FT dẫn các nguồn thạo tin cho biết, Tổng thống Trump đã đe dọa ngừng cung cấp vũ khí cho Ukraine nhằm gây áp lực lên các đồng minh châu Âu, buộc họ phải tham gia cái gọi là liên minh các quốc gia sẵn sàng mở lại eo biển Hormuz, vốn đang bị Iran phong tỏa.
Sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel, huyết mạch hàng hải toàn cầu này đã bị nhà nước Cộng hòa Hồi giáo phong tỏa. Điều đó khiến nguồn cung 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới bị cắt đứt.
Tháng trước, Tổng thống Mỹ đã yêu cầu NATO giúp mở lại eo biển này nhưng đã bị châu Âu từ chối. Một số nước thành viên NATO cho rằng động thái này là không khả thi còn số khác nói thẳng “đây không phải cuộc chiến của chúng tôi”.
Ba quan chức am hiểu các cuộc thảo luận cho biết ông Trump đã phản ứng bằng cách đe dọa ngừng cung cấp cho Purl – sáng kiến mua sắm vũ khí của NATO dành cho Ukraine, được tài trợ bởi các quốc gia châu Âu.
Kết quả là, theo thúc giục của Tổng thư ký NATO Mark Rutte, một nhóm quốc gia gồm các thành viên chủ chốt của liên minh như Pháp, Đức và Anh đã nhanh chóng đưa ra một tuyên bố chung vào ngày 19/3, trong đó nêu rõ: “Chúng tôi bày tỏ sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực phù hợp nhằm đảm bảo an toàn cho việc lưu thông qua eo biển Hormuz.”
Một trong các quan chức được báo cáo về các cuộc thảo luận cho biết: “Chính ông Rutte là người thúc đẩy tuyên bố chung vì ông Trump đã đe dọa rút khỏi Purl và nói chung là rút khỏi Ukraine. Tuyên bố sau đó được soạn thảo rất nhanh và các quốc gia khác tham gia sau đó vì không đủ thời gian để mời tất cả cùng ký ngay từ đầu.”
Hai quan chức cho biết ông Rutte đã tham gia nhiều cuộc điện đàm với ông Trump và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trong hai ngày trước khi tuyên bố được công bố.
Một quan chức khác nói rằng trong cuộc gọi với Pháp, Đức và Anh, ông Rutte đã mô tả ông Trump là “khá kích động” trước việc các nước châu Âu từ chối hỗ trợ bảo vệ eo biển Hormuz.
Các quan chức Anh khẳng định rằng Anh và Mỹ đã thảo luận “ở cấp độ quân đội với quân đội” về các phương án đảm bảo an ninh cho eo biển trước ngày 19/3, nhưng không phủ nhận việc Washington đã đe dọa rút hỗ trợ cho Ukraine nếu các nước NATO không tăng cường hành động.
Phó thư ký báo chí Nhà Trắng Anna Kelly cho biết: “Tổng thống Trump đã nhiều lần thể hiện sự thất vọng với NATO và các đồng minh khác, và như ông nhấn mạnh, ‘Mỹ sẽ ghi nhớ điều này’.”
Ông Trump nhiều lần bày tỏ thất vọng với các đồng minh châu Âu vì không làm nhiều hơn để hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến chống lại Iran, đồng thời coi xung đột tại Ukraine là vấn đề của châu Âu. “Chúng tôi ở đó để bảo vệ NATO, bảo vệ họ trước Nga. Nhưng họ không ở đó để bảo vệ chúng tôi. Thật vô lý,” ông nói trong cuộc họp nội các tuần trước.
Các chiến dịch quân sự Mỹ–Israel nhằm vào Iran đã làm gia tăng cạnh tranh toàn cầu đối với tên lửa đánh chặn Pac-3, được phóng từ hệ thống phòng không Patriot và được các quốc gia vùng Vịnh sử dụng để phòng thủ trước các cuộc tấn công của Iran. Đây cũng là thành phần quan trọng trong hệ thống phòng thủ của Ukraine trước tên lửa Nga.
Ông Rubio cho biết hôm thứ Sáu rằng nguồn cung quân sự của Mỹ cho Ukraine thông qua cơ chế Purl chưa bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến ở Trung Đông. “Cho đến nay chưa có gì bị chuyển hướng,” ông nói thêm.
Tuy nhiên, ông Rubio không loại trừ khả năng trong tương lai Mỹ có thể điều chuyển các vũ khí vốn dành cho Ukraine để bổ sung kho dự trữ của mình đã bị tiêu hao trong cuộc chiến chống lại Iran.
