Tầm bắn vượt trội
Từ năm 2019, hệ thống phòng thủ tên lửa chiến lược A-235 của Nga đã đóng vai trò là tầng cao nhất trong mạng lưới phòng không mặt đất của quốc gia này. Hệ thống được thiết kế nhằm bảo vệ thủ đô Moscow cùng các cơ quan chỉ huy chiến lược cốt lõi của quốc gia trước các mối đe dọa từ tên lửa hành trình liên lục địa (ICBM), vũ khí siêu vượt âm, vệ tinh và các phương tiện bay vũ trụ.
A-235 được đánh giá là hệ thống phòng thủ tên lửa có tầm bắn lớn nhất thế giới hiện nay đang trong trạng thái trực chiến. Các đạn tên lửa đánh chặn của nó có khả năng tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách hàng trăm km và ở độ cao vươn tới không gian vũ trụ.
Mặc dù thông tin về hệ thống này thuộc diện tối mật và chưa từng có sự xác nhận chính thức, các chuyên gia ước tính vùng đánh chặn hiệu quả của A-235 có thể vượt quá 1.000 km đối với một số quỹ đạo tên lửa đạn đạo nhất định.
Để dễ hình dung về phạm vi bao phủ này, hệ thống S-500 xếp ngay dưới nó trong phân tầng phòng không có tầm bắn 600 km, trong khi hệ thống đối thủ THAAD của Mỹ – vốn vừa trải qua thử thách thực chiến tại Trung Đông – chỉ có thể đánh chặn mục tiêu ở khoảng cách tối đa 200 km.
Hệ thống A-235 chính thức bước vào trạng thái trực chiến sau các đợt thử nghiệm thành công từ bệ phóng di động vào năm 2018. Các báo cáo sau đó chỉ ra rằng nó đã bắt đầu thay thế các thành phần thuộc mạng lưới phòng thủ tên lửa A-135 thế hệ cũ xung quanh Moscow.
Hệ thống này là sự kết hợp giữa các radar mảng pha mạnh mẽ, các tên lửa đánh chặn tốc độ cao và một hệ thống quản lý chiến đấu tự động hóa có khả năng đối phó đồng thời với nhiều mối đe dọa cùng lúc. Khác với các hệ thống tên lửa đất đối không thông thường, A-235 được thiết kế để tiêu diệt các mục tiêu di chuyển với vận tốc vài km mỗi giây ngay trong không gian vũ trụ hoặc trong giai đoạn lao xuống mục tiêu (giai đoạn cuối của quỹ đạo).
Một đặc tính định hình nên sức mạnh của A-235 là việc áp dụng nguyên lý đánh chặn động năng "va chạm để tiêu diệt" hoặc sử dụng tốc độ cực cao, hoàn toàn tương phản với cơ chế phụ thuộc vào đầu đạn hạt nhân của hệ thống tiền nhiệm A-135.
Năng lực tinh vi
Sự tinh vi trong các tính năng của A-235 là minh chứng rõ nét cho thấy: Dù vị thế của các trang thiết bị quốc phòng Nga có thể đã suy giảm ở nhiều lĩnh vực, nhưng lực lượng hạt nhân chiến lược của họ vẫn giữ vị trí hàng đầu thế giới.
Các tổ hợp A-235 được kết nối trực tiếp với hệ thống vệ tinh cảnh báo sớm và các radar tầm xa của Nga. Ngay khi các cảm biến này phát hiện một vụ phóng tên lửa đạn đạo, hệ thống sẽ nhanh chóng tính toán điểm tác động dự kiến và khai hỏa tên lửa đánh chặn dọc theo quỹ đạo va chạm.
Bản thân mạng lưới radar của A-235 được thiết kế để theo dõi hàng trăm mục tiêu cùng một lúc, cho phép phân biệt đầu đạn thật với các mục tiêu giả và mảnh vỡ vũ trụ – một trong những môi trường tác chiến khắt khe và đòi hỏi cao nhất của chiến tranh hiện đại.
Tốc độ siêu vượt âm cực lớn của các tên lửa đánh chặn cho phép chúng lao vút vào tầng thượng quyển hoặc không gian ngoài tầng khí quyển. Tại đây, các hệ thống dẫn đường trên tên lửa cùng dữ liệu cập nhật liên tục từ radar mặt đất giúp chúng va chạm trực diện hoặc kích nổ ngay cạnh đầu đạn đối phương trước khi nó kịp tiếp cận mục tiêu.
Cửa sổ đánh chặn (thời gian vàng để khai hỏa) là cực kỳ ngắn, đòi hỏi quá trình xử lý dữ liệu phải tự động hóa hoàn toàn và các quyết định phải được đưa ra gần như ngay tức khắc.
Trong quá trình thử nghiệm, A-235 cũng đã chứng minh khả năng chống vệ tinh tiên tiến. Việc có thể hoạt động hiệu quả ngoài tầng khí quyển – nơi các bề mặt điều khiển khí động học thông thường hoàn toàn vô dụng – đã đưa A-235 trở thành một trong những hệ thống phòng không đánh chặn ở độ cao lớn nhất từng được triển khai trong lịch sử.
Thay vì dàn trải để bảo vệ toàn bộ lãnh thổ, các hệ thống này được tập trung mật độ cao nhằm bảo vệ các cơ quan đầu não chính trị và quân sự xung quanh Moscow. Điều này nhằm đảm bảo tính liên tục của bộ máy chính phủ và duy trì khả năng chỉ huy - kiểm soát hạt nhân của quốc gia trong trường hợp xảy ra một cuộc tấn công chiến lược quy mô lớn.
Cách bố trí này phản ánh học thuyết quân sự lâu đời của Liên Xô trước đây và Nga ngày nay, vốn đặt tầm quan trọng đặc biệt vào việc bảo vệ các trung tâm ra quyết định trong điều kiện chiến tranh hạt nhân.
Khả năng của A-235 mang lại một chiếc "lá chắn" bảo vệ độc nhất vô nhị cho các mục tiêu chiến lược trọng yếu tại Nga. Sức mạnh này càng được củng cố vững chắc hơn nhờ sự xuất hiện của hệ thống S-500, vốn đóng vai trò là tầng đánh chặn thấp hơn nhằm khắc chế tên lửa đạn đạo liên lục địa và vệ tinh.
Cả Hoa Kỳ và Trung Quốc hiện cũng đang nỗ lực phát triển các thế hệ hệ thống phòng thủ tên lửa chiến lược mới của riêng mình. Phía Mỹ đang triển khai dự án dưới chương trình Golden Dome (Mái vòm Vàng), trong khi phía Trung Quốc vào năm 2025 vừa qua đã trình làng hệ thống HQ-29.
Giữa bối cảnh cả ba cường quốc quân sự lớn này đều đang tăng cường ngân sách để hiện đại hóa lực lượng hạt nhân chiến lược, ngành quốc phòng Nga được dự báo sẽ ưu tiên nới rộng khoảng cách dẫn đầu của mình trong lĩnh vực này. Moscow sẽ tiếp tục đầu tư mở rộng, hiện đại hóa mạng lưới A-235, đồng thời hoàn thiện nó bằng các chương trình bổ trợ như S-550, S-500 cùng các thế hệ cảm biến mới đặt trên mặt đất lẫn ngoài không gian.
Thêm SOHA trên Google
