Những năm chưa lập gia đình, Tết đối với tôi rất đơn giản: 28 Tết về nhà, phụ mẹ gói bánh, 30 quây quần ăn cơm tất niên, mùng Một chúc Tết họ hàng, mùng Hai ngủ nướng một chút rồi lại ăn uống, cười nói. Không cần xin ai, không cần báo cáo ai, vì đó là nhà mình.
Nhưng sau khi cưới, mọi thứ thay đổi hoàn toàn. Năm đầu tiên làm dâu, tôi chủ động nói với chồng từ rất sớm: “Hay năm nay mình ăn giao thừa bên nội, mùng Hai về ngoại một ngày nhé?”. Anh trả lời khá nhẹ nhàng: “Để anh hỏi bố mẹ đã.”
Chỉ một câu đó thôi, tôi hơi khựng lại. Nhưng lúc ấy tôi vẫn tự an ủi: “Thôi, chắc nhà nào cũng vậy.” Thế nhưng vài ngày sau, khi cả nhà đang ăn cơm, mẹ chồng bất ngờ nói: “Năm nay con dâu muốn về ngoại mùng Hai à? Tết nhất phải ở nhà tiếp khách chứ, họ hàng nội nhiều lắm.”
Cả bàn ăn im lặng. Tôi biết rõ câu nói ấy không phải hỏi, mà là nhắc khéo. Chồng tôi lúc đó cũng không nói gì thêm. Tôi cười gượng: “Dạ, nếu bận thì để con sắp xếp lại ạ.” Thế là năm đó, tôi không về ngoại. Mẹ tôi chỉ nhắn: “Không sao đâu con, khi nào rảnh về cũng được.” Nhưng tôi biết, bà đã chuẩn bị sẵn mấy món tôi thích, rồi cuối cùng vẫn phải cất vào tủ lạnh.
Tôi nghĩ đó chỉ là năm đầu làm dâu nên mọi thứ còn chưa quen. Nhưng rồi năm thứ hai, thứ ba… chuyện vẫn lặp lại y như vậy. Lúc nào cũng là: “Để xem tình hình.” "Nhà nội còn khách.” “Về ngoại hôm khác cũng được.”
Có năm, tôi chỉ ghé ngoại được đúng hai tiếng buổi chiều mùng Ba, vừa ngồi xuống chưa kịp uống hết ly nước đã phải đứng lên về vì “nhà nội có họ hàng ở xa về chúc Tết”. Điều khiến tôi buồn nhất không phải là việc phải ở nhà chồng nhiều hơn, mà là cảm giác mỗi lần muốn về nhà bố mẹ ruột, tôi đều ở thế… xin phép.
(Ảnh minh hoạ)
Đỉnh điểm là Tết năm ngoái. Cuối tháng Chạp, tôi nói trước với chồng: "Năm nay em muốn về ngoại một ngày trọn vẹn. Bố mẹ em năm ngoái ốm suốt, Tết chỉ mong con cái về đông đủ.”
Anh thở dài: “Anh hiểu, nhưng em cũng phải nói khéo với mẹ, chứ tự quyết thì khó.”
Tôi hỏi lại:“Em về nhà mình mà cũng phải nói khéo à?”
Anh không trả lời. Tối hôm đó, khi cả nhà đang xem tivi, tôi lấy hết can đảm nói: “Năm nay mùng Hai con xin phép về ngoại một ngày, mùng Ba con về sớm phụ mẹ tiếp khách.”
Mẹ chồng nhìn tôi vài giây rồi hỏi thẳng: “Về một ngày rồi nhà này ai lo? Con gái đi lấy chồng là phải theo nhà chồng, Tết nhất lại chạy về ngoại suốt thì người ta nhìn vào nói gì?”. Tôi nghe mà cổ họng nghẹn lại. Tôi không cãi, chỉ nói nhỏ: “Con vẫn lo việc nhà đầy đủ, chỉ xin một ngày thôi ạ.”
Không khí bữa tối hôm đó nặng nề đến mức ai cũng ăn cho xong rồi đứng dậy. Chồng tôi sau đó nói riêng: “Em làm vậy mẹ không vui đâu. Tết mà để người lớn khó chịu thì không đáng.”
Tôi hỏi anh một câu mà trước giờ chưa từng dám hỏi: “Vậy bố mẹ em buồn thì đáng à?”. Anh im lặng.
Đêm đó tôi gần như không ngủ. Tôi nhận ra suốt mấy năm qua, mình luôn cố gắng làm một nàng dâu “dễ chịu”, luôn nhường, luôn sợ người khác không hài lòng. Nhưng càng nhường, việc về ngoại càng trở thành điều xa xỉ, như thể đó là một đặc quyền cần được xét duyệt.
Sáng hôm sau, tôi gọi điện cho mẹ. Bà vẫn nói quen thuộc: “Nếu bận thì thôi con, khi nào rảnh về cũng được.”
Lần đầu tiên, tôi không trả lời “để con xem”. Tôi nói: “Năm nay con sẽ về, mẹ đừng chuẩn bị ít đồ như mọi năm nữa.”
Tôi biết quyết định đó có thể khiến nhà chồng không vui. Nhưng tôi cũng hiểu, nếu năm nào tôi cũng lùi lại, thì việc về nhà bố mẹ sẽ mãi mãi là chuyện “để sau”.
Tết năm nay, tôi nói thẳng với chồng: “Em vẫn làm tròn trách nhiệm ở nhà mình. Nhưng em cũng là con của bố mẹ em. Việc em về ngoại không phải là bỏ bê nhà chồng, mà là điều bình thường.”
Anh không phản đối, nhưng cũng không nói đồng ý ngay. Có thể anh vẫn đang kẹt giữa suy nghĩ cũ và mới, giữa nề nếp gia đình và cảm giác của vợ. Tôi hiểu điều đó, nên tôi không gây ồn ào nữa. Tôi chỉ nói rõ một lần.
Có thể năm nay mọi thứ vẫn chưa hoàn toàn thoải mái. Có thể vẫn có những ánh nhìn không hài lòng. Nhưng ít nhất, tôi không còn cảm giác mình đang “xin” để được về nhà mình nữa.
Vì suy cho cùng, một người con gái đi lấy chồng không phải là cắt đứt với gia đình ruột thịt. Và chuyện về nhà bố mẹ ăn Tết, đáng lẽ chưa bao giờ nên trở thành một cuộc họp gia đình căng thẳng đến vậy.
(Tâm sự của độc giả)