Vũ khí Trung Quốc bắn hạ chiến đấu cơ Rafale
Vào đúng rạng sáng ngày 7/5, màn hình trong phòng điều hành của lực lượng Không quân Pakistan báo động đỏ, hiển thị vị trí của hàng chục máy bay Ấn Độ đang hoạt động bên kia biên giới.
Thiếu tướng Không quân Mshl. Zaheer Sidhu đã ngủ trên một tấm nệm ngay cạnh căn phòng đó trong nhiều ngày để chuẩn bị cho một cuộc tấn công của Ấn Độ.
Tướng Sidhu ngay lập tức ra lệnh cho các máy bay chiến đấu J-10C do Trung Quốc sản xuất của Pakistan cất cánh. Một quan chức cấp cao của Không quân Pakistan (PAF), người có mặt tại phòng điều hành, cho biết tướng Sidhu đã chỉ đạo binh sĩ nhắm vào Rafale, dòng chiến đấu cơ do Pháp sản xuất, được mệnh danh là viên ngọc quý của không quân Ấn Độ và chưa từng bị bắn hạ trong chiến đấu.
"Ông ấy muốn bắn hạ Rafale", vị quan chức này cho biết.
Các chuyên gia ước tính cuộc chiến kéo dài một giờ, diễn ra trong bóng tối, có sự tham gia của khoảng 110 máy bay, khiến đây trở thành trận không chiến lớn nhất thế giới trong nhiều thập kỷ.
Theo Reuters, trong cuộc giao tranh này, một chiếc J-10 đã bắn hạ ít nhất một chiếc Rafale Vụ việc này đã gây bất ngờ cho nhiều người trong giới quân sự và đặt ra câu hỏi về hiệu quả của vũ khí quân sự phương Tây trước các phương án thay thế chưa được kiểm chứng của Trung Quốc.
Cổ phiếu của Dassault (AM.PA), nhà sản xuất Rafale, đã giảm giá sau khi có thông tin máy bay chiến đấu này bị bắn hạ. Indonesia, quốc gia hiện đang có các đơn đặt hàng Rafale chưa thanh toán, cho biết họ hiện đang xem xét mua J-10 của Trung Quốc.
Tiêm kích J-10C do Trung Quốc sản xuất phục vụ trong lực lượng Không quân Pakistan. Ảnh: PAF
Tuy nhiên, các cuộc phỏng vấn của Reuters với hai quan chức Ấn Độ và ba người đồng cấp Pakistan cho thấy hiệu suất của Rafale không phải là vấn đề then chốt: Nguyên nhân chính dẫn đến vụ bắn hạ máy bay này là do Ấn Độ thiếu thông tin tình báo về tầm bắn của tên lửa PL-15 do Trung Quốc sản xuất được tiêm kích J-10 phóng đi. Trung Quốc và Pakistan là hai quốc gia duy nhất vận hành cả J-10, còn được gọi là Vigorous Dragons, và PL-15.
Các quan chức Ấn Độ cho biết, do nhận được thông tin tình báo sai, các phi công lái tiêm kích Rafale đã tưởng rằng họ đang ở ngoài tầm bắn của Pakistan — tức cách xa khoảng 150 km. Đây vốn được cho là tầm bắn của tên lửa PL-15 phiên bản xuất khẩu.
"Chúng tôi đã phục kích họ", quan chức Không quân Pakistan nói, đồng thời cho biết thêm rằng Islamabad đã tiến hành một cuộc tấn công tác chiến điện tử vào hệ thống của Delhi nhằm gây nhầm lẫn cho phi công Ấn Độ.
"Người Ấn Độ không ngờ mình sẽ bị bắn trúng," Justin Bronk, chuyên gia chiến tranh trên không tại Viện Nghiên cứu Quân chủng Thống nhất Hoàng gia (RUSI) ở London, nhận định. "Và tên lửa PL-15 rõ ràng rất hiệu quả ở tầm xa."
Theo các quan chức Pakistan, tên lửa PL-15 bắn trúng Rafale được phóng từ khoảng cách khoảng 200 km, và thậm chí còn xa hơn nữa theo các quan chức Ấn Độ. Điều này sẽ khiến đây trở thành một trong những cuộc không kích có tầm bắn xa nhất từng được ghi nhận.
Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao Ấn Độ đã không trả lời yêu cầu bình luận về những sai sót tình báo. New Delhi chưa thừa nhận một chiếc Rafale nào bị bắn hạ, nhưng hồi tháng 6, một tư lệnh không quân Pháp đã nói rằng ông đã thấy bằng chứng về việc mất chiếc máy bay chiến đấu đó và hai máy bay khác của Ấn Độ, bao gồm một chiếc Sukhoi do Nga sản xuất.
Một giám đốc điều hành cấp cao của tập đoàn Dassault (Pháp) - nhà sản xuất chiến đấu cơ Rafale - cũng đã nói với các nhà lập pháp Pháp trong tháng đó rằng Ấn Độ đã mất một chiếc Rafale trong các hoạt động, mặc dù ông không có thông tin chi tiết cụ thể.
Nhận định tình hình
Reuters đã phỏng vấn 8 quan chức Pakistan và 2 quan chức Ấn Độ để tổng hợp thông tin về trận không chiến.
Các quan chức Pakistan và Ấn Độ cho biết Islamabad không chỉ có yếu tố bất ngờ với tầm bắn của tên lửa, mà còn kết nối hiệu quả hơn các thiết bị quân sự với hệ thống giám sát trên bộ và trên không, mang lại bức tranh rõ nét hơn về chiến trường.
Những mạng lưới như vậy, được gọi là "chuỗi tiêu diệt", đã trở thành một yếu tố quan trọng của chiến tranh hiện đại.
Bốn quan chức Pakistan cho biết họ đã tạo ra một "chuỗi tiêu diệt", hay một hoạt động đa miền, bằng cách kết nối các cảm biến trên không, trên bộ và trên không gian.
Hệ thống này cho phép máy bay J-10 bay gần Ấn Độ hơn để nhận tín hiệu radar từ máy bay do thám bay xa hơn, đồng nghĩa với việc các máy bay chiến đấu do Trung Quốc sản xuất có thể tắt radar và bay mà không bị phát hiện. Quân đội Pakistan đã không trả lời yêu cầu bình luận về vấn đề này.
Các quan chức Ấn Độ cho biết New Delhi đang cố gắng thiết lập một mạng lưới tương tự, đồng thời nói thêm rằng quá trình này phức tạp hơn vì nước này lấy máy bay từ nhiều nhà xuất khẩu khác nhau.
Cựu sĩ quan Không quân Anh Greg Bagwell, hiện là thành viên của RUSI, cho biết sự việc này không đủ thuyết phục để kết luận máy bay Trung Quốc hay phương Tây vượt trội hơn, nhưng nó cho thấy tầm quan trọng của việc có thông tin chính xác và sử dụng thông tin đó.
Bagwell cho biết: "Người chiến thắng trong trận đấu này là bên có khả năng nhận thức tình huống tốt nhất".
Một phi công Không quân Ấn Độ bước ra khỏi máy bay chiến đấu Rafale năm 2020. Ảnh: Reuters
Thay đổi chiến thuật
Sau khi Ấn Độ tấn công các mục tiêu ở Pakistan vào sáng sớm ngày 7/5, tướng Sidhu đã ra lệnh cho phi đội của mình chuyển từ phòng thủ sang tấn công.
Năm quan chức Không quân Pakistan (PAF) cho biết Ấn Độ đã triển khai khoảng 70 máy bay, nhiều hơn dự kiến và tạo điều kiện cho các tên lửa PL-15 của Islamabad có nhiều mục tiêu. Ấn Độ không tiết lộ số máy bay được sử dụng.
Bagwell cho biết trận chiến ngày 7/5 đánh dấu cuộc không chiến lớn đầu tiên của thời hiện đại, trong đó vũ khí được sử dụng để tấn công các mục tiêu ngoài tầm nhìn, đồng thời lưu ý rằng cả máy bay của Ấn Độ và Pakistan đều ở trong không phận của mình trong suốt thời gian diễn ra cuộc chiến.
Năm quan chức Pakistan cho biết một cuộc tấn công điện tử vào các cảm biến và hệ thống thông tin liên lạc của Ấn Độ đã làm giảm khả năng nhận thức tình huống của các phi công Rafale.
Hai quan chức Ấn Độ tiết lộ, các máy bay Rafale không bị che khuất tầm nhìn trong các cuộc giao tranh và các vệ tinh của Ấn Độ không bị gây nhiễu. Tuy nhiên, họ thừa nhận Pakistan dường như đã làm gián đoạn hoạt động của Sukhoi, hệ thống mà Delhi hiện đang nâng cấp.
Tổng tham mưu trưởng quốc phòng Ấn Độ, Tướng Anil Chauhan nói với Reuters rằng Delhi đã nhanh chóng "sửa chữa chiến thuật" sau những tổn thất ban đầu.
Sau trận không chiến ngày 7/5, Ấn Độ bắt đầu nhắm vào cơ sở hạ tầng quân sự của Pakistan và khẳng định sức mạnh trên không. Tên lửa hành trình siêu thanh BrahMos do Ấn Độ sản xuất đã liên tục xuyên thủng hệ thống phòng không của Pakistan, theo lời các quan chức của cả hai bên.
Ngày 10/5, Ấn Độ cho biết đã tấn công ít nhất chín căn cứ không quân và trạm radar ở Pakistan. Theo các quan chức Ấn Độ và Pakistan, tên lửa cũng bắn trúng một máy bay do thám đang đậu trong một nhà chứa máy bay ở miền Nam Pakistan. Một lệnh ngừng bắn đã được thống nhất vào cuối ngày hôm đó, sau khi các quan chức Mỹ đàm phán với cả hai bên.
Sau sự việc, Phó Tổng tham mưu trưởng Lục quân Ấn Độ, Trung tướng Rahul Singh, đã cáo buộc Pakistan nhận được "thông tin trực tiếp" từ Trung Quốc trong các trận chiến, ám chỉ đến dữ liệu radar và vệ tinh. Tuy vậy, ông Singh không đưa ra bằng chứng trong khi Islamabad phủ nhận cáo buộc này.
Trong cuộc họp báo vào tháng 7, khi được hỏi về sự hợp tác quân sự giữa Bắc Kinh và Islamabad, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh trả lời rằng hoạt động này là "một phần của sự hợp tác bình thường giữa hai nước và không nhắm vào bất kỳ bên thứ ba nào".
Theo Reuters