Ảnh minh họa: VGP
Lĩnh vực này là thành phố thông minh. Báo cáo của Fortune Business Insights chỉ ra rằng, quy mô thị trường thành phố thông minh toàn cầu được định giá ở mức 952,13 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến sẽ tăng từ 1.187,27 tỷ USD (vào năm 2026) lên 6.315,12 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 23,20% trong giai đoạn dự báo.
Đồng hành với thành phố thông minh là nhà máy thông minh. Với mục tiêu năng cao năng lực sản xuất, Việt Nam cũng đang tăng tốc phát triển nhà máy thông minh. Đây cũng là lĩnh vực đang được nhiều quốc gia tăng cường đẩy mạnh.
Theo báo cáo của Grand View Research, thị trường nhà máy thông minh toàn cầu (bao gồm cả phần mềm, phần cứng và giải pháp tích hợp) hiện được định giá từ 350 tỷ - hơn 500 tỷ USD, và dự kiến sẽ vượt mốc 1.000 tỷ USD vào đầu thập kỷ tới. Quy mô khổng lồ này cũng phản ánh mức độ ứng dụng sâu rộng của trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và robot trong sản xuất.
Phối cảnh tháp tài chính 108 tầng của dự án thành phố thông minh Bắc Hà Nội. Dự án được khởi công ngày 19/8/2025, với tổng vốn đầu tư 4,2 tỷ USD. Ảnh: ĐVTK
Trước những tiềm năng to lớn của thành phố thông minh và nhà máy thông minh, Việt Nam cần phải đổi mới gì để phát triển hai lĩnh vực này?
Đây cũng là chủ đề trong phiên thảo luận “Thúc đẩy chuyển đổi kép - Số hóa đô thị và thông minh hóa nhà máy” tại diễn đàn “ Đổi mới sáng tạo trong phát triển thành phố thông minh, nhà máy thông minh tại Việt Nam”. Chương trình diễn ra vào ngày 12/5 vừa qua tại trụ sở Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) ở Hà Nội. Phiên thảo luận có sự tham gia của nhiều chuyên gia nổi tiếng trong và ngoài nước.
Điện rất quan trọng, nhưng chưa đủ với thành phố thông minh, nhà máy thông minh
Toàn cảnh phiên thảo luận tại Diễn đàn.
Điều hành phiên thảo luận, ông Vũ Thanh Thắng, Chủ tịch CTCP AIZ đặt vấn đề, phát triển thành phố thông minh, nhà máy thông minh tại Việt Nam đòi hỏi nhu cầu về nguồn điện rất lớn.
Về vấn đề này, ông Ricky Tsui - Giám đốc kiêm Trưởng bộ phận Đầu tư và Phát triển Kinh doanh khu vực Châu Á - Thái Bình Dương - Tập đoàn Arup, chia sẻ: “Không phải chỉ là thiếu nguồn cung điện thôi đâu, mà còn cả những nguồn điện xanh nữa. Đặc biệt, trong bối cảnh xung đột địa chính trị hiện nay, với giá dầu gia tăng, Việt Nam có thể cân nhắc hướng tới những nguồn năng lượng tái tạo nhiều hơn để đa dạng hóa nguồn cấp điện. Bởi vì tôi muốn nhấn mạnh là không có điện thì rất khó để vận hành trong nhà máy. Đó là khó khăn, thách thức trong trước mắt và tương lai gần với các nhà máy thông minh”.
Ngoài ra, về lĩnh vực thành phố thông minh, với các dự án đã được triển khai ở Hong Kong (Trung Quốc), ông Ricky Tsui nhận thấy rằng phải có sự phối hợp tuyệt vời, đồng bộ giữa tất cả các bên, bởi vì thiếu dữ liệu cũng không thể thực hiện được. Không phải chỉ ở Việt Nam mà tất cả các thành phố khác trên thế giới thì khó khăn nhất vẫn là làm thế nào để tạo ra được cơ chế trao đổi thông tin nhuần nhuyễn giữa các cơ quan liên quan trong phát triển và vận hành thành phố thông minh.
VN có tiềm năng phát triển mô hình hơn 6.000 tỷ USD, tập đoàn xây tòa tháp cao nhất Bắc Kinh hiến kế gì?
KINH DOANH 15/05/2026 20:29
Ông Ricky Tsui, đại diện Tập đoàn Arup đề xuất gợi ý cho Việt Nam phát triển thành phố thông minh.
“Chẳng hạn, ở Hong Kong, chúng tôi rất khó để kết nối giữa dữ liệu của mạng lưới metro với mạng lưới xe buýt. Đó là hai mạng lưới giao thông công cộng hoạt động tách biệt và không khớp nối được”, đại diện Tập đoàn Arup nêu ví dụ.
Ở góc độ học thuật, theo PGS. TS Nguyễn Thanh Hải, Trưởng Khoa Điện - Điện tử, Trường Đại học Giao thông Vận tải, về các tiêu chí thành phố thông minh ở Việt Nam cũng đã có đề ra. Tuy nhiên, cơ sở để xây dựng các tiêu chí của thành phố thông minh cần căn cứ vào các tiêu chuẩn ở trên thế giới đã được công nhận. Thành phố thông minh không chỉ nằm ở công nghệ. Trong các tiêu chuẩn quốc tế thì cũng chia thành 2 phần chính, bao gồm phát triển bền vững và các công nghệ.
“Vậy nên, trên cơ sở các thành tựu của thế giới để áp dụng như thế nào ở Việt Nam. Nhưng vấn đề là ở Việt Nam lại có những đặc trưng riêng về điều kiện KT-XH, thói quen. Do đó, rõ ràng chúng ta phải chủ động xây dựng các tiêu chí cho phù hợp, vì có liên quan đến rất nhiều lĩnh vực như quản lý, giao thông, y tế, xây dựng... Từ bộ tiêu chí thống nhất, trên cơ sở đó, chúng ta sẽ đánh giá và xếp hạng các thành phố”, PGS phân tích.
PGS. TS Nguyễn Thanh Hải đánh giá rằng Việt Nam đang đi đúng hướng và cần phải tiến hành trong thời gian tới, trên cơ sở kế thừa những tiêu chí của nước ngoài và xây dựng bộ tiêu chí phù hợp nhất cho nước ta.
Ông Nguyễn Trung Kiên, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc MK Vision, chia sẻ tại Diễn đàn.
Với vai trò là đơn vị giải quyết nhiều bài toán thực chiến, tại Diễn đàn, ông Nguyễn Trung Kiên, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc MK Vision - Tập đoàn MK Group chia sẻ: “Thực ra thành phố thông minh ở Việt Nam đã được nhắc đến có lẽ gần 15 năm rồi. Nhưng thời điểm hiện tại, tôi thấy rằng tiến trình đang được nhắc đến mạnh mẽ nhất, bởi vì cả hệ thống chính trị vào cuộc. Trong 1 năm vừa rồi, các văn bản pháp luật liên quan đến thành phố thông minh có khi bằng 10 năm trước cộng lại. Tuy nhiên, vẫn có một khoảng cách từ văn bản đến thực tế, liên quan đến tiêu chí, chỉ tiêu đánh giá...”.
Bên cạnh đó, theo ông, xu hướng số hóa, thông minh hóa trong các nhà máy trên thế giới cũng đang được đẩy mạnh.
“Với những doanh nghiệp công nghệ như chúng tôi, muốn trở thành nhà cung cấp cho các doanh nghiệp FDI lớn ở Việt Nam thì bắt buộc phải số hóa và thông minh hóa”, Tổng Giám đốc MK Vision nhấn mạnh.
Rõ ràng Việt Nam đã có rất nhiều thay đổi mạnh mẽ trong tiến trình phát triển và xây dựng các thành phố thông minh, nhà máy thông minh, ở góc độ các startup, ông Trương Công Tuấn, Giám đốc Trung tâm Sáng tạo Khởi nghiệp, Đại học Bách Khoa Hà Nội, cho rằng hai lĩnh vực này đã được quan tâm từ lâu. Cụ thể, cách đây khoảng 6 năm, trường đã xây dựng được kiểu nhà máy thông minh trải dài trên nhiều lĩnh vực, chuyên ngành để cho các bạn sinh viên học tập, thực hành, qua đó được các công ty trong lĩnh vực chuyển đổi số, sản xuất thông minh đón nhận.
Tuy nhiên, ông Trương Công Tuấn thừa nhận: “Với các startup, việc xây dựng các giải pháp tổng thể cho các thành phố thông minh hay nhà máy thông minh là rất khó. Nhưng xây các giải pháp nhỏ hơn để tích hợp trong các thành phố thông minh, nhà máy thông minh thì có”.
Trong thời gian tới, để nhanh chóng xây và tìm ra những giải pháp có thể tích hợp được trong các thành phố thông minh và nhà máy thông minh, đáp ứng được nhu cầu của thị trường, Giám đốc Trung tâm Sáng tạo Khởi nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, cần có sự liên kết, đồng hành, đặt hàng từ phía các doanh nghiệp nhiều hơn.
Tiếp quan điểm về các startup, ông Ricky Tsui đánh giá, câu chuyện của các startup trong việc đưa ra các giải pháp phát triển thành phố thông minh, nhà máy thông minh là làm thế nào để chúng ta cải thiện hay giới thiệu ý tưởng của mình hấp dẫn hơn tới các nhà đầu tư. Điều các nhà đầu tư quan tâm nhất chính là kế hoạch kinh doanh. Làm như thế nào để đạt được mục tiêu? Theo ông, các startup ở Việt Nam cần quan tâm đến việc bồi dưỡng khả năng hoạch định kinh doanh của mình để đạt được mục tiêu, qua đó có thể bắt kịp tốt hơn với các tiêu chuẩn và yêu cầu của nhà đầu tư.
“Tuy nhiên, tôi cũng phải bày tỏ sự ngưỡng mộ vì Việt Nam có một thế hệ trẻ rất năng động, đoàn kết và kết nối. So với nhiều quốc gia ở khu vực châu Á, Việt Nam có thế hệ trẻ rất hùng hậu. Vậy nên, chúng ta có thể tận dụng năng lượng này với các tinh chỉnh, điều chỉnh giúp họ hoàn thiện”, đại diện của Tập đoàn Arup nhấn mạnh.
Phát triển thành phố thông minh, nhà máy thông minh ở VN có nhiều thách thức
PGS. TS Nguyễn Thanh Hải chia sẻ về vấn đề nhân lực đối với các thành phố thông minh, nhà máy thông minh ở Việt Nam.
Phát triển thành phố thông minh, nhà máy thông minh ở Việt Nam không chỉ nằm ở câu chuyện về điện, chính sách, công nghệ... mà yếu tố cót lõi là ở con người. Đó là nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo PGS. TS Nguyễn Thanh Hải, nhân lực đối với các thành phố thông minh, nhà máy thông minh là rất quan trọng. Với thành phố thông minh, theo PGS, đây không phải là một chuyên ngành hẹp, mà tổ hợp rất nhiều ngành, lĩnh vực khác nhau từ quản lý, công nghệ thông tin, AI... Do đó, việc đào tạo một kỹ sư chuyên về thành phố thông minh là không khả thi.
Theo PGS, các trường ĐH ở Việt Nam hiện nay chuyển sang xu hướng từ đào tạo chuyên sâu sang các kiến thức cốt lõi theo diện rộng, để sinh viên tốt nghiệp ra trường có khả năng tích hợp nhiều hệ thống khác nhau. Ngoài ra, các khóa đào tạo ngắn hạn, chuyên đề xây dựng thành phố thông minh, là quan trọng hơn đào tạo kỹ sư chuyên về lĩnh vực này. Hơn nữa, việc liên kết giữa đào tạo với yêu cầu thực tế của doanh nghiệp công nghệ cũng rất quan trọng để người được đào tạo khi tốt nghiệp có thể đáp ứng ngay được.
Các diễn giả đều thống nhất về tiềm năng phát triển thành phố thông minh, nhà máy thông minh ở Việt Nam.
Ông Vũ Thanh Thắng, Chủ tịch CTCP AIZ kết luận, từ những phân tích của các diễn giả, có thể thấy rằng hành trình để xây dựng các thành phố thông minh, nhà máy thông minh là bức tranh rất hấp dẫn, song cũng đầy thách thức, khi đòi hỏi kết hợp của rất nhiều nguồn lực từ Chính phủ, doanh nghiệp cho tới các viện, trường...
“Để đi nhanh và đi xa thì chúng ta không thể đi một mình được. Do đó, sự quản trị nguồn lực , nguồn vốn quốc tế như Tập đoàn Arup, năng lượng công nghệ lõi của doanh nghiệp Việt Nam như MK Vision, nền tảng nghiên cứu học thuật như ĐH Giao thông Vận tải, các nguồn về khởi nghiệp của các sinh viên như Giám đốc Trung tâm Sáng tạo Khởi nghiệp của ĐH Bách Khoa Hà Nội, là những mảnh ghép để tạo ra những sự đột phá, thành công của việc chúng ta tiến tới kỷ nguyên của các thành phố thông minh, nhà máy thông minh trong tương lai gần”, Chủ tịch CTCP AIZ nhấn mạnh.
(Ảnh: MH/NIC)
