Những ngày qua, cộng đồng quốc tế chứng kiến bước ngoặt mới khi hàng loạt quốc gia, trong đó có những cường quốc như Anh, Pháp, Canada, Úc và Bồ Đào Nha, chính thức công nhận Nhà nước Palestine.
Đây không chỉ là động thái mang tính biểu tượng mà còn là một phép thử cho uy tín của luật pháp quốc tế và tính công bằng của trật tự toàn cầu.
Thế giới không thể chỉ dừng lại ở những lời thương xót trước hình ảnh tang thương ở Gaza hay các cuộc đột kích ở Bờ Tây. Palestine biết ơn những sự chia sẻ đó từ khắp nơi trên thế giới nhưng cũng mong chờ những bước đi căn cơ hơn để có thể ngăn chặn những hành động mang tính diệt chủng, đó là một giải pháp chính trị - pháp lý rõ ràng.
Việc công nhận Nhà nước Palestine khẳng định rằng vấn đề này không còn bị gói gọn trong những cuộc đàm phán bế tắc mà là một cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và quyền tự quyết của người dân Palestine được bảo vệ bởi luật pháp quốc tế.
Thêm một quốc gia công nhận Palestine là một bước thu hẹp thêm không gian cho những ngụy biện coi chiếm đóng chỉ là "tranh chấp có thể thương lượng". Đồng thời, nó cũng trao cho Palestine sức mạnh lớn hơn trong các diễn đàn quốc tế, từ Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đến Tòa án Hình sự quốc tế.
Ngoại giao Palestine, dù đối mặt với muôn vàn khó khăn, đã kiên trì vận động và giành được thêm sự ủng hộ rộng rãi. Mỗi lá phiếu công nhận không chỉ củng cố vị thế của Palestine mà còn gia tăng sức ép chính trị và pháp lý với Israel, đồng thời đặt các cường quốc trước lựa chọn rõ ràng giữa lợi ích và những nguyên tắc phổ quát của luật pháp quốc tế.
Tuy nhiên, việc công nhận Palestine không dừng ở cử chỉ chính trị mà còn mang theo nghĩa vụ pháp lý ràng buộc. Động thái này khẳng định sự không thừa nhận sự chiếm đóng, không hỗ trợ dưới bất kỳ hình thức nào cho việc duy trì nó. Đây là chuẩn mực quốc tế từng góp phần làm nên thắng lợi của phong trào chống Apartheid ở Nam Phi. Lịch sử cho thấy, khi cộng đồng quốc tế đồng thuận cô lập những chế độ áp bức thì ngay cả hệ thống đàn áp tưởng chừng vững chắc nhất cũng buộc phải sụp đổ.
Palestine hôm nay không nằm ngoài quy luật đó. Nếu thế giới tiếp tục né tránh, không chỉ nhân dân Palestine bị bỏ rơi mà chính uy tín của luật pháp quốc tế và những tiêu chuẩn về đạo đức cũng bị thách thức. Việc áp dụng tiêu chuẩn kép – bảo vệ luật pháp ở nơi này nhưng phớt lờ vi phạm ở nơi khác – đang bào mòn niềm tin vào trật tự toàn cầu.
Công nhận Palestine lúc này không chỉ là biểu tượng của tình đoàn kết mà là bước đi cụ thể để khẳng định giá trị công lý quốc tế, gửi đi thông điệp về việc sự chiếm đóng không thể kéo dài vô tận. Đó cũng là động thái rõ ràng cho thấy sự kiên cường của người Palestine không vô nghĩa và rằng con đường đi tới tự do, dù còn nhiều gian nan, đang ngày càng đến gần hơn.
Trong bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã nhắc đến lời của nhà thơ Palestine Mahmoud Darwish, để sự công nhận của Pháp đối với Nhà nước Palestine không chỉ mang ý nghĩa chính trị mà còn chan chứa chiều sâu nhân văn và thi ca.
Ông nói, người Palestine không phải là dân tộc thừa thãi, mà là dân tộc "không bao giờ nói lời tạm biệt", như Darwish đã viết - một dân tộc cắm rễ trong lịch sử, trong phẩm giá, không gì có thể khuất phục.
Trong những lời thơ ấy, ta thấy hiện lên tinh thần tồn tại và bền bỉ, như tấm áo dệt từ sợi chỉ nhẫn nại không bao giờ đứt. Darwish từng viết: "Chúng ta là chính mình, và không cần hỏi ta là ai, bởi ta vẫn ở đây, đang vá lại tấm áo của vĩnh hằng". Đó là lời nhắn gửi về sự tiếp nối, về việc không chấp nhận biến mất, và là lời thề trung thành với bản sắc cho dù bão tố có dồn dập đến đâu.
Trong trái tim con người luôn còn lại những điều ngôn từ không thể diễn tả, những điều quá lớn lao để gói gọn trong chữ viết, những điều không thể từ bỏ vì đã trở thành một phần linh hồn. Đó là phẩm giá, là mảnh đất, là giấc mơ vẫn nguyên vẹn cho dù bị thử thách bởi muôn vàn đắng cay.
Và khi đọc câu nói ấy trong ánh sáng của nỗi đau Palestine, ta nhận ra đó là một hành động kháng cự, một thách thức thầm lặng, khẳng định không bao giờ đánh mất quê hương, tình yêu hay hy vọng. Như di ngôn bất diệt của Darwish: hãy nói "không" với sự biến mất, và hãy nắm chặt lấy sự sống như thể đó là bài thơ cuối cùng.
