Bộ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Ấn Độ
Đó là khẳng định của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Ấn Độ diễn ra ngày 6/5 ở New Delhi, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước đến Ấn Độ của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Không chỉ là một diễn đàn đối ngoại công nghệ thông thường, sự kiện lần này tạo chú ý bởi cách tiếp cận khác biệt: đi vào các công nghệ chiến lược, kết nối toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và hướng nhiều hơn tới các giá trị có thể tạo ra hiệu quả thực tế dài hạn.
Phát biểu tại Diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao các cơ quan của hai nước đã phối hợp tổ chức Diễn đàn với chủ đề “rất trúng và đúng” trong bối cảnh đột phá nhanh chóng trong khoa học công nghệ đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, mô hình tăng trưởng và cấu trúc kinh tế toàn cầu.
Ông cũng nhấn mạnh: “Tri thức, dữ liệu, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao cần trở thành những chất liệu mới của hợp tác chiến lược Việt Nam - Ấn Độ”.
Tư tưởng chỉ đạo này của Tổng bí thư, Chủ tịch nước đã được hiện thực hóa sắc nét trong suốt Diễn đàn, tạo ra một sự kiện được cộng đồng chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ đánh giá cao từ nội dung đến khâu tổ chức.
Một diễn đàn “hay” được thiết kế như một hệ sinh thái công nghệ thu nhỏ
Nhiều đại biểu tham dự Diễn đàn cho biết, một ấn tượng rõ nét mà họ cảm nhận được ở sự kiện này là cách xây dựng chương trình, kết nối được khá đầy đủ các thành phần trong hệ sinh thái công nghệ giữa hai nước.
Các nội dung Diễn đàn được chia thành nhiều lớp kết nối rõ ràng: từ chính sách và hoạch định chiến lược, nghiên cứu - phát triển, đào tạo nhân lực, hợp tác doanh nghiệp cho tới khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Điều này khiến Diễn đàn vận hành như một “hệ sinh thái công nghệ thu nhỏ”, nơi cơ quan quản lý, các đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề, và startup được kết nối theo một trục thống nhất và khoa học, để có không gian chia sẻ một cách hiệu quả. Đây là dấu ấn rất đáng chú ý về định hướng tổ chức của Bộ Khoa học - Công nghệ, và đặc biệt là Cục Công nghiệp CNTT, đơn vị được giao trực tiếp thực hiện Diễn đàn.
Ở lớp chính sách là thảo luận về các vấn đề công nghệ cốt lõi của thời đại: AI, bán dẫn và công nghệ chiến lược. Từ đó tạo nền tảng cho các trao đổi thỏa thuận hợp tác ở lớp nghiên cứu - phát triển, đào tạo nhân lực... Và cuối cùng, lớp doanh nghiệp tập trung vào chia sẻ những kinh nghiệm “thực chiến” với fintech, IT outsourcing, automotive software, deeptech...
Với cách thiết kế như vậy, Diễn đàn cho thấy một tư duy kết nối toàn chuỗi hình thành năng lực công nghệ. Ở góc độ rộng hơn, diễn đàn cũng phản ánh một thay đổi đáng chú ý trong cách Việt Nam và Ấn Độ nhìn nhận hợp tác chiến lược: từ các kết nối đơn lẻ sang xây dựng năng lực công nghệ dài hạn và đồng kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Từ tầm nhìn chiến lược đến chiều sâu chuyên môn
Toàn cảnh Diễn đàn
Bên cạnh thiết kế chương trình được đánh giá cao, nội dung chuyên môn chính là yếu tố tạo chiều sâu cho Diễn đàn.
Phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Diễn đàn đã gợi mở nhiều định hướng hợp tác có tính chiến lược dài hạn như xây dựng “đối tác số Việt Nam - Ấn Độ”, thúc đẩy “đồng nghiên cứu, đồng phát triển, đồng sản xuất”, hình thành “hành lang nhân lực công nghệ cao”, tăng cường kết nối giữa các trung tâm đổi mới sáng tạo, đại học và doanh nghiệp công nghệ hai nước.
Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ các mô hình hợp tác truyền thống sang hợp tác dựa trên tri thức, công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo.
Nhiều khái niệm được nêu ra trong bài phát biểu của Tổng bí thư, Chủ tịch nước tại Diễn đàn mang màu sắc rất mới trong quan hệ hợp tác song phương, đơn cử tư duy “đồng nghiên cứu, đồng phát triển” để đi đến việc tạo ra các sản phẩm công nghệ chung, tận dụng được thế mạnh của cả hai bên, thay vì chỉ chuyển giao hay tiếp nhận công nghệ một chiều.
Tiếp thu định hướng chiến lược đó, các chủ đề chuyên môn của diễn đàn không đi theo hướng trình diễn công nghệ đơn thuần, mà gắn khá chặt với những cấu phần đang quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số: phát triển nhân lực AI, nghiên cứu bán dẫn, deeptech, mô hình đại học số, công nghệ lõi...
Các phiên thảo luận đều nhấn mạnh khả năng cùng nghiên cứu, cùng phát triển sản phẩm, cùng đào tạo nhân lực và cùng tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị công nghệ mới.
Chất lượng chuyên môn của Diễn đàn còn thể hiện ở thành phần tham gia.
Phía Ấn Độ có IIT Madras - một trong những trường kỹ thuật danh tiếng nhất nước này; Hiệp hội Công nghiệp Công nghệ và Dịch vụ số Ấn Độ (NASSCOM) - tổ chức có ảnh hưởng lớn trong hệ sinh thái công nghệ Ấn Độ; MeitY Startup Hub - đơn vị thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ; Infosys - tập đoàn CNTT hàng đầu thế giới của Ấn Độ...
Trong khi đó, phía Việt Nam có sự tham gia của các tổ chức, hiệp hội, đơn vị nghiên cứu uy tín: Đại học Quốc gia TP.HCM, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT), Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA). Diễn đàn cũng có sự tham gia của nhiều doanh nghiệp nổi bật về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo như VNPT, FPT, VCCorp…
Kinh nghiệm và các vấn đề mà lãnh đạo cấp cao của các tổ chức, doanh nghiệp này nêu ra tại Diễn đàn đều là những vấn đề rất sát với các bài toán phát triển hiện nay của Việt Nam: nhu cầu bổ sung sự thiếu hụt nhân lực AI và bán dẫn, nhu cầu xây dựng đại học số, phát triển nghiên cứu công nghệ lõi, và thương mại hóa nghiên cứu.
Hướng tới những giá trị thực chất và lợi ích dài hạn
Tại Diễn đàn, câu chuyện nhân lực nổi lên như một trọng tâm lớn. Nhiều phiên thảo luận tập trung vào hợp tác đào tạo AI, phát triển chương trình nghiên cứu và đào tạo nhân lực bán dẫn, cũng như mô hình đại học số ứng dụng AI trong quản trị. Các văn kiện hợp tác cũng được trao đổi giữa các đơn vị đào tạo – nghiên cứu hai nước.
Đặt bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mạnh chiến lược AI, bán dẫn, và đặt mục tiêu đào tạo 100.000 kỹ sư chất lượng cao trong lĩnh vực này trong vài năm tới, đây được xem là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn rất lớn, góp phần “giải cơn khát” tài nguyên nhân lực cho các doanh nghiệp công nghệ.
Không chỉ nhân lực, diễn đàn còn hướng khá rõ tới các mối quan tâm khác của doanh nghiệp. Phiên hợp tác doanh nghiệp tập trung vào các lĩnh vực có nhu cầu thị trường rất lớn như fintech, AI, SaaS, IT outsourcing và automotive software.
Kinh nghiệm thương mại hóa công nghệ, mở rộng thị trường và chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh thực tế cũng là vấn đề các doanh nghiệp có thể tìm được một số hướng đi tiềm năng ngay tại Diễn đàn.
Trong khi đó, nội dung về startup deeptech cho thấy diễn đàn không chỉ hướng tới các doanh nghiệp lớn, mà còn mở rộng sang hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Đây được xem là hướng hợp tác đáng kỳ vọng, bởi Ấn Độ sở hữu một trong những hệ sinh thái startup lớn nhất thế giới, trong khi Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm đổi mới sáng tạo mới và năng động tại Đông Nam Á.
Dấu ấn điều phối và tư duy hợp tác KHCN trong kỷ nguyên mới
Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu tham dự Diễn đàn
Nhìn tổng thể, Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Ấn Độ không phải là một sự kiện hợp tác công nghệ đơn lẻ, mà nó cho thấy khả năng hình thành một cấu trúc hợp tác mới giữa hai quốc gia, trong đó công nghệ chiến lược là một trọng tâm, hướng mạnh hơn tới các giá trị có thể tạo ra hiệu quả thực tế lâu dài cho đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ.
Trong bối cảnh AI, bán dẫn và công nghệ số đang định hình lại cạnh tranh toàn cầu, cách tiếp cận đó điều khiến thông điệp về hợp tác KHCN song phương “thực chất hơn, sâu rộng hơn và hiệu quả hơn” có sức nặng thực tế, thể hiện tư duy kiến tạo vượt ra khỏi giới hạn của một tuyên bố ngoại giao.
