Mỹ 'tung đòn mới' với Cuba, nhằm thẳng ngành hàng chiến lược: Tác động dây chuyền tới Trung Quốc?

Tờ South China Morning Post (SCMP) đưa tin, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã mở rộng chiến dịch gây áp lực đối với Cuba sang lĩnh vực khoáng sản quan trọng, trừng phạt một liên doanh niken có liên quan đến công ty khai thác mỏ Sherritt International của Canada, một động thái có thể gây ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng pin liên quan đến Trung Quốc.

Vào ngày 7/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã công bố các biện pháp trừng phạt đối với Moa Nickel SA - một liên doanh giữa Sherritt và Công ty Niken Tổng hợp thuộc sở hữu nhà nước của Cuba - như một phần của nỗ lực lớn hơn nhằm vào nền kinh tế do quân đội Cuba kiểm soát.

Vài giờ trước đó, Sherritt cho biết họ đã đình chỉ sự tham gia trực tiếp vào các hoạt động liên doanh tại Cuba “có hiệu lực tức thời” và bắt đầu hồi hương các nhân viên nước ngoài từ quốc đảo này. Sherritt cũng cho biết họ đã yêu cầu các đối tác hồi hương nhân viên ở Canada.

Ba lãnh đạo của Sherritt, bao gồm cả chủ tịch Brian Imrie, cũng đã từ chức ngay lập tức.

Sherritt cho biết các biện pháp trừng phạt do Washington công bố đã “thay đổi đáng kể” khả năng hoạt động bình thường của công ty tại Cuba. Ngoài liên doanh Moa, Sherritt còn sở hữu 1/3 cổ phần trong Energas - công ty liên doanh kiểm soát khoảng 10% công suất phát điện của Cuba.

Theo Sắc lệnh hành pháp 14404 được Tổng thống Trump ký ngày 1/5, Mỹ có thể phong tỏa tài sản của các cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài hoạt động trong các lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế Cuba – bao gồm năng lượng, dịch vụ tài chính, khai thác mỏ và quốc phòng – hoặc cung cấp hỗ trợ vật chất, tài chính hoặc công nghệ cho chính phủ Cuba.

Ngoài Moa Nickel SA, Washington cũng tuyên bố trừng phạt Tập đoàn Quản lý Doanh nghiệp (GAESA) do quân đội Cuba kiểm soát và Ania Guillermina Lastres Morera - giám đốc điều hành cấp cao của tập đoàn này. Các chuyên gia ước tính GAESA kiểm soát từ 40 đến 70% nền kinh tế Cuba.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết: “Có thể sẽ có thêm các biện pháp trừng phạt khác trong những ngày và tuần tới.”

Theo SCMP, những diễn biến này nhấn mạnh căng thẳng ngày càng gia tăng giữa chính sách trừng phạt mạnh mẽ của Washington đối với Havana cũng như nỗ lực song song nhằm đảm bảo các nguồn cung cấp niken và coban thay thế - những khoáng sản thiết yếu cho pin xe điện và các công nghệ chuyển đổi năng lượng - được chế xuất rộng rãi trong chuỗi cung ứng công nghiệp của Trung Quốc.

Sherritt cho biết niken và coban được sản xuất bởi liên doanh Moa chủ yếu được bán ở châu Âu, Nhật Bản và Trung Quốc. Điều này cho thấy hoạt động này đóng góp vào chuỗi cung ứng công nghiệp và pin ở châu Á.

Các nhà phân tích cho rằng Sherritt đại diện cho một chuỗi cung ứng niken và coban liên kết với phương Tây tương đối hiếm hoi hoạt động chủ yếu bên ngoài Trung Quốc, mặc dù phần lớn sản lượng của nó cuối cùng chảy vào thị trường châu Á do Trung Quốc thống trị.

Theo báo cáo của Sherritt, nhà máy tinh luyện Fort Saskatchewan của họ ở tỉnh Alberta (Canada) có năng lực sản xuất hàng năm khoảng 35.000 tấn niken và 3.800 tấn coban, biến cơ sở này trở thành một trong số ít các trung tâm tinh luyện niken - coban quan trọng ở Bắc Mỹ.

Trong một bản báo cáo cập nhật của công ty hồi đầu tuần này, Sherritt mô tả cơ sở ở Alberta là nhà máy tinh luyện coban quan trọng duy nhất và là một trong ba nhà máy tinh luyện niken duy nhất ở Bắc Mỹ.

Các nhà phân tích cho rằng các lệnh trừng phạt từ Mỹ có nguy cơ làm phức tạp thêm nỗ lực của phương Tây trong việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng khỏi sự thống trị của Trung Quốc, ngay cả khi Washington tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Bắc Kinh trong các lĩnh vực chiến lược.

Sherritt cho biết vào ngày 7/5 rằng "không có tác động ngay lập tức" đến hoạt động của nhà máy tinh luyện niken - coban và lượng nguyên liệu tồn kho hiện có dự kiến sẽ hỗ trợ sản xuất cho đến khoảng giữa tháng 6/2026.