Nguy cơ dịch bệnh xuyên biên giới

Không phải vấn đề an ninh, bạo lực hay khủng bố, chính nguy cơ dịch bệnh xuyên biên giới khi đợt bùng phát Ebola tại châu Phi đang diễn biến phức tạp mới là mối lo lắng của FIFA cùng 3 quốc gia chủ nhà World Cup. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa ban bố tình trạng khẩn cấp y tế công cộng quốc tế đối với đợt dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo. Hàng trăm ca bệnh nghi nhiễm cùng hàng trăm trường hợp tử vong đã được ghi nhận, trong khi giới chuyên gia cảnh báo số ca mắc thực tế có thể cao hơn nhiều do việc truy vết gặp khó khăn tại các khu vực xung đột.

Điều khiến dư luận lo ngại là World Cup 2026 lần đầu tiên mở rộng lên 48 đội tuyển, dự kiến thu hút hơn 5 triệu khán giả đến Mỹ, Canada và Mexico trong hơn một tháng tranh tài. Sự dịch chuyển khổng lồ của cầu thủ, quan chức, nhân viên phục vụ và người hâm mộ từ khắp thế giới vô tình tạo nên môi trường thuận lợi cho các nguy cơ y tế xuyên quốc gia.

Những cảnh báo đầu tiên xuất hiện sau khi báo chí Anh dẫn lời các chuyên gia dịch tễ cho rằng World Cup hoàn toàn có thể trở thành một "sự kiện siêu lây lan" nếu chỉ cần một trường hợp mang mầm bệnh lọt qua các khâu kiểm soát y tế. Một số nhà khoa học lưu ý rằng Ebola từng nhiều lần vượt ra khỏi phạm vi châu Phi trong quá khứ và không thể loại trừ khả năng điều tương tự tái diễn.

Kích hoạt các biện pháp phòng dịch

Mối quan tâm đặc biệt hướng về các quốc gia châu Phi, nhất là CHDC Congo - đội tuyển lần đầu góp mặt tại World Cup kể từ năm 1974. Do ảnh hưởng của dịch bệnh, kế hoạch chuẩn bị của đội tuyển này đã bị đảo lộn. Các hoạt động chia tay người hâm mộ tại thủ đô Kinshasa bị hủy bỏ, đội phải chuyển địa điểm tập huấn sang Bỉ và nhiều thành viên ban huấn luyện buộc phải rời Congo sớm để tránh các hạn chế nhập cảnh từ Mỹ.

Không chỉ FIFA mà cả 3 quốc gia đồng chủ nhà cũng đã phải kích hoạt các biện pháp phòng dịch đặc biệt. Mỹ, Canada và Mexico thống nhất áp dụng những quy định kiểm soát y tế mới đối với hành khách đến từ các khu vực có nguy cơ cao. Một số trường hợp phải cách ly 21 ngày hoặc bị hạn chế nhập cảnh nếu từng xuất hiện tại vùng dịch trong thời gian gần đây.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng Ebola khác hoàn toàn COVID-19. Virus này không lây qua không khí mà chủ yếu truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể của người bệnh. Chính vì vậy, khả năng một cổ động viên thông thường bị lây nhiễm khi đến sân vận động được đánh giá là rất thấp.

Dù vậy, điều khiến giới chức y tế không thể chủ quan nằm ở quy mô chưa từng có của World Cup 2026. Chỉ cần một ca bệnh không được phát hiện sớm, hành trình di chuyển qua nhiều thành phố và quốc gia có thể khiến công tác truy vết trở nên cực kỳ phức tạp. Các sân bay quốc tế, khu lưu trú, trung tâm báo chí hay các khu vực tập trung đông người hâm mộ đều là những địa điểm đòi hỏi giám sát chặt chẽ.

Nguy cơ Ebola bùng phát tại Bắc Mỹ được các chuyên gia đánh giá là thấp, song diễn biến hiện tại vẫn là lời nhắc nhở rằng thể thao đỉnh cao không thể tách rời các thách thức về y tế cộng đồng.