Cú sốc nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ
Trong nội dung mới phát đi, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, gián đoạn tại eo biển Hormuz đang đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào biến động mạnh, với quy mô được đánh giá vượt các cú sốc dầu mỏ thập niên 1970.
Theo Cục này, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 22/3 cảnh báo gián đoạn tại eo biển Hormuz đang tạo ra "nút thắt năng lượng lớn nhất từ trước tới nay", khi tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí toàn cầu gần như tê liệt kể từ cuối tháng 2.
IEA cho biết, khoảng 11 triệu thùng dầu/ngày và 140 tỷ m³ khí đốt bị gián đoạn, đẩy giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng và kéo theo mặt bằng giá năng lượng tăng mạnh.
"Cuộc khủng hoảng không chỉ dừng ở giá nhiên liệu mà đã lan sang lạm phát, chi phí nhập khẩu và tăng trưởng kinh tế. Quy mô và mức độ ảnh hưởng được đánh giá vượt các cú sốc dầu mỏ thập niên 1970 – giai đoạn từng làm đảo lộn kinh tế toàn cầu, cũng như khủng hoảng năng lượng trong xung đột Nga – Ukraine", Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước trích dẫn báo cáo của IEA.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng chưa phục hồi hoàn toàn và lạm phát còn ở mức cao, cú sốc lần này được xem là một trong những biến động năng lượng nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, với tác động lan rộng tới sản xuất, thương mại và đời sống.
Thực tế cho thấy, gián đoạn nguồn cung đã buộc nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á phải giảm công suất, trong khi tại châu Âu, giá khí đốt tăng hơn 60%, đẩy chi phí sản xuất và sinh hoạt lên cao. Tại Pháp, giá xăng phổ biến khoảng 1,87 euro/lít và dầu diesel khoảng 2,03 euro/lít, tạo áp lực lớn đối với người dân và doanh nghiệp.
Trước diễn biến phức tạp, nhiều quốc gia tiếp tục triển khai các biện pháp điều hành nhằm giảm áp lực giá và bảo đảm an ninh năng lượng.
Tại châu Á, khu vực chịu tác động trực tiếp khi phần lớn nguồn cung dầu và LNG qua Hormuz được vận chuyển tới đây, nhiều quốc gia tập trung vào tiết giảm tiêu thụ và bảo đảm nguồn cung. Sri Lanka áp dụng hạn mức nhiên liệu; Philippines triển khai tuần làm việc 4 ngày trong khu vực công; Thái Lan xem xét áp trần giá và hạn chế phương tiện. Hàn Quốc và Nhật Bản đồng thời tăng cường kiểm soát giá và đẩy mạnh dự trữ.
Nguồn cung xăng dầu tại Việt Nam cơ bản được bảo đảm
Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, tại Việt Nam, với đặc thù là nước nhập khẩu ròng xăng dầu, các tác động từ biến động giá thế giới đã nhanh chóng lan tới nền kinh tế.
Tuy nhiên, công tác điều hành được triển khai sớm, chủ động và đồng bộ, qua đó nguồn cung trong nước cơ bản được bảo đảm, không để xảy ra gián đoạn hay thiếu hụt trên diện rộng.
"Công tác điều hành giá được thực hiện linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường thế giới, kết hợp hiệu quả giữa Quỹ Bình ổn và các công cụ thuế, phí nhằm hạn chế biến động mạnh, góp phần kiểm soát lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.
Cùng với đó, các giải pháp tăng cường dự trữ, bảo đảm lưu thông hệ thống phân phối tiếp tục được triển khai đồng bộ, nâng cao khả năng ứng phó trước các biến động bất lợi từ thị trường quốc tế", Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết.
Nguồn cung trong nước cơ bản được bảo đảm, không để xảy ra gián đoạn hay thiếu hụt trên diện rộng
Về giá, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhận định, thực tế so sánh khu vực cho thấy, mặt bằng giá xăng dầu tại Việt Nam hiện ở mức thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia lân cận, qua đó phản ánh hiệu quả điều hành và các công cụ bình ổn.
Cụ thể, tại Thái Lan (ngày 22/3/2026), giá xăng Gasohol 95 khoảng 26.400 đồng/lít và dầu diesel khoảng 24.900 đồng/lít sau khi đã được trợ giá mạnh từ Quỹ Oil Fund, trong khi giá thị trường trước trợ giá lên tới khoảng 34.200 – 41.200 đồng/lít. Tại Campuchia, giá bán lẻ xăng và dầu diesel lần lượt khoảng 35.600 đồng/lít và 44.200 đồng/lít, dù đã có hỗ trợ từ Chính phủ.
Tại Trung Quốc, giá xăng RON95 khoảng 34.600 đồng/lít và dầu diesel khoảng 31.600 đồng/lít theo cơ chế kiểm soát giá. Trong khi đó, tại Lào, giá xăng RON95 và dầu diesel lần lượt ở mức khoảng 47.600 đồng/lít và 41.100 đồng/lít.
"So với các nước trong khu vực, giá xăng dầu tại Việt Nam hiện ở mức thấp hơn đáng kể, trong khi vẫn bảo đảm nguồn cung và không áp dụng các biện pháp hành chính mạnh như hạn mức mua hay áp trần cứng trên diện rộng.
Điều này cho thấy hiệu quả của việc điều hành linh hoạt, kết hợp giữa công cụ thị trường và các biện pháp bình ổn", Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết.
Diễn biến hiện nay cho thấy các nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu dễ bị tổn thương trước các cú sốc địa chính trị. Trong ngắn hạn, ưu tiên bảo đảm nguồn cung, điều hành linh hoạt giá và kiểm soát thị trường. Về dài hạn, cần tăng dự trữ chiến lược, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, đồng thời tăng cường hợp tác khu vực để ứng phó với các gián đoạn tại những "điểm nghẽn" như eo biển Hormuz.
