Bốn cái tên mới
Trong số hàng loạt khí tài quân sự tiên tiến được giới thiệu tại lễ duyệt binh mới đây của Trung Quốc, có sự xuất hiện của ít nhất bốn mẫu máy bay không người lái (drone) chưa được định danh.
Theo đài truyền hình nhà nước CCTV, ít nhất một trong số này là loại "máy bay yểm trợ trung thành" (loyal wingman) - một drone tấn công tàng hình được cho là có khả năng phối hợp tác chiến cùng các chiến đấu cơ có người lái.
Sự xuất hiện của những khí tài này đã khiến giới quan sát quân sự phải đồn đoán về những gì họ được chứng kiến, đồng thời làm dấy lên nhiều câu hỏi mới. Một số chuyên gia tin rằng các máy bay tiên tiến này có khả năng bay hành trình siêu vượt âm (hypersonic cruising), sở hữu tính năng tàng hình ưu việt và năng lực không chiến vượt trội.
"Các drone tích hợp trinh sát-tấn công, máy bay không người lái yểm trợ, máy bay chiến đấu không người lái và trực thăng không người lái trên hạm được trưng bày đều có khả năng tấn công tàng hình, bao phủ khu vực rộng lớn và phối hợp tự động, tạo ra một phong cách tác chiến trên không hoàn toàn mới trong tương lai," CCTV thông báo khi đội hình drone bay qua.
Phát thanh viên đã không nêu rõ tên định danh hay tính năng cụ thể của các mẫu drone này.
Loại khí tài duy nhất có thể nhận dạng là chiếc GJ-11, vốn đã được phát hiện bay thử nghiệm trong nhiều dịp trước đó.
Ông Phó Tiền Tiêu, một chuyên gia hàng không quân sự, cho biết trên SCMP rằng, chiếc drone GJ-11 đầu tiên đã được ra mắt tại lễ diễu binh năm 2019. Đây chủ yếu là một nền tảng tập trung vào nhiệm vụ tấn công với độ tàng hình rất cao.
Vào thời điểm đó, phiên bản GJ-11 tiêu chuẩn được trưng bày chưa có khả năng hoạt động trên tàu sân bay. Kể từ đó, đã xuất hiện các bằng chứng về một biến thể dành cho hải quân với tên mã GJ-11J.
Tuy nhiên, theo ông Phó, hai mẫu drone khác xuất hiện trong buổi duyệt binh mới thực sự gây xôn xao dư luận, với thiết kế mang nhiều nét tương đồng với các tiêm kích thế hệ thứ sáu có người lái của Trung Quốc.
Một blogger hàng không tên Bai Wei viết trên mạng xã hội Trung Quốc rằng, dựa trên ước tính từ hình ảnh vệ tinh và tỷ lệ vạch kẻ đường, chiều dài của hai chiếc drone này tương đương với tiêm kích J-10, vào khoảng 16 mét.
"Hai nền tảng chiến đấu không người lái có độ tàng hình cao này thậm chí có thể bay với tốc độ siêu thanh," ông Phó nhận định. "Chúng đại diện cho một hướng đi cực kỳ quan trọng cho tương lai của tác chiến không người lái và được kỳ vọng sẽ hoạt động song song với các máy bay có người lái để giành ưu thế trên không."
Tương xứng với Mỹ
Trang tin quân sự The War Zone của Mỹ cho rằng cả năm mẫu drone được trưng bày đều được xem là phiên bản tương đương của Trung Quốc với chương trình "máy bay chiến đấu hiệp đồng" (Collaborative Combat Aircraft - CCA) của Không quân Hoa Kỳ.
Báo cáo của The War Zone cũng lưu ý rằng một trong số các máy bay này, được một số người tạm gọi là "Type B”", mang những đặc điểm của một máy bay chiến đấu không người lái (UCAV) hiệu suất cao, có hình dáng như một tiêm kích thực thụ – một loại hình mà Không quân Mỹ, ít nhất là trong các dự án công khai, đã không còn theo đuổi một cách rõ rệt.
Trước lễ duyệt binh, Bắc Kinh tuyên bố tất cả các khí tài được trưng bày đều đã đi vào biên chế. Tuy nhiên, The War Zone cho biết họ không thể xác nhận liệu drone " Type B”" đã thực sự hoạt động hay chưa.
Các drone chiến đấu được thiết kế để bay cùng tiêm kích có người lái được gọi là "máy bay yểm trợ không người lái" hay "đồng đội trung thành". Chúng đóng vai trò là yếu tố nhân lên sức mạnh bằng cách phát hiện mục tiêu, tấn công các mối đe dọa và hứng chịu hỏa lực của đối phương, qua đó giảm thiểu rủi ro cho các phi công.
Hiện chỉ có rất ít cường quốc quân sự hàng đầu trên thế giới được cho là đang theo đuổi công nghệ tác chiến trên không đỉnh cao này.
Hoa Kỳ vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm. Theo Tướng David Allvin, Tham mưu trưởng Không quân Mỹ, một cuộc thử nghiệm được công bố vào tháng 5 vừa qua được mô tả là "một cột mốc quan trọng đối với chương trình CCA".
"Thông qua việc tích hợp sâu với trí tuệ nhân tạo, các drone của Trung Quốc có thể xử lý thông tin đa chiều ở cấp độ milimet, tự động nhận thức tình huống toàn diện và đưa ra quyết định nhanh chóng," một blogger quân sự có tên Korolev bình luận trên mạng xã hội Trung Quốc.
The War Zone cũng lưu ý rằng các UCAV của Trung Quốc được thiết kế để có khả năng tàng hình vượt trội hơn so với các drone chiến đấu khác như Bayraktar Kizilelma của Thổ Nhĩ Kỳ.
Trang tin này cho biết các nỗ lực trước đây của quân đội Mỹ trong việc phát triển drone chiến đấu tàng hình dạng cánh bay đã bị tạm dừng, đồng thời nói thêm rằng dường như có "một khoảng cách phát triển ngày càng lớn" giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ trong lĩnh vực này.
Nhà bình luận quân sự và cựu giảng viên của Quân giải phóng Nhân dân Trung Hoa (PLA), ông Tống Trung Bình, cho biết: "Trung Quốc đang rút kinh nghiệm từ các cuộc đối đầu bằng hệ thống không người lái trong cuộc chiến tại Ukraine và đang thực hiện những điều chỉnh quân sự phù hợp."
"Họ cũng đang nhận thức rõ các mối đe dọa từ hệ thống không người lái và phát triển các biện pháp đối phó," ông nói thêm.