Suốt hàng thế kỷ các nhà khảo cổ khắp thế giới đã bận rộn khai quật những nền văn minh đã mất từ các manh mối nhỏ nhất, với trung tâm là những thành phố từng một thời trù phú.
Đó có thể là một kiến trúc lạ vô tình lộ ra trong thành phố, giữa cánh đồng, trong rừng... Đó có thể là những ghi chép quý giá từ cổ văn hay thông qua các hiện vật trôi dạt trên thị trường đồ cổ. Nhưng không phải cuộc tìm kiếm nào cũng có hồi kết.
Tờ Live Science đã điểm lại 6 thành phố cổ bí ẩn nhất, khiến giới khảo cổ "lật tung thế giới" vẫn không tìm thấy.
1. Irisagrig
Không lâu sau vụ Mỹ tấn công Iraq năm 2003, hàng ngàn tấm bia từ một thành phố bí ẩn mang tên "Irisagrig" bắt đầu xuất hiện trên thị trường đồ cổ. Thông qua chúng, các học giả xác định Irisagrig là một thành phố hưng thịnh từng tọa lạc ở Iraq 4.000 năm trước.
Các bản khắc cổ, một số trong đó đến từ Irisagrig, đang được trưng bày tại một buổi lễ đánh dấu sự trở lại của chúng cho Iraq - Ảnh: WIN MCNAMEE
Các tấm bia còn tiết lộ rằng những nhà cai trị cổ đại của Irisagrig sống trong những cung điện nuôi rất nhiều chó, sư tử... và rằng thành phố bao gồm một ngôi đền dành riêng cho Enki, vị thần của sự tinh nghịch và trí tuệ.
Đã hơn 20 năm trôi qua, các cuộc tìm kiếm Irisagrig vẫn chưa đem lại bất kỳ kết quả nào.
2. Itjtawy
Pharaoh Amenemhat I của Ai Cập (trị vì khoảng năm 1981-1952 trước Công nguyên) đã ra lệnh xây dựng một kinh đô mới mang tên Itjtawy, tức "Người thống trị hai vùng đất".
Triều đại của Amenemhat I kết thúc đột ngột khi ông bị ám sát nhưng Itjtawy vẫn là kinh đô của Ai Cập cho đến khoảng năm 1640 trước Công nguyên.
Các nhà khảo cổ tin rằng thành đô này phải nằm đâu đó gần làng Lisht, miền Trung Ai Cập, nơi có kim tự tháp thuộc về Pharaoh Amenemhat I.
Di tích kim tự tháp của Amenemhat I tại Lisht - Ảnh: DEAGOSTINI
3. Akkad
Thành phố Akkad (còn gọi là Agade) là kinh đô của Đế chế Akkad, hưng thịnh từ năm 2350-2150 trước Công nguyên, từng thống trị vùng đất trải dài từ vịnh Ba Tư đến Anatolia.
Người ta cho rằng nó được xây dựng ở đâu đó tại Iraq, có thể đã bị phá hủy hoặc bỏ hoang khi đế chế Akkad sụp đổ vào khoảng năm 2150 trước Công nguyên.
Bức tượng bán thân của Sargon xứ Akkad, một vị vua đầu tiên của Đế chế Akkad - Ảnh: UNIVERSAL IMAGES GROUP
4. Al-Yahudu
Khoảng 200 tấm bia từ một thành phố mang tên Al-Yahudu, tức "thành phố của Judah" đã được giới khảo cổ tìm thấy từ lâu.
Người ta tin rằng đó là một địa điểm thuộc Đế chế Babylon, là nơi người Do Thái từng sinh sống sau năm 587 trước Công nguyên.
Vị trí của Al-Yahudu chưa được các nhà khảo cổ học xác định, nhưng rất có thể nó cũng nằm đâu đó trên địa phận Iraq ngày nay, nơi hội tụ các nền văn minh cổ đại.
Bức tranh này có niên đại từ năm 1830, mô tả những người Do Thái bị lưu đày trong đế chế Babylon - Ảnh: ALAMY
5. Waššukanni
Waššukanni là kinh đô của đế chế Mitanni. Đế chế này tồn tại khoảng năm 1550-1300 trước Công nguyên, thống trị các phần đất nay là phía Đông Bắc Syria, Nam Anatolia và Bắc Iraq.
Một số học giả cho rằng thành đô cổ đại này có thể tọa lạc ở đâu đó phía Bắc Syria ngày nay.
Một con dấu hình trụ từ đế chế Mitanni - Ảnh: BẢO TÀNG NGHỆ THUẬT METROPOLITAN
6. Thinis
Thinis (còn được gọi là Tjenu) là một thành phố cổ ở miền Nam Ai Cập, hưng thịnh vào giai đoạn đầu của nền văn minh cổ đại.
Theo nhà văn cổ đại Manetho, đây là nơi một số vị vua đầu tiên của Ai Cập đặt kinh đô từ khoảng 5.000 năm trước, khi Ai Cập đang trong quá trình thống nhất.
Tấm phù điêu Narmer có niên đại 5.000 năm - Ảnh: UNIVERSAL IMAGES GROUP
Thủ đô của Ai Cập được chuyển đến Memphis một thời gian ngắn sau khi thống nhất và Thinis trở thành thủ phủ của một tỉnh trong thời kỳ Cổ Vương quốc (khoảng năm 2649-2150 trước Công nguyên).
Các nhà khảo cổ tin rằng thành phố cổ này ẩn mình đâu đó gần TP Abydos miền Nam Ai Cập.