“Chúng tôi vẫn nghĩ mỗi lần đặt hàng chỉ 20 – 30 ngàn, chẳng đáng bao nhiêu. Nhưng cộng dồn lại, số tiền đó đủ để cả nhà đi ăn ngoài một bữa ra trò, đóng tiền điện nước hoặc đóng một tháng học tiếng Anh cho con”, anh Minh chia sẻ.
Những khoản chi “tí hon” nhưng ngốn tiền khủng
Câu chuyện của gia đình Minh – Thảo không hề cá biệt. Nhiều gia đình trẻ, nhất là ở thành phố, thường xuyên gặp tình trạng “tiền không cánh mà bay” bởi những khoản chi tưởng chừng nhỏ bé, trong đó, phổ biến nhất là:
-
Phí duy trì app giải trí: Nào là Netflix, Spotify, thêm vài app học tiếng Anh hoặc app thể dục. Trung bình mỗi tháng, một gia đình có thể chi 500.000 – 800.000 đồng chỉ cho các dịch vụ trực tuyến.
-
Đồ ăn vặt giữa giờ: Một ly trà sữa 60.000 đồng, cộng thêm vài lần order đồ ngọt. Chỉ trong một tháng, số tiền này có thể vượt quá 1 triệu đồng.
-
Mua sắm tiện tay: Đi siêu thị, thêm gói snack, hộp kẹo, vài món đồ decor nhỏ. Những khoản “chẳng đáng bao nhiêu” này lại dễ dàng đốt 700.000 – 1.000.000 đồng mỗi tháng.
-
Lớp học đăng ký rồi bỏ dở: Yoga, gym, hoặc lớp ngoại ngữ cho con. Nhiều gia đình đóng phí theo quý nhưng không duy trì đều đặn, dẫn tới lãng phí cả triệu đồng.
-
Khăn giấy, nước đóng chai: Hai món cực phổ biến nhưng ít ai để ý. Nếu tính gộp chi phí mua khăn giấy, nước đóng chai tiện lợi ở cửa hàng tạp hóa, con số có thể lên tới vài trăm ngàn đồng mỗi tháng.
Những khoản chi này thoạt nhìn không đáng kể, nhưng cộng lại có thể chiếm tới 10 – 20% ngân sách gia đình mà không ai hay.
Giải pháp: Lập bảng chi tiêu để “soi” rò rỉ tài chính
Các chuyên gia tài chính khuyên rằng cách tốt nhất để tránh tình trạng “rò rỉ tiền bạc” là lập bảng chi tiêu gia đình. Đây là công cụ giúp bạn ghi chép, theo dõi, phân bổ và quản lý chi tiêu theo từng tháng. Các khoản thu nhập, chi tiêu, chi phí cố định và chi phí phát sinh đều sẽ được thể hiện chi tiết trong bảng. Vào cuối tháng, bạn có thể xem được toàn bộ mức chi tiêu của gia đình và có các điều chỉnh phù hợp để cân đối tài chính, tránh lãng phí.
Lập kế hoạch chi tiêu trong gia đình mang đến nhiều lợi ích thiết thực giúp bạn và người thân duy trì được mức tài chính ổn định hàng tháng. Cụ thể như sau:
-
Quản lý tài chính gia đình hiệu quả: Bạn theo dõi các khoản thu chi một cách đầy đủ từ bảng chi tiêu, từ đó kiểm soát tốt mức tiêu dùng và tránh lãng phí tiền vào các khoản nhỏ không cần thiết.
-
Xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn: Khi có dữ liệu chi tiêu hàng tháng, bạn có thể phân bổ ngân sách cho các khoản đầu tư, tiết kiệm hợp lý để phục vụ cho những mục tiêu lâu dài như mua nhà, mua xe, cho con du học,...
-
Hạn chế thâm hụt ngân sách: Lập bảng quản lý chi tiêu gia đình giúp bạn sớm phát hiện các khoản chi vượt mức. Qua đó bạn có thể kịp thời điều chỉnh để tránh thâm hụt ngân sách, giữ tài chính cân bằng.
-
Dễ dàng điều chỉnh chi tiêu khi cần thiết: Thông qua bảng chi tiêu gia đình hàng tháng, bạn có thể linh hoạt điều chỉnh ngân sách tùy theo từng thời điểm (ví dụ như thu nhập tăng, đãi tiệc sinh nhật,...), tránh các khoản phát sinh ngoài mong muốn.
-
Xây dựng thói quen tài chính tốt: Thường xuyên theo dõi và kiểm tra chi tiêu hàng tháng giúp bạn quản lý tài chính tốt hơn, hạn chế chi tiêu quá tay và có sự chủ động trong tiết kiệm, đầu tư.
Mỗi gia đình thường có các khoản chi tiêu khác nhau, tùy vào số lượng thành viên, thói quen sống, sở thích,... Trong đó có 7 khoản tiêu dùng cơ bản đa phần gia đình nào cũng có:
-
Chi phí sinh hoạt: Bao gồm tiền thuê nhà, điện, nước, internet, xăng xe, vệ sinh nhà cửa,.... Đây là khoản phí cố định, ít có sự thay đổi và có thể tính toán trước.
-
Chi phí ăn uống: Bao gồm tiền mua thực phẩm, nấu ăn tại nhà và ăn ngoài. Với gia đình có trẻ em thì chi phí ăn uống sẽ cao hơn.
-
Chi phí giáo dục: Bao gồm học phí trường lớp, tiền sách vở, khóa học kỹ năng và ngoại ngữ, các hoạt động học thêm. Khoản phí này sẽ chiếm tỷ lệ khá lớn nếu gia đình có con trong độ tuổi đi học.
-
Chi phí y tế và bảo hiểm: Bao gồm khám chữa bệnh, thuốc men, tiêm phòng, bảo hiểm y tế hoặc bảo hiểm nhân thọ. Đây là khoản cần thiết để dự phòng rủi ro và giảm áp lực tài chính khi có sự cố sức khỏe.
-
Chi phí dành cho con cái: Gồm các khoản ngoài giáo dục như quần áo, đồ chơi, sinh hoạt ngoại khóa. Khoản này linh hoạt tùy nhu cầu và giai đoạn phát triển của con.
-
Chi phí cho hoạt động giải trí và du lịch: Bao gồm chi phí đi chơi, xem phim, cà phê, du lịch ngắn hạn giúp nâng cao chất lượng cuộc sống gia đình.
-
Chi phí đầu tư và tiết kiệm: Gồm tiền gửi ngân hàng, quỹ khẩn cấp, đầu tư chứng khoán, bất động sản,... Khoản này sẽ được trích ra từ một phần nhỏ thu nhập giúp gia tăng tài sản lâu dài.
Hướng dẫn cách lập bảng chi tiêu gia đình hàng tháng
Lập bảng chi tiêu trong gia đình không khó chỉ với 6 bước đơn giản sau đây:
-
Bước 1: Xác định mức thu nhập hàng tháng
Bạn liệt kê các khoản thu nhập của gia đình hàng tháng như tiền lương, tiền thưởng, tiền lãi, tiền cho thuê nhà, tiền từ công việc kinh doanh,...
-
Bước 2: Liệt kê các khoản chi tiêu cố định hàng tháng
Sau khi tổng hợp được mức thu nhập, bạn hãy liệt kê các khoản phí cố định phải chi hàng tháng như tiền thuê nhà, tiền điện nước, tiền internet, tiền bảo hiểm,...
-
Bước 3: Liệt kê các khoản chi tiêu trong gia đình biến động hàng tháng
Tiếp đến là liệt kê những khoản chi không cố định như cà phê, du lịch, cưới hỏi, sinh nhật,... trong bảng chi tiêu.
-
Bước 4: Phân bổ ngân sách
Khi đã phân chia xong các khoản chi tiêu, bạn sẽ xác định số tiền phù hợp cho từng mục dựa trên mức tiêu dùng của những tháng trước đó.
-
Bước 5: Theo dõi và điều chỉnh theo ngày hoặc tuần
Bạn thường xuyên theo dõi các khoản chi tiêu và có thể điều chỉnh lại số tiền ở từng mục nếu có các chi phí phát sinh trong tháng.
-
Bước 6: Tổng kết và đánh giá cuối tháng
Cuối tháng bạn sẽ tổng kết lại toàn bộ số tiền, đánh giá mức chi tiêu có bị vượt quá số tiền dự tính ban đầu hay không. Qua đó bạn sẽ phân bổ lại ngân sách cho các tháng tiếp theo để tránh thâm hụt tài chính.
Chẳng hạn, với thu nhập 30 triệu đồng/tháng, gia đình có thể áp dụng quy tắc 50/30/20:
-
15 triệu cho chi phí thiết yếu (nhà cửa, điện nước, thực phẩm…)
-
9 triệu cho chi phí linh hoạt (giải trí, mua sắm, du lịch…)
-
6 triệu cho tiết kiệm và đầu tư.
“Quan trọng nhất là theo dõi và tổng kết cuối tháng. Khi nhìn thấy chi phí giao hàng hay phí app online chiếm một phần đáng kể, bạn sẽ biết nên giữ hay cắt để tài chính cân đối hơn”, chuyên gia tài chính cá nhân Nguyễn Thu Hằng gợi ý.
Đời sống cân bằng bắt đầu từ việc quản lý chi tiêu
Thực tế, việc quản lý chi tiêu không phải để siết chặt hay sống kham khổ, mà để giúp gia đình tận hưởng cuộc sống một cách chủ động, không rơi vào cảnh “đầu tháng rủng rỉnh, cuối tháng nợ nần”.
Anh Minh – chị Thảo sau lần giật mình với phí giao hàng đã thay đổi thói quen: gộp đơn hàng tuần thay vì đặt lặt vặt, hủy bớt 2 app giải trí không dùng nhiều, đồng thời dành khoản tiết kiệm cố định 5 triệu/tháng cho kế hoạch mua nhà trong 5 năm tới.
“Chúng tôi nhận ra hạnh phúc gia đình không nằm ở việc tiêu thật nhiều, mà ở cảm giác yên tâm vì tương lai đã được chuẩn bị”, chị Thảo chia sẻ.
Các chuyên gia khuyên rằng, ngoài bảng chi tiêu, mỗi gia đình cũng nên:
-
Dự trù chi phí bất thường như hiếu hỉ, sửa nhà, sinh nhật.
-
Theo dõi bằng công cụ như Excel, Google Sheets hoặc app tài chính để dễ kiểm soát.
-
Luôn dành ít nhất 20% thu nhập cho tiết kiệm và đầu tư để đảm bảo tương lai.
-
Xem xét các gói bảo hiểm như một giải pháp bảo vệ tài chính dài hạn cho cả gia đình.
Bài học của gia đình anh Minh - chị Thảo cho thấy: quản lý chi tiêu không chỉ là phép cộng trừ, mà là cách tạo thói quen tài chính lành mạnh, để mỗi khoản tiền đều mang lại giá trị xứng đáng cho hiện tại và tương lai.