UAV tự sát mới của Nga
Những hình ảnh từ chiến trường Ukraine đã xác nhận việc Lực lượng Vũ trang Nga bắt đầu triển khai một loại máy bay không người lái (UAV) tự sát phản lực mới. Loại khí tài này được ghi nhận đã tấn công và phá hủy một bệ phóng pháo phản lực thuộc hệ thống HIMARS do Mỹ viện trợ.
Đoạn phim do đơn vị vận hành drone trinh sát hỗ trợ công bố đã ghi lại khoảnh khắc mục tiêu bị phát hiện và tọa độ được chuyển tới chiếc UAV tự sát phản lực. Trong video, thiết bị này xuất hiện dưới dạng một khung thân hình mũi tên lao tới với tốc độ cực cao.
Mặc dù Nga đã bắt đầu sử dụng rộng rãi các loại UAV tự sát để tấn công lực lượng Ukraine từ tháng 9 năm 2022 – thời điểm những chiếc Shahed 136 đầu tiên được Iran cung cấp – nhưng các thế hệ cũ này sử dụng động cơ cánh quạt. Điều đó khiến tốc độ của chúng bị hạn chế, dễ bị bắn hạ hơn và tạo ra động năng thấp hơn khi va chạm.
Đáng chú ý, loại máy bay xuất hiện trong các thước phim mới nhất không phải là mẫu UAV tấn công phản lực dùng một lần đầu tiên mà Nga vận hành tại chiến trường này. Trước đó, mẫu Shahed 238 của Iran được cho là đã tham chiến lần đầu tại Ukraine vào tháng 1 năm 2024. Loại máy bay này ra mắt vào tháng 11 năm trước đó, với quá trình phát triển tại Iran được cho là chịu ảnh hưởng lớn từ nhu cầu cấp thiết của Nga.
Tuy nhiên, việc Shahed 238 không được sử dụng rộng rãi cho thấy nó không được lực lượng Nga ưa chuộng, có thể do hiệu quả chi phí thấp hơn so với dòng Shahed 136 rẻ tiền hơn nhiều. Ngược lại, mẫu UAV tự sát mới xuất hiện gần đây mang một diện mạo hoàn toàn khác biệt với thiết kế cánh xuôi, trang bị động cơ phản lực nhỏ và cơ chế dẫn đường tương thích với vận hành theo góc nhìn thứ nhất (FPV). Nó sở hữu khả năng phản ứng linh hoạt, cho phép truy đuổi các mục tiêu đang di chuyển. Những năng lực vượt trội này dự kiến sẽ đi kèm với mức giá rất đắt đỏ.
Máy bay mới có năng lực gì?
Có nhiều đồn đoán cho rằng thiết bị bay mới trong đoạn phim có thể là Geran-5. Mẫu này sử dụng cấu hình khí động học truyền thống hơn so với Shahed 136, kết hợp khả năng mang đầu đạn 90 kg với tầm hoạt động lên tới 1.000 km. Geran-5 có thân hình trụ với cánh thẳng gắn giữa và đuôi nằm ngang, tạo nên sự khác biệt so với dòng Shahed nhưng lại có nét tương đồng với mẫu drone Karrar của Iran.
Khả năng cao là loại khí tài này được hai quốc gia hợp tác phát triển. Tuy nhiên, các báo cáo tình báo từ Ukraine lại cho rằng, ngoại trừ động cơ, Geran-5 sử dụng các linh kiện tương tự Shahed 136. Điều này chỉ ra rằng Geran-5 có thể không phải là chiếc máy bay hiện đại vừa tấn công bệ phóng HIMARS, vốn được cho là sở hữu năng lực dẫn đường tiên tiến hơn nhiều.
Các dòng UAV tự sát phản lực mới được kỳ vọng sẽ lấp đầy khoảng trống trong kho vũ khí của Nga, nằm giữa phân khúc pháo phản lực dẫn đường giá rẻ/UAV Shahed 136 và các loại tên lửa hành trình hay tên lửa đạn đạo đắt tiền. Chúng nhiều khả năng sẽ được mua sắm với số lượng khiêm tốn hơn so với Shahed 136 và chỉ dành riêng cho các mục tiêu có giá trị cao.
Tốc độ quan sát được trong đoạn phim cho thấy loại UAV này có thể được triển khai cực nhanh ngay sau khi phát hiện mục tiêu, làm giảm đáng kể khả năng phản ứng của các đơn vị Ukraine. Yếu tố này đặc biệt quan trọng khi nhắm vào các hệ thống cơ động như bệ phóng HIMARS hoặc S-300, những khí tài có thể nhanh chóng di chuyển để gây khó khăn cho việc ngắm bắn.
Trong bối cảnh hệ thống phòng không của các thành viên NATO vốn đã chật vật để đánh chặn số lượng hạn chế các loại UAV tự sát tốc độ chậm khi chúng bay qua không phận Ukraine, loại máy bay mới này có thể đặt ra những thách thức lớn hơn đáng kể cho hệ thống phòng thủ của khối phương Tây.