của chương trình nâng cấp bao gồm:
Radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) Virupaksha mới do nội địa tự phát triển. Đây là hệ thống radar do Tổ chức Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng Ấn Độ (DRDO) chế tạo này sẽ sở hữu số lượng module thu - phát (TRM) chưa từng có trong một mảng pha, lên tới 2.400 module. Tất cả các module này đều được vận hành bằng công nghệ dựa trên nền tảng Gallium Nitride (GaN).
Radar này được quảng bá là có khả năng phát hiện các máy bay tàng hình – hoặc ít nhất là những dòng máy bay mà Không quân Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF) đang triển khai hiện nay – ở khoảng cách khoảng 210 km. Đối với các mục tiêu thông thường không có tính năng bộc lộ radar thấp, tầm tầm bắn tổng thể của nó sẽ gấp đôi khoảng cách trên.
Hệ thống radar mới sẽ mang lại hiệu suất tìm kiếm ưu việt hơn và – trong một bước phát triển bất ngờ – nó chỉ nặng khoảng 295 kg, nhẹ hơn cả hệ thống radar N011M của Nga mà nó sẽ thay thế.
Các dòng radar AESA được sử dụng trong chương trình nâng cấp của những máy bay khác, ví dụ như RBE2 AA trên tiêm kích Dassault Rafale, thường nặng hơn các mẫu PESA tiền nhiệm.
Trong trường hợp của Rafale, trọng lượng tăng thêm là do thiết kế của các module TRM, yêu cầu hệ thống làm mát bổ sung và việc tận dụng các khớp nối cơ khí của hệ thống radar cũ cho mảng pha mới.
Bên cạnh radar, máy bay sẽ nhận được một bộ thiết bị điện tử hàng không mới được mô tả là vận hành bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Bộ thiết bị này sẽ thay thế hầu hết các hệ thống thế hệ cũ và trong nhiều trường hợp là cả các hệ thống công nghệ kỹ thuật số đời đầu.
Thông tin chi tiết về hệ thống avionics này nhìn chung chưa được tiết lộ, nhưng giới chuyên gia cho rằng chúng phản ánh nhiều cải tiến tương tự như những gì Nga đã thực hiện trên các máy bay Su-30SM của Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga để đưa chúng lên tiêu chuẩn Su-30SM2.
Theo tuyên bố, 78% hệ thống trên khoang của Super Sukhoi sẽ được sản xuất tại Ấn Độ.
Hai điểm nhấn lớn khác của đợt nâng cấp là việc tái cấu trúc nhằm kéo dài tuổi thọ khung thân thêm 30 năm và trang bị một động cơ mới. Loại động cơ này cũng đang được thảo luận, nhưng nhiều khả năng sẽ là dòng AL-41F-1S (tương tự như loại 117S đang được sử dụng trên tiêm kích Su-35).
Cầu nối hướng tới tiêm kích tàng hình Su-57 Felon
Giống như các chương trình hợp tác khác của Ấn Độ với Nga, dự án Super Sukhoi được kỳ vọng là một bước đi chiến lược nhằm tận dụng đợt nâng cấp quy mô lớn này làm cầu nối cho việc mua sắm dòng máy bay thế hệ tiếp theo – trong trường hợp này chính là Su-57.
Các hợp đồng chuyển giao công nghệ liên quan đến phiên bản Su-30MKI mới cải tiến dự kiến sẽ là một phần trong gói thỏa thuận tổng thể, cho phép Ấn Độ sản xuất Su-57 theo giấy phép nhượng quyền ngay tại nội địa.
Vào tháng 2/2025, các nguồn tin xác nhận rằng phương án sản xuất Su-57 theo giấy phép tại Ấn Độ đang được đưa vào xem xét.
Đến tháng 1/2026, Bộ Quốc phòng Ấn Độ xác nhận các cuộc thảo luận này đã bước vào giai đoạn kỹ thuật chuyên sâu.
Trước đó, vào tháng 6/2025, Bộ Quốc phòng Nga được cho là đã đưa ra một đề nghị chưa từng có tiền lệ: cung cấp cho phía Ấn Độ toàn quyền tiếp cận mã nguồn của Su-57 như một phần của bất kỳ thỏa thuận sản xuất nhượng quyền nào.
Như một động thái khuyến khích thêm, phía Nga cũng đang cân nhắc cho phép Ấn Độ lắp đặt chính hệ thống radar Virupaksha của mình lên các chiếc Su-57 được lắp ráp nội địa, thay thế cho hệ thống radar AESA N036 Belka của Nga.
