Tổng thống Moldova Maia Sandu.
La bàn đạo đức
Theo RIA, Quốc hội Moldova đã lên án các văn kiện quan trọng của Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS) - thỏa thuận thành lập tổ chức và hiến chương của nó. Trong số 101 nghị sĩ, 60 người ủng hộ quyết định rời khỏi CIS.
Trong số đó có 54 đại diện của đảng cầm quyền Hành động và Đoàn kết, 5 người từ đảng Dân chủ trong nước và 1 người từ đảng Thay thế. Đảng Cộng sản và đảng Xã hội đã bỏ phiếu chống.
"Đây là một thảm kịch đối với đất nước, đối với nền kinh tế. Những người bỏ phiếu cho điều này không hề nói trong chiến dịch tranh cử rằng họ đã lên kế hoạch cho việc này. Họ thậm chí không thể tưởng tượng được những gì sẽ xảy ra tiếp theo.
Chính phủ Moldova sớm muộn gì cũng sẽ sụp đổ, và đừng gây sự với họ nữa", ông Vladimir Voronin, lãnh đạo Đảng Cộng sản Moldova và cựu Tổng thống Cộng hòa, phát biểu.
Một cựu nguyên thủ quốc gia khác, Chủ tịch Đảng Xã hội Igor Dodon, tin lực lượng chính trị Hành động và Đoàn kết đã phản bội lợi ích quốc gia.
"Đa số người dân Moldova vẫn coi Nga là một quốc gia thân thiện và là đối tác chiến lược, bất chấp các chính sách không thân thiện công khai mà chính phủ lâm thời theo đuổi.
Đường lối này do những kẻ giật dây từ bên ngoài áp đặt và không liên quan gì đến lợi ích thực sự của đất nước và người dân.
Tôi tin chắc rằng trong tương lai gần, chính sách sai lầm này sẽ được đảo ngược, và quan hệ giữa hai nước, kể cả trong khuôn khổ CIS và EAEU, sẽ được khôi phục và củng cố", ông Dodon tuyên bố.
Tuy nhiên, đảng cầm quyền không hề nao núng trước những lời chỉ trích. Adriana Vlas, người phát ngôn của đảng Hành động và Đoàn kết, tuyên bố lãnh đạo đất nước đã đưa ra quyết định đúng đắn, điều này cũng sẽ cho phép Moldova tiết kiệm được khoảng 176.500 USD mỗi năm - số tiền đóng góp vào ngân sách CIS.
"Việc rút khỏi CIS cho thấy rõ ràng rằng chúng tôi không chấp nhận tiêu chuẩn kép và không muốn là một phần của cấu trúc che đậy hành vi gây hấn", ông Vlas tuyên bố.
Đồng thời, chính quyền dự định tiếp tục duy trì liên lạc và hợp tác liên quốc gia với các thành viên CIS trên các diễn đàn song phương và đa phương.
Như Phó Thủ tướng Moldova Mihai Popsoi đã lưu ý, Moldova đã rút khỏi 70 thỏa thuận của CIS, 60 thỏa thuận khác đang trong quá trình bị hủy bỏ, và cuối cùng chỉ những thỏa thuận có lợi cho nước cộng hòa mới được giữ lại.
Bản đồ kinh tế
Quốc hội đã đưa ra quyết định, và giờ đây Tổng thống Maia Sandu phải phê duyệt. Sau đó, Bộ Ngoại giao sẽ trình các tài liệu liên quan lên Ủy ban Điều hành CIS. Nhưng đó chưa phải là tất cả, quá trình rút khỏi CIS sẽ mất 12 tháng kể từ ngày nộp đơn.
Cho đến nay, như Tổng thư ký CIS Sergei Lebedev đã tuyên bố, Khối Thịnh vượng chung thậm chí còn chưa nhận được công hàm chính thức nào.
"Họ đã quyết định rút khỏi các văn kiện cơ bản - Hiến chương CIS và Hiệp định thành lập CIS. Nhưng hiện tại, 208 thỏa thuận với Moldova vẫn còn hiệu lực, trong đó 104 thỏa thuận thuộc lĩnh vực kinh tế. Và họ muốn tiếp tục tuân thủ các thỏa thuận này", ông Lebedev nói thêm.
Theo ông, tổ chức hiện đang gặp một số khó khăn, nhưng nhìn chung mọi việc đang diễn ra tốt đẹp. Kim ngạch thương mại giữa các thành viên đang tăng lên, đầu tư và GDP cũng đang tăng trưởng.
"Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS) có triển vọng. Hiện tại, chúng tôi đang soạn thảo các văn kiện đến năm 2035 - chúng tôi đang nhìn về phía trước 9 năm để xem chúng ta sẽ phát triển và xây dựng mối quan hệ như thế nào. Do đó, tôi lạc quan về tương lai của CIS", ông Lebedev kết luận.
Đồng thời, Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng bình luận về kế hoạch rời khỏi tổ chức của các đồng nghiệp người Moldova vào năm 2023.
"Hãy để họ làm những gì họ muốn. Chúng ta không từ chối ai, cũng không xua đuổi ai. Nếu họ muốn hợp tác với chúng ta, chúng ta rất vui. Nếu không, đó là lựa chọn của họ", ông Putin nói.
Học theo Georgia
Cần nhắc lại, Georgia đã rút khỏi Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS) vào năm 2008, và chính quyền Ukraine cũng tuyên bố điều tương tự vào năm 2018. Ukraine chưa bao giờ là thành viên hợp pháp của Cộng đồng này, nhưng trên thực tế vẫn tham gia.
Tuy nhiên, theo ông Lebedev, Georgia vẫn là một bên tham gia vào 70 thỏa thuận của CIS. Ukraine đã hành động quyết đoán hơn nhiều, nhưng ngay cả nước này, như Ngoại trưởng Andriy Sybiha thừa nhận, cũng chỉ bắt đầu cắt đứt "những mối liên hệ cuối cùng" vào cuối tháng 3/2026.
Natalia Kharitonova, một nhà khoa học chính trị và giáo sư tại Học viện Kinh tế Quốc gia và Hành chính Công trực thuộc Tổng thống Nga (RANEPA), tin rằng Moldova, giống như Georgia, sẽ cố gắng bảo toàn phần kinh tế trong các thỏa thuận.
"Nếu vì bất kỳ lý do gì mà Moldova không duy trì được mối quan hệ với CIS, thì nông nghiệp Moldova sẽ là ngành chịu thiệt hại đầu tiên.
Thứ nhất, nông dân địa phương sẽ mất thị trường Nga. Thứ hai, giá phân bón họ mua từ các nước CIS sẽ tăng vọt do thuế quan. Hậu quả là giá lương thực sẽ tăng cao. Hơn nữa, người dân sẽ mất cơ hội tự do đến thăm các nước CIS, học tập ở đó, xin giấy tờ ở đó...
Mặt khác, chính phủ của bà Sandu thấy dễ dàng hơn khi làm việc với cộng đồng người Moldova ở nước ngoài hơn là với người dân trong nước. Vì vậy, người Moldova dường như đang được khuyên nên chuyển đến các quốc gia khác", bà Kharitonova nói.
Chuyên gia chỉ ra rằng hơn 50% công dân Moldova phản đối việc rời khỏi CIS và ủng hộ hội nhập Á-Âu. Nhưng tổng thống và nhóm của bà đang phớt lờ ý kiến của người dân.
"Khi Georgia quyết định rời khỏi CIS, mục tiêu chính của họ là để trả đũa Nga. Tuy nhiên, hóa ra việc rời khỏi Khối Thịnh vượng chung sẽ dẫn đến sự đổ vỡ các hiệp ước không chỉ với Nga mà còn với các thành viên khác của tổ chức.
Thực tế là trong khuôn khổ CIS, nhiều thỏa thuận được ký kết áp dụng cho các văn kiện về miễn thị thực, công nhận kinh nghiệm làm việc, và những vấn đề tương tự.
Cuối cùng, Georgia đã chấm dứt các thỏa thuận thuần túy chính trị nhưng vẫn giữ lại những thỏa thuận liên quan đến các vấn đề thực tiễn.
Ukraine đang đi theo con đường tương tự. Nước này hầu như không còn quan hệ gì với Nga nữa, nhưng vẫn tìm cách duy trì hợp tác với các nước CIS khác. Vì vậy, họ không chấm dứt tất cả các thỏa thuận cùng một lúc", ông Vladimir Zharikhin, Phó Giám đốc Viện CIS, giải thích.
Theo ông, chính quyền Moldova muốn noi gương kinh nghiệm của Georgia và Ukraine. Đồng thời, bà Sandu hy vọng việc đoạn tuyệt chính trị với CIS sẽ cải thiện cơ hội gia nhập Liên minh châu Âu (EU) của Moldova, biến nước này từ một nước cộng hòa hậu Xô Viết thành một quốc gia Đông Âu.
Tuy nhiên, toan tính này khó có thể thành công: Xét theo tốc độ và trọng tâm của các cuộc cải cách hiện tại, đất nước này sẽ không đáp ứng các tiêu chí hội nhập châu Âu ngay cả trong 20 năm tới.
