Ảnh minh hoạ
Ngành sầu riêng Malaysia đang đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng khi chi phí đầu vào leo thang trong bối cảnh giá bán sụt giảm do nguồn cung tăng mạnh. Diễn biến này đang làm suy giảm biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt tại thị trường chủ lực là Trung Quốc.
Theo các nguồn tin trong ngành, điều kiện thời tiết ấm hơn đã khiến vụ thu hoạch năm nay đến sớm, kéo theo sản lượng tăng nhanh. Trong khi đó, chi phí nhiên liệu, vận chuyển và đóng gói đồng loạt đi lên, tạo áp lực lớn lên toàn bộ chuỗi cung ứng.
Ông Stephen Chow, Giám đốc Chow Kai Pheng Enterprise – đơn vị xuất khẩu sầu riêng từ bang Pahang sang Trung Quốc và Hong Kong cho biết doanh nghiệp đang buộc phải siết chặt chi phí để duy trì hoạt động. Trước đây, chi phí đóng gói và logistics chỉ chiếm khoảng 20% doanh thu xuất khẩu, nhưng hiện có thể tăng lên tới 50%.
“Chúng tôi không ngờ các yếu tố bên ngoài lại ảnh hưởng mạnh đến vậy. Doanh nghiệp đang cố gắng không chuyển toàn bộ gánh nặng chi phí sang người tiêu dùng,” ông Chow nói.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất thế giới, với kim ngạch nhập khẩu khoảng 7 tỷ USD trong năm 2024, tăng đáng kể so với năm 2020. Tuy nhiên, sự gia tăng nguồn cung từ các quốc gia như Thái Lan, Việt Nam, Malaysia và Lào đang tạo áp lực giảm giá.
Đáng chú ý, giá sầu riêng Musang King – dòng sản phẩm chủ lực của Malaysia đã giảm mạnh từ khoảng 18 USD/kg xuống còn khoảng 5 USD/kg trong những tuần gần đây. Xu hướng giảm được dự báo sẽ tiếp diễn khi nguồn cung tiếp tục tăng trong cao điểm thu hoạch.
Mô hình xuất khẩu của Malaysia hiện tập trung vào phân khúc cao cấp, dựa trên chất lượng và thương hiệu thay vì sản lượng. Tuy nhiên, chiến lược này cũng khiến ngành dễ bị tổn thương trước biến động chi phí. Sầu riêng tươi xuất khẩu sang Trung Quốc phải được vận chuyển trong vòng 48–72 giờ, khiến các doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào logistics hàng không – lĩnh vực đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá nhiên liệu tăng cao.
Ông Lim Chin Khee, đại diện Hiệp hội Sầu riêng Malaysia, nhận định chi phí logistics gia tăng đang đặt các nhà xuất khẩu trước lựa chọn khó khăn: hoặc chấp nhận giảm lợi nhuận, hoặc chuyển phần chi phí sang các khâu khác trong chuỗi cung ứng. So với Thái Lan, Malaysia vốn đã có cơ cấu chi phí cao hơn, nên mức độ ảnh hưởng càng rõ rệt.
Số liệu cho thấy, từ năm 2018 đến tháng 6/2025, Malaysia đã xuất khẩu hơn 115.000 tấn sầu riêng sang Trung Quốc, đạt giá trị khoảng 1,61 tỷ USD. Trong khi đó, Thái Lan xuất khẩu hơn 900.000 tấn chỉ riêng trong năm 2025, với giá trị lên tới 4,69 tỷ USD, cho thấy sự chênh lệch đáng kể về quy mô.
Trước áp lực chi phí, một phần nguồn cung của Malaysia đang được chuyển hướng sang thị trường nội địa và Singapore. Đồng thời, các doanh nghiệp cũng đẩy mạnh đa dạng hóa sản phẩm, bao gồm sầu riêng đông lạnh và các sản phẩm chế biến – dù biên lợi nhuận thường thấp hơn so với hàng tươi.
Giới chuyên gia cho rằng, về dài hạn, ngành sầu riêng Malaysia cần mở rộng thị trường và phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng nhằm giảm phụ thuộc vào xuất khẩu tươi. Việc xây dựng sầu riêng như một hương vị phổ biến trong ngành thực phẩm toàn cầu cũng được xem là hướng đi tiềm năng.
Trong bối cảnh hiện tại, nhiều doanh nghiệp cho biết đang trong trạng thái “cầm cự”, đồng thời kỳ vọng vào các chính sách hỗ trợ từ chính phủ nhằm giảm bớt áp lực chi phí và duy trì hoạt động sản xuất – xuất khẩu.
